چرا افزایش قیمت نفت نمی‌تواند تضمین‌کننده درآمد بیشتر ایران باشد؟
تحولات اخیر منطقه، بازار انرژی را با شرایط پیچیده‌ای روبه‌رو کرده و پرسش‌های تازه‌ای درباره آینده صادرات نفت ایران به وجود آورده است.
صفحه اقتصاد - محمود خاقانی در تحلیل وضعیت بازار انرژی پس از تنش‌های اخیر در تنگه هرمز و تشدید محاصره دریایی، با تاکید بر لزوم بازنگری در محاسبات مربوط به سیاست خارجی انرژی کشور اظهار داشت: پس از آنکه تفاهمنامه ترک مخاصمه میان ایران و ایالات متحده در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ امضا شد و چشم‌انداز گشایش در صادرات نفت و کالاهای غیرنفتی پدیدار شد اکنون معادلات تغییر کرده است. آنچه که می‌توانست دوران طلایی بازگشت ایران به بازارهای جهانی باشد، به دلیل بروز برخی تنش‌های نظامی متوقف شد.
وی افزود: در مقطعی ما به‌راحتی امکان صادرات نفت و واردات تجهیزات را داشتیم. اما دونالد ترامپ تفاهمنامه را ملغی و محاصره دریایی را تشدید و این موضوع هزینه‌های را بر اقتصاد ملی تحمیل کرده است.
این کارشناس حوزه انرژی گفت: اگرچه اقدامات ایالات متحده ضد اصول حقوق بشری و نابخردانه است و باید در محاکم بین‌المللی پیگیری شود، اما راه مقابله با این فشارها، تغییر در شیوه تعاملات دیپلماتیک و اولویت‌بندی منافع ملی است.
وی در واکنش به برخی تحلیل‌ها که بسته شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت را برای ایران فرصت می‌دانند، تصریح کرد: این یک خطای محاسباتی بزرگ است. افزایش قیمت نفت در شرایط فعلی ناشی از کمبود عرضه نیست، بلکه ریشه در تخریب زیرساخت‌های پالایشی دارد. روزانه ۳ میلیون بشکه نفت در منطقه خلیج فارس فرآورش و صادر می‌شد که با آسیب دیدن پالایشگاه‌ها، این فرآیند متوقف یا کند شده است.
خاقانی گفت: بازار اکنون با تقاضای انباشته‌ای روبروست که در صورت آرام شدن فضا و بازگشت شرایط به حالت عادی، ایران با چالش‌های جدیدی برای فروش نفت مواجه خواهد شد؛ چراکه رقبای نفتی در خارج از خلیج فارس، ظرفیت تولید خود را به شدت افزایش داده‌اند و سهم بازار ایران را تصاحب کرده‌اند.
خاقانی تکنولوژی فرسوده و کمبود سرمایه را پاشنه آشیل توسعه صنعت نفت ایران دانست و گفت: با فناوری‌های قدیمی موجود، تولید نفت ایران به لحاظ قیمت تمام‌شده در بازارهای جهانی قابل رقابت نیست.
وی همچنین به ریسک سرمایه‌گذاری اشاره و اظهار داشت: در شرایط ناپایدار کنونی، جذب سرمایه خارجی عملاً در کوتاه‌مدت غیرممکن است.
این کارشناس انرژی بیان کرد: در حالی که کشورهایی مثل مکزیک و ونزوئلا برای توسعه زیرساخت‌های خود به میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارند ایران باید برای جذب سرمایه‌گذاران محدود جهانی، با رقبای سرسختی همچون عراق هم که همگی امکان تامین منابع خارجی دارند؛ رقابت کند.
وی همچنین با اشاره به رویکرد کشورهای واردکننده نفت گفت: اکنون دنیا بر اساس منافع ملی معامله می‌کند. برای نمونه، ونزوئلا بدهی ۱۰۰ میلیارد دلاری خود به چین را با نفت تسویه می‌کند و شرکت‌های چینی دوشادوش شرکت‌های آمریکایی مانند شورون و اگزون موبیل در عراق و آمریکای لاتین پروژه‌های مشترک اجرا می‌کنند.
خاقانی به مشتریان نفتی اشاره و خاطرنشان کرد: چین برای تأمین امنیت انرژی خود هیچ مشکلی ندارد و با تمام طرف‌ها به توافق می‌رسد. این درس بزرگی برای ماست؛ ما نیز باید منافع ملی را در اولویت سیاست‌های منطقه‌ای قرار دهیم و اجازه ندهیم اقتصاد کشور قربانی تنش‌هایی شود که راهبرد مشخصی در پایان ندارند. بهبود وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم باید در رأس اولویت‌های دیپلماسی انرژی قرار گیرد.
