در گفتگو "صفحه اقتصاد" با رضا سپه وند بررسی شد:
زمستان سخت گاز؛ اول ادارات صرفه‌جویی کنند یا مردم؟
در حالی که سخنگوی دولت از احتمال افت فشار شبکه گاز در زمستان امسال خبر داده و گفته است در صورت افزایش بیش از حد مصرف، حتی احتمال قطع گاز تهران نیز وجود دارد، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس از افزایش ناترازی نسبت به سال گذشته و محدودیت بیشتر صنایع خبر می‌دهد.
صفحه اقتصاد - با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، نگرانی درباره تأمین پایدار گاز بار دیگر به یکی از دغدغه‌های اصلی اقتصاد کشور تبدیل شده است. از یک سو، دولت از مردم می‌خواهد مصرف گاز را کاهش دهند و از سوی دیگر، صنایع بزرگ کشور در انتظار مشخص شدن میزان محدودیت‌های احتمالی هستند؛ صنایعی که بخش مهمی از تولید، صادرات و اشتغال کشور به فعالیت آن‌ها وابسته است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در جدیدترین نشست خبری خود با اشاره به ناترازی گاز و آسیب‌های واردشده به پالایشگاه‌های گازی گفت:
ما حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب در سال‌های گذشته در زمستان ناترازی داشتیم. در حملاتی که به کشور انجام شد، پالایشگاه‌های گازی ما آسیب دیدند و ۲۳۰ میلیون مترمکعب را هم در آنجا از دست دادیم. بنابراین همه با هم باید صرفه‌جویی کنیم تا بتوانیم به‌درستی از زمستان عبور کنیم.
مهاجرانی همچنین درباره احتمال قطع گاز تهران تصریح کرد:
اینکه گاز تهران قطع می‌شود یا نه، بستگی به میزان مصرف دارد. اگر خدای نکرده میزان مصرف خیلی زیاد شود، متأسفانه همه جای کشور ممکن است قطع شود؛ تهران هم همین‌طور.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که رضا سپه‌وند، نماینده مردم خرم‌آباد، چگنی و لرستان در مجلس و سخنگوی کمیسیون انرژی، در گفتگو با "صفحه اقتصاد" نیز از افزایش ناترازی گاز در زمستان امسال خبر داده و معتقد است که مدیریت مصرف در بخش‌های مختلف می‌تواند به عبور از شرایط پیش‌رو کمک کند.
۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت گاز کشور از دست رفت
سپه‌وند با اشاره به آسیب واردشده به چهار پالایشگاه گازی پارس جنوبی گفت:
با توجه به ناترازی گازی که در سال‌های گذشته داشتیم و باعث شد بخشی از صنایع با قطعی گاز مواجه شوند، امسال قطعاً با توجه به حمله‌ای که به چهار پالایشگاه گازی پارس جنوبی انجام شد، میزان ناترازی ما از سال گذشته بیشتر خواهد بود.
او درباره میزان ظرفیت ازدست‌رفته گاز کشور افزود:
ما ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز را در اثر این حمله از دست دادیم که با تلاش‌های زیادی در تابستان، ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن به مدار برگشت و ۲۵ میلیون مترمکعب هم از محل میادین گازی به ظرفیت تولید اضافه شد.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد:
تا پایان آذرماه نیز ۶۰ میلیون مترمکعب دیگر گاز به مدار بازمی‌گردد و بخش عمده‌ای از آن ۲۳۰ میلیون مترمکعبی که از دست رفته بود، جبران خواهد شد.
سپه‌وند همچنین از اتصال شبکه گاز کشور و اجرای طرح لوپ‌کردن شبکه خبر داد و تصریح کرد:
با تلاش‌های شرکت ملی گاز، شبکه گاز کشور به یکدیگر متصل شده است. بنابراین نگرانی‌هایی که درباره قطع مستمر گاز در استان‌های شمالی داشتیم، برطرف شده است؛ اما همچنان تهدید قطع گاز وجود دارد و این موضوع به میزان سرما و شدت سرمای زمستان امسال بستگی خواهد داشت.
صنایع امسال محدودیت بیشتری خواهند داشت
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در زمستان پیش‌رو، تأثیر ناترازی گاز بر فعالیت صنایع بزرگ کشور است؛ صنایعی که بخش مهمی از تولید، صادرات و اشتغال به فعالیت آن‌ها وابسته است.
سپه‌وند با تأکید بر اینکه اولویت اصلی، جلوگیری از قطع گاز خانوارهاست، درباره وضعیت صنایع در زمستان امسال گفت:
متأسفانه به دلیل ناترازی‌ای که نسبت به سال قبل بیشتر است، در حوزه‌های صنعتی قطعی بیشتری نسبت به سال گذشته خواهیم داشت؛ اما تمام تلاش ما این است که در بخش خانوارها قطعی گاز نداشته باشیم.
