سقوط اعتبار سیاستمداران؛ پزشکان معتمدترین گروه شغلی جهان شدند

صفحه اقتصاد - اعتماد عمومی یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های اجتماعی هر جامعه و معیاری برای ارزیابی رابطه مردم با نهادها، صاحبان قدرت و گروه‌های حرفه‌ای است. اینکه مردم به کدام مشاغل اعتماد می‌کنند و اعتبار چه گروه‌هایی در نگاه عمومی کاهش یافته، می‌تواند تصویری از انتظارات جامعه نسبت به تخصص، صداقت و مسئولیت‌پذیری ارائه دهد.

نتایج تازه‌ترین سنجش جهانی مؤسسه ایپسوس در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد مشاغل مختلف از جایگاه یکسانی در افکار عمومی برخوردار نیستند. در این بررسی، ۱۹ گروه شغلی بر اساس شاخص «خالص اعتماد» ارزیابی شده‌اند؛ شاخصی که تراز اعتماد و بی‌اعتمادی به هر حرفه را نشان می‌دهد و نباید آن را با درصد مستقیم افراد اعتمادکننده اشتباه گرفت.

پزشکان و دانشمندان؛ پیشتازان اعتماد عمومی

پزشکان با ثبت خالص اعتماد ۴۳ درصدی در رتبه نخست قرار گرفته‌اند. پس از آنها دانشمندان با ۴۲ درصد و معلمان با ۳۷ درصد، جایگاه دوم و سوم را به دست آورده‌اند. نزدیکی امتیاز پزشکان و دانشمندان نشان می‌دهد مشاغل مبتنی بر دانش تخصصی و ارائه خدمات مستقیم، همچنان از بالاترین سطح اعتبار در افکار عمومی برخوردارند.

این سه گروه با فاصله قابل توجهی از سایر مشاغل قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که اهمیت تخصص، تجربه و نقش اجتماعی را در شکل‌گیری اعتماد عمومی برجسته می‌کند.

در ادامه فهرست، نیروهای مسلح با خالص اعتماد ۱۶ درصدی در رتبه چهارم قرار دارند. مربیان ورزشی شخصی با ۱۰ درصد، کارآفرینان حوزه فناوری با ۶ درصد و قضات و نیروهای پلیس هر کدام با ۵ درصد، جایگاه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند.

وکلا نیز با شاخص صفر درصد در نقطه تعادل اعتماد و بی‌اعتمادی ایستاده‌اند؛ جایگاهی که نشان می‌دهد تراز ارزیابی عمومی این حرفه نه مثبت است و نه منفی.

رسانه‌ها و نهادهای اقتصادی در محدوده بی‌اعتمادی

با عبور از میانه جدول، نشانه‌های کاهش اعتبار اجتماعی برخی مشاغل آشکارتر می‌شود. پرسشگران افکار عمومی با منفی ۲ درصد و مجریان اخبار تلویزیون با منفی ۳ درصد، در محدوده پایین‌تر از تراز تعادل قرار دارند.

مدیران کسب‌وکار با منفی ۸ درصد و کارمندان و مقامات دولتی با منفی ۹ درصد، در رتبه‌های بعدی دیده می‌شوند. روزنامه‌نگاران و بانکداران نیز هر دو خالص اعتماد منفی ۱۰ درصدی دارند و روحانیون و کشیشان با منفی ۱۱ درصد در جایگاه پایین‌تری قرار گرفته‌اند.

این ارقام نشان می‌دهد گروه‌هایی که به‌نوعی با اطلاع‌رسانی، مدیریت اقتصادی و ساختارهای اداری و اجتماعی ارتباط دارند، در این سنجش نتوانسته‌اند تراز مثبتی از اعتماد عمومی به دست آورند.

سیاستمداران؛ آخرین گروه در جدول اعتماد

در انتهای فهرست، فاصله میان اعتماد و بی‌اعتمادی چشمگیرتر می‌شود. مدیران تبلیغات با منفی ۲۶ درصد، وزیران دولت با منفی ۳۷ درصد و اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی با منفی ۴۴ درصد، از جمله گروه‌هایی هستند که پایین‌ترین سطح اعتماد خالص را ثبت کرده‌اند.

اما پایین‌ترین جایگاه به سیاستمداران تعلق دارد؛ گروهی که با منفی ۴۸ درصد در آخرین رتبه ایستاده است. فاصله ۹۱ واحد درصدی میان پزشکان و سیاستمداران در دو سوی این جدول، به‌خوبی عمق شکاف اعتماد عمومی میان مشاغل مختلف را نشان می‌دهد.

اعتبار اجتماعی؛ فراتر از عنوان و جایگاه شغلی

اگرچه اعداد این نظرسنجی به‌تنهایی نمی‌توانند علت تفاوت اعتماد عمومی به مشاغل را مشخص کنند، اما می‌توانند نشانه‌ای از نوع انتظارات جامعه از صاحبان مسئولیت باشند. حرفه‌هایی مانند پزشکی، معلمی و فعالیت علمی، به دلیل ارتباط مستقیم با زندگی مردم و تکیه بر دانش و تخصص، در این ارزیابی جایگاه بالاتری دارند.

در مقابل، مشاغل مرتبط با قدرت سیاسی و تبلیغات، بیش از سایر گروه‌ها در معرض قضاوت عمومی درباره عملکرد، صداقت و میزان پاسخ‌گویی قرار می‌گیرند. وعده‌های محقق‌نشده، فاصله میان گفتار و عمل و تردید نسبت به استقلال و شفافیت نیز می‌توانند در شکل‌گیری چنین برداشت‌هایی نقش داشته باشند؛ هرچند اثبات این عوامل به بررسی‌های تکمیلی نیاز دارد.

در مجموع، نتایج سنجش جهانی ایپسوس در سال ۲۰۲۶ تصویری معنادار از توزیع اعتماد اجتماعی ارائه می‌کند؛ تصویری که در آن تخصص و خدمت‌رسانی در صدر قرار گرفته و قدرت سیاسی و شهرت رسانه‌ای در انتهای جدول دیده می‌شوند. پیام اصلی این ارزیابی روشن است: اعتماد عمومی نه با عنوان شغلی و موقعیت اجتماعی، بلکه با عملکرد، صداقت و مسئولیت‌پذیری به دست می‌آید.