«صفحه اقتصاد» بررسی می‌کند
مشاوره انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ آیا پرداخت هزینه‌های ۱۰ تا ۴۰ میلیون تومانی ضروری است؟
هم‌زمان با آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵، اختلاف چشمگیر هزینه خدمات مشاوره‌ای، این پرسش را مطرح کرده است که آیا پرداخت مبالغ سنگین می‌تواند شانس قبولی داوطلبان را افزایش دهد یا نگرانی خانواده‌ها از آینده تحصیلی، به فرصتی برای گسترش بازار مشاوره‌های گران‌قیمت تبدیل شده است؟
صفحه اقتصاد - با آغاز فرایند انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵، بازار مشاوره‌های تحصیلی بار دیگر داغ شده است؛ بازاری که در آن، برخی مشاوران و مؤسسات برای بررسی کارنامه و تنظیم فرم انتخاب رشته، مبالغی از ۱۰ تا ۴۰ میلیون تومان مطالبه می‌کنند. در مقابل، سازمان سنجش راهنمای انتخاب رشته مجازی را با هزینه ۲۴۵ هزار تومان در اختیار داوطلبان قرار داده است؛ اختلافی که ضرورت پرداخت هزینه‌های سنگین برای انتخاب رشته را به پرسشی جدی برای خانواده‌ها تبدیل می‌کند.
انتخاب رشته یکی از حساس‌ترین مراحل ورود به دانشگاه است؛ مرحله‌ای که یک تصمیم نادرست در آن می‌تواند بر مسیر تحصیلی و شغلی داوطلب تأثیر بگذارد. همین حساسیت، همراه با نگرانی خانواده‌ها از آینده فرزندانشان، زمینه‌ای فراهم کرده تا خدمات مشاوره‌ای با قیمت‌های متفاوت عرضه شود؛ از راهنمایی‌های محدود و تلفنی گرفته تا بررسی کارنامه و تنظیم کامل اولویت‌های انتخاب رشته.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، برخی مشاوران و مؤسسات فعال در شبکه‌های اجتماعی برای ارائه این خدمات، مبالغی بین ۱۰ تا ۴۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند. چنین ارقامی برای بسیاری از خانواده‌ها هزینه‌ای سنگین به شمار می‌رود؛ به‌ویژه در شرایطی که انتخاب رشته قرار است بر مبنای رتبه، نمره، سهمیه، ظرفیت دانشگاه‌ها و علاقه داوطلب انجام شود، نه صرفاً بر اساس میزان هزینه‌ای که خانواده برای مشاوره می‌پردازد.
در سوی دیگر، سازمان سنجش آموزش کشور برای کنکور ۱۴۰۵ سامانه «راهنمای انتخاب رشته مجازی» را با هزینه اعلام‌شده ۲۴۵ هزار تومان ارائه کرده است. این سامانه با استفاده از داده‌های سال گذشته، امکان بررسی گزینه‌های احتمالی و برآورد حدودی شانس قبولی در رشته‌ها و دانشگاه‌های مختلف را فراهم می‌کند. البته نتایج این ابزار قطعی نیست؛ زیرا تغییر ظرفیت‌ها، ضوابط پذیرش و شرایط رقابت در سال جاری می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد.
مقایسه هزینه‌ها، فاصله قابل‌توجه میان این دو شیوه را آشکار می‌کند. هزینه ۱۰ میلیون تومانی مشاوره خصوصی، بیش از ۴۰ برابر و هزینه ۴۰ میلیون تومانی، بیش از ۱۶۳ برابر مبلغ استفاده از سامانه مجازی است. البته این اختلاف به‌تنهایی به معنای یکسان بودن کیفیت یا دامنه خدمات نیست؛ اما این پرسش را پیش می‌کشد که مشاوران گران‌قیمت دقیقاً چه خدمات اضافه‌ای ارائه می‌کنند و این خدمات تا چه اندازه با نیاز واقعی داوطلب تناسب دارد؟
مشاوره تخصصی می‌تواند در تحلیل دقیق‌تر کارنامه، شناخت مقررات پذیرش، بررسی شرایط اختصاصی رشته‌ها و تنظیم اولویت‌ها بر اساس علاقه و توانایی داوطلب مؤثر باشد. با این حال، پرداخت هزینه بیشتر لزوماً به معنای انتخاب رشته بهتر یا افزایش قطعی شانس قبولی نیست. هیچ مشاوری نمی‌تواند صرفاً با دریافت مبلغی بالا، نتیجه‌ای را تضمین کند که به عوامل متعدد و شرایط پذیرش دانشگاه‌ها وابسته است.
از سوی دیگر، تکیه صرف بر ابزارهای مجازی نیز ممکن است برای همه داوطلبان کافی نباشد. برخی داوطلبان به دلیل پیچیدگی شرایط پذیرش، تفاوت میان دوره‌های تحصیلی یا محدودیت‌های شخصی، به راهنمایی تخصصی بیشتری نیاز دارند. بنابراین، مسئله اصلی انتخاب میان مشاوره خصوصی و سامانه مجازی نیست؛ بلکه تشخیص این موضوع است که هر داوطلب به چه سطحی از خدمات نیاز دارد و آیا هزینه پیشنهادی در برابر خدمات ارائه‌شده توجیه‌پذیر است یا خیر.
در چنین شرایطی، شفافیت در بازار مشاوره انتخاب رشته اهمیت ویژه‌ای دارد. خانواده‌ها باید پیش از عقد قرارداد، از جزئیات خدمات، هزینه نهایی، سابقه و تخصص مشاور و حدود مسئولیت او مطلع شوند. همچنین ادعاهایی مانند تضمین قبولی یا وعده ورود قطعی به دانشگاه‌های خاص، بدون پشتوانه روشن، باید با احتیاط جدی بررسی شوند.
در نهایت، انتخاب رشته موفق بیش از آنکه به نام مؤسسه یا مبلغ قرارداد وابسته باشد، به شناخت دقیق شرایط داوطلب و اولویت‌بندی واقع‌بینانه بستگی دارد. استفاده از سامانه سازمان سنجش می‌تواند نقطه شروعی کم‌هزینه برای شناخت گزینه‌های احتمالی باشد و در صورت نیاز، مشاوره تخصصی نیز این فرایند را تکمیل کند. آنچه نباید در این میان فراموش شود، این است که آینده تحصیلی داوطلبان نباید به رقابتی برای پرداخت هزینه‌های سنگین تبدیل شود؛ هزینه بیشتر، الزاماً به معنای شانس قبولی بیشتر نیست.