او با اشاره به اهمیت تأمین انرژی صنایع افزود:
هرچه مصرف گازمان را کاهش دهیم، به دلیل اینکه شبکه گاز کشور به هم متصل است، می‌توانیم این صرفه‌جویی را در بخش‌های صنعتی استفاده کنیم. چراکه صنایع سنگین ما به‌شدت به گاز و برق، به‌ویژه در فصل زمستان به گاز وابسته هستند.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به صنایع فولادی، سیمانی و پتروشیمی تصریح کرد:
بخش عمده‌ای از تولید ناخالص داخلی و درآمد کشور به این صنایع وابسته است و صادرات ما نیز به فعالیت آن‌ها بستگی دارد. بنابراین هرچه بتوانیم در مصرف خانگی کاهش داشته باشیم، می‌توانیم گاز بیشتری به این واحدها اختصاص دهیم.
او اضافه کرد:
صنعت، نبض اصلی اقتصاد کشور است و همه خانوارها به صنایع و اشتغال در این بخش‌ها، چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، وابسته هستند. بنابراین باید تلاش کنیم مصرف خانگی را کاهش دهیم تا بتوانیم گاز بیشتری به صنایع برسانیم.
هدف‌گذاری برای ۲۰ درصد صرفه‌جویی؛ کاهش دو درجه‌ای چقدر مؤثراست؟
در روزهای اخیر از مردم خواسته شده است با کاهش دو درجه‌ای دمای خانه‌ها، به مدیریت مصرف انرژی کمک کنند؛ اما میزان اثرگذاری این اقدام در کاهش ناترازی گاز نیز اهمیت زیادی دارد.
نماینده مردم لرستان در مجلس در پاسخ به این موضوع که کاهش دو درجه‌ای دمای خانه‌ها چه میزان صرفه‌جویی در مصرف گاز کشور ایجاد می‌کند، گفت:
واقعاً برآورد دقیقی ندارم که بگویم اگر دمای خانه‌ها را دو درجه پایین‌تر بیاوریم، در سراسر کشور چه میزان صرفه‌جویی در حوزه گاز و برق خواهیم داشت. اما مردم می‌توانند در این دوران بین مصرف گاز و برق تعادلی ایجاد کنند که ناترازی انرژی کمتر رخ بدهد. این روشی است که در اکثر کشورها به کار گرفته می‌شود.
او در عین حال بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف تأکید کرد و افزود:
در بسیاری از مواقع نیازی نیست انرژی را بیهوده هدر بدهیم. مردم می‌توانند لامپ‌های اضافه را خاموش کنند و در ساعات روز که به روشنایی نیاز دارند، از نور طبیعی پنجره‌ها استفاده کنند.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد:
در مصرف گاز هم لازم نیست همه بخاری‌ها و مشعل‌ها روشن باشند. می‌توان در اتاق‌ها یا فضاهایی که بیشتر از آن‌ها استفاده می‌شود، گرمایش ایجاد کرد و در بخش‌های دیگر مصرف را کاهش داد.
سپه‌وند با اشاره به ضرورت کنترل مصرف در مناطق مختلف کشور تصریح کرد:
در برخی مناطق روستایی متأسفانه در سال‌های گذشته استفاده بی‌رویه از گاز و برق را شاهد بودیم. بنابراین باید بر کاهش این مصرف تأکید شود تا بتوانیم به هدف حدود ۲۰ درصد صرفه‌جویی در مصرف گاز برسیم.
ادارات دولتی هم باید پیش‌قدم شوند
در کنار درخواست از خانوارها برای کاهش مصرف، میزان مصرف انرژی در ساختمان‌های دولتی و دستگاه‌های اجرایی نیز از موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار بگیرد.
این نماینده مجلس با اشاره به سهم ادارات در مصرف انرژی گفت:
حدود ۱۰ درصد از مصرف انرژی کشور، به‌ویژه گاز، در ادارات و دستگاه‌های اجرایی انجام می‌شود. دستگاه‌های دولتی باید گوش‌به‌فرمان دولت باشند و وقتی رئیس‌جمهور و مجموعه دولت از مردم می‌خواهند صرفه‌جویی کنند، ابتدا باید از خودشان شروع کنند.
او افزود:
به‌هیچ‌وجه نباید در ساختمان‌هایی که پنجره دارند، پرده‌ها را بکشند و به جای استفاده از نور طبیعی، لامپ‌ها را روشن کنند. همچنین نباید سیستم‌های گرمایشی و موتورخانه‌های گازی در تمام ساعات شبانه‌روز روشن باشند؛ این سیستم‌ها باید فقط در ساعات مشخص حضور کارکنان فعالیت کنند.
