بازگشت ریسک سیاسی به بازار نفت؛
پایان تفاهم با ایران، آغاز شوک نفتی/ تنشهای سیاسی جای عرضه و تقاضا را گرفت
بازار جهانی نفت که طی ماههای اخیر با خوشبینی به کورسوهای دیپلماتیک، روندی باثبات را تجربه میکرد، با چرخش ناگهانی مواضع دونالد ترامپ در آنکارا دچار شوک شد. اعلام پایان اعتبار تفاهمنامه با ایران، قیمت نفت برنت را با جهشی ۵ درصدی از مرز ۷۸ دلار عبور داد. تحولی که کارشناسان آن را بازگشت مقتدرانه ریسکهای ژئوپلیتیک به گردونه معاملات و زنگ خطری برای اقتصاد جهانی میدانند.
بازار جهانی نفت که طی ماههای اخیر به دنبال کورسوهای امید دیپلماتیک، روندی نسبتا باثبات را تجربه میکرد، بار دیگر تحت تاثیر مستقیم تنشهای سیاسی میان تهران و واشینگتن قرار گرفت. اظهارات تند و ناگهانی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، مبنی بر پایان اعتبار تفاهمنامه با ایران، بسان جرقهای در انبار باروت عمل کرد و بهای طلای سیاه را با جهشی ۵ درصدی روبرو ساخت. این نوسان بار دیگر آسیبپذیری اقتصاد جهانی از گرههای کور ژئوپلیتیک در خاورمیانه را به رخ کشید.
انجماد دیپلماسی و التهاب در آنکارا
گزارشهای خبری حاکی از آن است که دونالد ترامپ در جریان حضور خود در آنکارا، با بهکارگیری ادبیاتی تهاجمآمیز و خارج از عرف دیپلماتیک، صراحتا از توقف تعامل با ایران سخن گفته است. وی مدعی شد که یادداشت تفاهم میان دو کشور به پایان رسیده و آمریکا دیگر تعهدی به توافقات پیشین ندارد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که پیش از این نیز لغو مجوزهای فروش نفت ایران، بازار را در وضعیت آمادهباش قرار داده بود. اما همزمانی این بنبست سیاسی با حملات نظامی اخیر به مناطق جنوبی و نگرانی از امنیت کریدورهای حیاتی انرژی، موجی از خریدهای احتیاطی را در میان معاملهگران به راه انداخت. اکنون قیمت نفت برنت با عبور از سد مقاومتی ۷۸ دلار، در وضعیتی نوسانی و غیرقابل پیشبینی قرار گرفته است.
وقتی سیاست جایگزین اعداد میشود
بررسیهای نشان میدهد که در حال حاضرصرف ریسک ژئوپلیتیکی به اصلیترین مولفه تعیین قیمت تبدیل شده است. به عبارت دیگر، عرضه و تقاضا جای خود را به اخبار جنگ و صلح دادهاند.
۱.امنیت عرضه: معاملهگران بیم آن دارند که انسداد احتمالی در تنگه هرمز یا اختلال در کشتیرانی، نه تنها هزینه بیمه و حملونقل را افزایش دهد، بلکه زنجیره تامین جهانی را با شوکی جبرانناپذیر مواجه کند.
۲. اقتصاد کلان: تداوم این وضعیت میتواند به معنای بازگشت غول تورم به اقتصاد جهانی و اجبار بانکهای مرکزی به بازنگری در سیاستهای پولی باشد.
تداوم سایه ریسک ژئوپلیتیکی بر بازار نفت
بازار جهانی نفت بار دیگر نشان داد که تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه همچنان یکی از مهمترین عوامل جهتدهنده به قیمتهاست. اظهارات اخیر دونالد ترامپ، چشمانداز گشایش دیپلماتیک در کوتاهمدت را تضعیف کرده و معاملهگران را به سمت سناریوهای محتاطانهتر سوق داده است. در چنین فضایی، تا زمانی که ابهام بر روابط تهران و واشینگتن و آینده مسیرهای صادرات انرژی سایه افکنده باشد، تداوم نوسانهای شدید و باقیماندن بخشی از صرف ریسک ژئوپلیتیکی در قیمت نفت محتمل خواهد بود.
این تحولات همچنین میتواند نشانه بازگشت دولت ترامپ به راهبرد فشار حداکثری و حفظ فضای پیشبینیناپذیر در قبال ایران تلقی شود. پایان تفاهمی که پیشتر به کاهش نگرانیهای بازار و تعدیل قیمتها کمک کرده بود، این احتمال را تقویت میکند که واشینگتن بار دیگر از نفت و محدودیتهای صادراتی بهعنوان اهرم فشار استفاده کند.
راهبردی که البته میتواند با افزایش بهای انرژی و بنزین، برای اقتصاد و مصرفکنندگان آمریکایی نیز هزینههایی به همراه داشته باشد.
واکنش سریع معاملهگران به نگرانیهای مربوط به امنیت کشتیرانی نیز نشان میدهد که اقتصاد جهانی هنوز جایگزین مطمئنی برای ظرفیت انرژی خلیج فارس و مسیر راهبردی تنگه هرمز پیدا نکرده است. به همین دلیل، حتی افزایش احتمال اختلال در رفتوآمد نفتکشها میتواند هزینه حملونقل و بیمه را بالا ببرد و در زمانی کوتاه، بازارهای انرژی لندن، نیویورک و دیگر مراکز مالی جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
در صورت تشدید درگیریها و ایجاد اختلال واقعی در تولید، صادرات یا مسیرهای انتقال انرژی، ورود نفت به محدوده سهرقمی را نمیتوان بهطور کامل منتفی دانست. هرچند تحقق چنین سناریویی به دامنه و مدت اختلال، واکنش تولیدکنندگان بزرگ و میزان استفاده از ذخایر راهبردی بستگی خواهد داشت. ایران نیز با وجود محدودیتهای تحریمی، همچنان یکی از بازیگران اثرگذار بازار انرژی منطقه است و کاهش محسوس صادرات آن میتواند فشار بیشتری بر تعادل عرضه جهانی وارد کند.
بنابراین، مسیر آینده قیمت نفت بیش از هر عامل دیگری به تحولات سیاسی، امنیت تنگه هرمز و استمرار جریان صادرات از خلیج فارس وابسته خواهد بود.
نظر شما