"رویترز" گزارش می‌دهد:
هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره سه تهدید اقتصاد جهان؛ هوش مصنوعی، جنگ و بدهی
صندوق بین‌المللی پول با وجود افزایش اندک پیش‌بینی رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶، درباره پیامدهای پایان رونق سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، تداوم جنگ خاورمیانه و افزایش بدهی دولت‌ها هشدار داد.
صفحه اقتصاد - به گزارش رویترز، صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد اقتصاد جهان با مجموعه‌ای از ریسک‌ها روبه‌روست که در صورت تشدید، می‌توانند رشد اقتصادی و ثبات بازارهای مالی را تحت تأثیر قرار دهند. این نهاد در تازه‌ترین گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی، پیش‌بینی رشد اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۶ را از ۳ درصد در برآورد قبلی به ۳.۱ درصد افزایش داد؛ با این حال، نسبت به پیامدهای احتمالی تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، افزایش بدهی‌ها و کاهش سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی هشدار داد.
برآورد جدید صندوق در شرایطی منتشر شده که سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی تا حدی آثار منفی افزایش قیمت نفت و پیامدهای جنگ در خاورمیانه را جبران کرده است.
جنگ خاورمیانه؛ تهدیدی برای رشد اقتصاد جهانی
صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی می‌کند: اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۷ نیز رشد ۳.۴ درصدی را تجربه کند؛ اما تحقق این برآورد به مجموعه‌ای از فرض‌ها وابسته است. از جمله اینکه تنگه هرمز تا ماه مارس بازگشایی شود و شرایط حمل‌ونقل دریایی تا اکتبر ۲۰۲۷ به وضعیت پیش از جنگ بازگردد.
این نهاد هشدار داده است که اگر جنگ طولانی‌تر شود و قیمت نفت تا پایان سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ بالاتر از ۱۳۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، نرخ رشد اقتصاد جهانی در سال آینده میلادی می‌تواند نیم واحد درصد کاهش پیدا کند.
افزایش قیمت انرژی می‌تواند هزینه تولید و حمل‌ونقل را بالا ببرد، فشارهای تورمی را تشدید کند و قدرت خرید خانوارها و فعالیت بنگاه‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.
اگر رونق هوش مصنوعی فروکش کند چه اتفاقی می‌افتد؟
یکی از نگرانی‌های اصلی صندوق بین‌المللی پول، احتمال کاهش شدید سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی است. در سال‌های اخیر، امید به افزایش بهره‌وری و سودآوری این فناوری، سرمایه قابل‌توجهی را به سمت شرکت‌ها و زیرساخت‌های مرتبط جذب کرده است.
با این حال، اگر نتایج اقتصادی هوش مصنوعی کمتر از انتظارات سرمایه‌گذاران باشد یا درآمدهای پیش‌بینی‌شده شرکت‌ها تحقق پیدا نکند، ممکن است ارزش دارایی‌های مرتبط با این صنعت به‌شدت کاهش یابد.
بر اساس یکی از سناریوهای بدبینانه صندوق، افت شدید سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ تولید ناخالص داخلی جهان را ۱.۱ درصد کاهش دهد. در این سناریو، کاهش تولید اقتصادی آمریکا به ۱.۸ درصد می‌رسد.
این اتفاق تنها به شرکت‌های فناوری محدود نمی‌ماند. افت ارزش سهام و سایر دارایی‌ها می‌تواند احساس ثروتمندی سرمایه‌گذاران را کاهش دهد، تقاضا را تحت فشار قرار دهد و به افت تجارت جهانی منجر شود.
صندوق بین‌المللی پول همچنین اعلام کرده تجارت کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۲۹ درصد رشد کرده است؛ رقمی که بیش از سه برابر نرخ رشد ۸.۳ درصدی تجارت جهانی در همین دوره است. به گفته این نهاد، اگر تجارت کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی در محاسبات لحاظ نمی‌شد، رشد کل تجارت جهان در این دوره تنها ۴.۶ درصد بود.
با وجود این هشدارها، مقام‌های صندوق معتقدند حتی سناریوی شدید افت سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی نیز لزوماً اقتصاد جهان را وارد رکود نمی‌کند؛ هرچند می‌تواند رشد اقتصادی و بازارهای مالی را با فشار قابل‌توجهی روبه‌رو سازد.
افزایش بدهی دولت‌ها؛ فشار مضاعف بر اقتصادها
بدهی عمومی و افزایش بازده اوراق قرضه دولتی، یکی دیگر از نگرانی مهم صندوق بین‌المللی پول است. افزایش هزینه‌های انرژی و فشارهای تورمی ناشی از جنگ می‌تواند هزینه استقراض دولت‌ها را بالا ببرد و منابع بیشتری از بودجه را به بازپرداخت بدهی‌ها اختصاص دهد؛ موضوعی که فضای کمتری برای هزینه‌های توسعه‌ای و حمایت از اقتصاد باقی می‌گذارد.
این وضعیت برای کشورهای در حال توسعه دشوارتر است؛ زیرا بسیاری از آن‌ها هم‌زمان با افزایش هزینه تأمین مالی، با کسری بودجه و محدودیت منابع روبه‌رو هستند.
تایوو اویودله، وزیر دارایی نیجریه و رئیس گروه ۲۴ کشور در حال توسعه، با اشاره به فشار فزاینده بدهی‌ها گفت:
برآوردها نشان می‌دهد کشورهای در حال توسعه در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته، ۵۰۰ میلیارد دلار بیشتر بابت بدهی‌های خود پرداخت می‌کنند.
صندوق بین‌المللی پول از دولت‌ها خواسته است برای کنترل کسری بودجه و مهار رشد بدهی‌ها، اقدامات مالی دشواری را در دستور کار قرار دهند. با این حال، اجرای این سیاست‌ها با موانع سیاسی و اقتصادی همراه است؛ به‌ویژه در شرایطی که دولت‌ها برای مقابله با آثار جنگ و افزایش هزینه‌های زندگی، با تقاضا برای حمایت بیشتر روبه‌رو هستند.
هشدار صندوق: تاب‌آوری اقتصاد جهان را نباید قطعی دانست
با وجود مجموعه این ریسک‌ها، مقام‌های صندوق بین‌المللی پول تأکید کرده‌اند که اقتصاد جهانی تاکنون توانسته در برابر شوک‌های مختلف مقاومت کند. با این حال، آن‌ها هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت تضمین‌شده نیست.
«کریستالینا جورجیوا»، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، با تاکید بر ضرورت آمادگی سیاست‌گذاران برای مقابله با شوک‌های اقتصادی گفت:
تاب‌آوری کنونی اقتصاد جهان نباید بدیهی فرض شود و حفظ آن به اقدامات مناسب نیاز دارد.
در مجموع، ارزیابی صندوق نشان می‌دهد که افزایش سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی فعلاً بخشی از فشارهای ناشی از جنگ و گرانی انرژی را جبران کرده است؛ اما وابستگی رشد اقتصادی به این روند، در کنار افزایش بدهی دولت‌ها و احتمال طولانی‌شدن جنگ خاورمیانه، چشم‌انداز اقتصاد جهانی را در معرض ریسک‌های تازه‌ای قرار می‌دهد.