این نماینده مجلس با اشاره به امکان کاهش ساعات حضور کارکنان و استفاده از دورکاری اضافه کرد:
در این چند ماه می‌توان بخشی از کارها را به‌صورت دورکاری انجام داد تا نیاز کمتری به حضور کارمندان باشد و مصرف انرژی در ادارات کاهش پیدا کند.
برنامه مجلس برای مدیریت مصرف گاز نیروگاه‌ها و صنایع چیست؟
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس در ادامه از برگزاری جلسات متعدد با وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صمت و جهاد کشاورزی برای مدیریت مصرف انرژی خبر داد و گفت:
مجلس شورای اسلامی و به‌ویژه کمیسیون انرژی در چند ماه گذشته جلسات متعددی با حضور وزرای نفت و نیرو برگزار کرده است. هفته گذشته نیز جلسه‌ای با حضور وزیر نفت، معاونان ایشان و مدیرعامل شرکت ملی گاز داشتیم.
او افزود:
با وزیر جهاد کشاورزی هم درباره مصرف گاز و برق در گلخانه‌ها، دامداری‌ها و مرغداری‌های صنعتی مفصل صحبت شد. مجلس تلاش کرده است بین وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صمت و جهاد کشاورزی تنظیم‌گری و هماهنگی مناسبی ایجاد کند.
سپه‌وند درباره برنامه جایگزینی سوخت در نیروگاه‌های حرارتی توضیح داد:
میزان گازی را که باید در نیروگاه‌های حرارتی کاهش دهیم تا به بخش صنعت و خانوار برسد، بررسی کردیم. همچنین میزان سوخت مایعی را که باید به‌صورت روزانه جایگزین گاز نیروگاه‌ها شود، مشخص کردیم.
او ادامه داد:
جدولی برای این موضوع تنظیم شده و میزان ذخایر گازوئیل، نفت کوره و گاز مایع برای جایگزینی گاز نیروگاه‌ها تعیین شده است. خوشبختانه حداکثر ذخیره‌سازی را تا الان داشته‌ایم و این برنامه در حال اجراست.
این نماینده مجلس با تأکید بر نقش نظارتی مجلس گفت:
نقش مجلس در این حوزه نظارتی است و ما پیگیری می‌کنیم که هماهنگی میان وزارتخانه‌های مختلف به‌درستی انجام شود تا میزان مصرف گاز کاهش پیدا کند و امکان تأمین انرژی بخش‌های مهم اقتصادی فراهم شود.
صرفه‌جویی مردم چگونه به درآمد تبدیل می‌شود؟
یکی دیگر از موضوعاتی که سپه‌وند به آن اشاره کرد، استفاده از ظرفیت سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی برای تشویق خانوارها به کاهش مصرف است.
او در این باره گفت:
مجلس و کمیسیون انرژی چندین بار سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی را فراخوانده‌اند، گزارش‌های آن را دریافت کرده‌اند و پیشنهادهایی برای استفاده از منابع این سازمان در حوزه تعرفه‌های گاز خانوار ارائه شده است.
سپه‌وند افزود:
این طرح شروع شده و تعرفه‌ها در حال صدور است. هر خانواری که در مصرف گاز صرفه‌جویی داشته باشد، می‌تواند با نظارت صندوق صرفه‌جویی انرژی، گواهی صرفه‌جویی دریافت کند و آن را در بازار بورس عرضه کند یا به‌صورت مستقیم از طریق بانک عامل، وجه آن را دریافت کند.
او با اشاره به نقش صندوق صرفه‌جویی انرژی و بانک عامل در اجرای این طرح تأکید کرد که هدف از این سازوکار، ایجاد انگیزه اقتصادی برای کاهش مصرف است.
زمستان امسال؛ آزمون دولت برای حفظ تولید و تأمین انرژی خانوارها
اظهارات سخنگوی دولت و سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نشان می‌دهد که زمستان امسال، مدیریت هم‌زمان مصرف گاز در بخش خانگی، نیروگاهی و صنعتی با دشواری بیشتری روبه‌رو خواهد بود. در حالی که دولت احتمال افت فشار و حتی قطع گاز در صورت افزایش شدید مصرف را رد نمی‌کند، مجلس نیز از احتمال محدودیت بیشتر صنایع نسبت به سال گذشته خبر می‌دهد.
از یک سو، دولت باید از تأمین پایدار گاز خانوارها اطمینان حاصل کند و از سوی دیگر، محدودیت گاز صنایع می‌تواند به کاهش تولید، صادرات و اشتغال منجر شود. بنابراین صرفاً توصیه به صرفه‌جویی کافی نیست و لازم است میزان مصرف و سهم هر بخش، برنامه جایگزینی سوخت و نتایج اقدامات انجام‌شده به‌صورت شفاف اعلام شود.
