"صفحه اقتصاد" از آخرین جزییات پرداخت مطالبان گندمکاران گزارش می دهد:
گندم تحویل شد؛پول عقب افتاد؛ کشاورز ماند و هزینه های کمرشکن
پرداخت مطالبات گندمکاران به روزهای پایانی خود نزدیک شده است؛ دولت می‌گوید بخش عمده بهای گندم خریداری‌شده پرداخت شده و رئیس بنیاد ملی گندمکاران نیز از تسویه ۷ درصد باقی‌مانده تا پایان هفته خبر می‌دهد. با این حال، برای کشاورزانی که از ماه‌ها قبل منتظر دریافت پول محصول خود هستند، مسئله فقط «پرداخت شدن» نیست؛ کاهش قدرت خرید مطالبات، افزایش هزینه نهاده‌ها و ماشین‌آلات و نیاز فوری به نقدینگی برای آغاز کشت جدید، باعث شده مطالبه خسارت تأخیر تأدیه نیز به یکی از محورهای اصلی اعتراض گندمکاران تبدیل شود.
صفحه اقتصاد - فصل برداشت گندم برای کشاورز تنها زمانی تمام نمی‌شود که محصول از زمین جمع‌آوری و به مراکز خرید تحویل داده شود بلکه از همان روزی که گندم تحویل می‌شود، کشاورز باید خود را برای فصل بعد آماده کند؛ نهاده بخرد، ماشین‌آلات را تعمیر کند، بدهی‌های قبلی را بپردازد و هزینه‌های کشت جدید را تأمین کند.
به همین دلیل، تأخیر در پرداخت مطالبات خرید تضمینی گندم برای گندمکاران فقط به معنای دیر رسیدن یک طلب نیست؛ بلکه مستقیماً نقدینگی مورد نیاز برای ادامه تولید را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
پنجم مهرماه امسال بود که معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد:
از مجموع حدود ۴۲۰ هزار میلیارد تومان مطالبات گندمکاران، حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان پرداخت شده و نزدیک به ۷۰ هزار میلیارد تومان باقی مانده است؛ رقمی که دولت وعده داده تا پایان مهرماه تسویه شود.
با این حال، روایت گندمکاران از وضعیت پرداخت‌ها، بیش از آنکه بر عدد و درصد متمرکز باشد، بر زمان وصول پول و کاهش قدرت خرید آن استوار است.
چند ماه انتظار برای پول گندم
یکی از گندمکاران استان کرمانشاه در گفت‌وگو با «صفحه اقتصاد» با اشاره به اختلاف آماری درباره میزان مطالبات پرداخت‌نشده گفت: برخی کشاورزان معتقدند حدود ۷ درصد مطالبات باقی مانده، در حالی که برخی دیگر این رقم را نزدیک به ۲۰ درصد می‌دانند.
او افزود:
ما از برج ۴ تا الان منتظر هستیم و برخی گندمکاران حتی از ماه‌های قبل‌تر در انتظار دریافت مطالبات خود هستند.
این گندمکار تاکید کرد که مشکل فقط دریافت اصل پول نیست؛ چراکه پولی که چند ماه قبل باید به دست کشاورز می‌رسید، اکنون قدرت خرید سابق را ندارد.
به گفته او، افزایش قیمت ارز، طلا، قطعات ماشین‌آلات و تراکتور و سایر هزینه‌های تولید باعث شده مبلغ دریافتی گندم، بخش قابل توجهی از قدرت خرید خود را از دست بدهد.
او همچنین با اشاره به قیمت خرید تضمینی گندم گفت:
کشاورزان منتظر اعلام نرخ جدید هستند و با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، قیمت خرید تضمینی نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم آنها برای ادامه کشت خواهد داشت.
نقدینگی امروز، هزینه کشت فرداست
یک گندمکار اراکی نیز در گفت‌وگو با «صفحه اقتصاد» تاکید کرد که تأخیر در پرداخت مطالبات می‌تواند مستقیماً کشت فصل جدید را تحت تأثیر قرار دهد.
