هشدار آژانس بین‌المللی انرژی؛ کمبود گازوئیل ممکن است تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند

صفحه اقتصاد - به گزارش رویترز، آژانس بین‌المللی انرژی روز چهارشنبه اعلام کرد: بازار جهانی گازوئیل همچنان با محدودیت عرضه روبه‌روست. درگیری‌های نظامی در خاورمیانه و روسیه، آسیب به زیرساخت‌های انرژی و کاهش ظرفیت پالایش نفت باعث شده تولید این فرآورده با اختلال مواجه شود. از سوی دیگر، افزایش تقاضای فصلی در آستانه زمستان و برداشت از ذخایر موجود، فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.

بر اساس گزارش ماهانه بازار نفت این آژانس، حاشیه سود پالایش گازوئیل در ماه سپتامبر به رکوردی نزدیک به ۹۵ دلار به ازای هر بشکه رسید. چراکه حاشیه سود پالایش، تفاوت میان ارزش فرآورده تولیدشده و هزینه نفت خام مصرفی برای تولید آن است.

اختلال در صادرات گازوئیل خاورمیانه و روسیه

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است: مجموع صادرات گازوئیل از خاورمیانه و روسیه در ماه سپتامبر، روزانه ۱.۳ میلیون بشکه کاهش یافته است. این افت صادرات در شرایطی رخ داده که حملات به زیرساخت‌های انرژی مرتبط با جنگ‌های ایران و اوکراین، ظرفیت پالایش و تولید فرآورده‌های نفتی را تحت تأثیر قرار داده است.

این نهاد هشدار داده که قیمت‌های بالای گازوئیل هم‌اکنون پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهان داشته است؛ زیرا هزینه تولید و انتقال کالاها را افزایش می‌دهد و بر درآمد واقعی خانوارها، فعالیت‌های اقتصادی و تورم اثر می‌گذارد.

گازوئیل یکی از سوخت‌های مهم در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی و فعالیت‌های صنعتی است. به همین دلیل، افزایش قیمت آن می‌تواند از طریق بالا بردن هزینه حمل کالا و تولید محصولات، به بخش‌های مختلف اقتصاد منتقل شود.

افزایش فعالیت پالایشگاه‌ها هم برای جبران کمبود کافی نیست

آژانس بین‌المللی انرژی انتظار دارد فعالیت پالایشگاه‌های جهان تا پایان سال جاری میلادی بهبود پیدا کند و این روند به بازسازی ذخایر کمک کند. با این حال، به گفته این نهاد، افزایش تولید برای جبران کسری انباشته‌شده در بازار فرآورده‌های میان‌تقطیر کافی نخواهد بود.

گازوئیل، گازوئیل کم‌گوگرد و سوخت جت در گروه فرآورده‌های میان‌تقطیر قرار می‌گیرند؛ محصولاتی که بخش مهمی از تقاضای انرژی در حمل‌ونقل و صنعت را تأمین می‌کنند.

در همین حال، کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی در حال هماهنگی برای آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و گازوئیل از ذخایر اضطراری هستند تا از فشار بر قیمت‌ها بکاهند. اهمیت این اقدام از آن جهت است که گازوئیل سوختی پرکاربرد در بخش‌های صنعتی، کشاورزی و حمل‌ونقل محسوب می‌شود.

برآورد این آژانس نشان می‌دهد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ روزانه ۲.۶ میلیون بشکه کاهش پیدا می‌کند که حدود ۲۵ درصد این افت به گازوئیل مربوط خواهد بود.

در سمت عرضه نیز انتظار می‌رود تولید جهانی نفت در سال جاری روزانه ۵.۸ میلیون بشکه کاهش یابد؛ اما در سال ۲۰۲۷، عرضه جهانی روزانه ۷.۷ میلیون بشکه افزایش پیدا کند و بازار نفت بار دیگر با مازاد عرضه مواجه شود.