او گفت:
کشاورز بعد از تحویل گندم باید بلافاصله برای تامین نهاده‌ها، تعمیر و آماده‌سازی ماشین‌آلات و هزینه‌های کشت بعدی اقدام کند. بنابراین وقتی پول به موقع نرسد، فشار مالی روی تولیدکننده بیشتر می‌شود.
این کشاورز افزود:
بسیاری از گندمکاران برای شروع کشت جدید با مشکل نقدینگی مواجه هستند و اگر منابع مالی به‌موقع در اختیار آنها قرار نگیرد، ممکن است زمان مناسب کشت از دست برود.
به گفته او، هزینه‌های تولید منتظر پرداخت مطالبات نمی‌مانند و قیمت نهاده‌ها، قطعات و خدمات ماشین‌آلات در فاصله چند ماه می‌تواند به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که همزمان با آغاز سال زراعی جدید، تعیین به‌موقع قیمت خرید تضمینی محصولات نیز یکی از مطالبات اصلی کشاورزان است.
وعده پرداخت ۷ درصد باقی‌مانده تا پایان هفته
در مقابل، عطاءالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران ایران، در گفت‌وگو با «صفحه اقتصاد» آخرین وضعیت مطالبات را تشریح کرد.
او گفت:
۹۳ درصد مطالبات پرداخت شده و ۷ درصد باقی مانده است.
هاشمی افزود:
با مسئولان سازمان برنامه و بودجه گفت‌وگو کردیم و برای پرداخت ۷ درصد باقی‌مانده نیز اقدامات لازم انجام شده است.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران ایران تاکید کرد:
ان‌شاءالله تا آخر هفته جاری ،شانزدهم مهرماه، ۷ درصد هم پرداخت خواهد شد.
بر این اساس، اگر وعده اعلام‌شده عملی شود، اصل مطالبات گندمکاران در روزهای آینده به طور کامل تسویه خواهد شد؛ اما یک مطالبه مهم دیگر همچنان باقی است: خسارت تأخیر در پرداخت مطالبات.
مطالبه‌ای فراتر از اصل پول
هاشمی درباره خسارت تأخیر تأدیه گفت:
قانون برای تأخیر دولت در پرداخت بهای گندم حکم مشخصی دارد و در صورت پرداخت نشدن مطالبات در موعد قانونی، باید بر اساس سود میان‌مدت اعلام‌شده از سوی بانک مرکزی، خسارت تأخیر تأدیه نیز پرداخت شود.
به گفته او، این حکم تاکنون عملیاتی نشده، اما بنیاد ملی گندمکاران پیگیر اجرای آن است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کشاورز در فاصله میان زمان قانونی پرداخت و زمان واقعی دریافت پول، با افزایش مستمر هزینه‌های تولید مواجه است. بنابراین حتی اگر اصل طلب چند ماه بعد پرداخت شود، ارزش اقتصادی آن الزاماً معادل مبلغی نیست که در موعد مقرر باید به دست کشاورز می‌رسید.
پولی که باید به‌موقع برسد
ماجرای مطالبات گندمکاران نشان می‌دهد مسئله فقط «پرداخت شدن یا نشدن» پول نیست؛ چرا که زمان پرداخت، به اندازه میزان پرداخت اهمیت دارد.
کشاورزی که چند ماه برای دریافت بهای محصول خود منتظر می‌ماند، در همین فاصله باید هزینه‌های فصل بعد را نیز بپردازد؛ از نهاده و تعمیر ماشین‌آلات گرفته تا دستمزد و سایر هزینه‌های جاری تولید.
حالا دولت وعده داده ۷ درصد باقی‌مانده مطالبات تا پایان هفته پرداخت شود؛ اما برای گندمکاران، پرونده مطالبات زمانی بسته خواهد شد که علاوه بر تسویه اصل بدهی، تکلیف خسارت تأخیر تأدیه نیز روشن شود.
چرا که برای کشاورز، پول گندم زمانی ارزش واقعی خود را دارد که به‌موقع و متناسب با هزینه‌های تولید به دستش برسد.