ذخایر اضطراری نفت در حال کاهش است

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده سرعت آزادسازی ذخایر اضطراری نفت از برنامه هماهنگ‌شده ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای که در ماه مارس آغاز شد، کاهش یافته است. میزان آزادسازی ذخایر در ماه سپتامبر به حدود ۲۷۰ هزار بشکه در روز رسید؛ در حالی که میانگین این رقم از مارس تا ژوئن روزانه ۲.۲ میلیون بشکه بود.

تا پایان سپتامبر، در مجموع ۳۳۱ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری این برنامه آزاد شده بود. طبق گزارش آژانس، اروپا هنوز ۴۶ میلیون بشکه، قاره آمریکا ۴۰ میلیون بشکه و منطقه آسیا و اقیانوسیه ۱۰ میلیون بشکه دیگر از سهم ذخایر توافق‌شده خود را آزاد نکرده بودند.

از مجموع حدود یک میلیارد بشکه ذخایر دولتی کشورهای عضو این آژانس، بیش از ۲۰۰ میلیون بشکه را گازوئیل تشکیل می‌دهد.

ذخایر اضطراری به‌عنوان سپری در برابر شوک‌های ناگهانی عرضه و افزایش قیمت‌ها عمل می‌کنند. بنابراین، هرچه میزان این ذخایر کاهش پیدا کند، توان بازار برای مقابله با بحران‌های احتمالی آینده نیز کمتر می‌شود.

آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است که اگر درگیری‌های خاورمیانه حل‌وفصل نشوند و ذخایر قابل‌استفاده همچنان کاهش پیدا کنند، بازار نفت ممکن است در ماه‌های آینده با نوسانات بیشتری روبه‌رو شود؛ پیش از آنکه در سال ۲۰۲۷ احتمال بازگشت مازاد عرضه فراهم شود.

افزایش صادرات نفت خلیج فارس در سایه تهدیدهای تازه

بر اساس گزارش آژانس، صادرات نفت خام تولیدکنندگان منطقه خلیج فارس در ماه سپتامبر روزانه ۴.۴ میلیون بشکه افزایش یافت و به حدود ۷۵ درصد سطح پیش از جنگ رسید.

افزایش ۳.۷ میلیون بشکه‌ای محموله‌های عبوری از تنگه هرمز، که حجم انتقال نفت از این مسیر را به روزانه ۱۰.۹ میلیون بشکه رساند، از عوامل اصلی بهبود صادرات بود. آژانس این افزایش را تا حدی به فعالیت گسترده انتقال محموله‌های نفتی از یک کشتی به کشتی دیگر در خلیج عمان نسبت داده است.

با این حال، این نهاد هشدار داده است که تشدید اخیر حملات به زیرساخت‌های انرژی منطقه و تردد نفتکش‌ها می‌تواند روند بهبود صادرات را مختل کند.

چشم‌انداز بازار نفت؛ کمبود امروز و احتمال مازاد عرضه در سال آینده

گزارش آژانس بین‌المللی انرژی تصویری دوگانه از بازار انرژی ارائه می‌دهد: از یک سو، اختلال در پالایش و صادرات باعث محدودیت عرضه گازوئیل و افزایش هزینه‌ها شده و از سوی دیگر، پیش‌بینی می‌شود رشد عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ بازار را به سمت مازاد عرضه سوق دهد.

با این حال، تحقق این پیش‌بینی به وضعیت درگیری‌ها، امنیت مسیرهای حمل‌ونقل انرژی و بازگشت ظرفیت تولید و پالایش بستگی دارد.

بر اساس گزارش رویترز، بهای نفت برنت در ساعت ۹:۳۲ به وقت گرینویچ روز چهارشنبه، با افزایش ۰.۱ درصدی نسبت به قیمت پایانی روز قبل، در حدود ۱۰۵.۸۰ دلار به ازای هر بشکه معامله شد. حاشیه سود پالایش گازوئیل نیز در همان روز حدود ۲ درصد افزایش یافت و به ۸۵.۴۲ دلار در هر بشکه رسید.