صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
رکورد گرانی لبنیات؛ شیر از سفره مردم جا ماند
در حالی که ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان لبنیات در آسیا به شمار میرود، افزایش شدید قیمت محصولات لبنی باعث شده مصرف این کالای اساسی در میان خانوارهای ایرانی به پایینترین سطوح خود برسد؛ وضعیتی که کارشناسان نسبت به پیامدهای آن بر سلامت جامعه و امنیت غذایی کشور هشدار میدهند.
افزایش بیسابقه قیمت لبنیات در ماههای اخیر، بار دیگر توجه افکار عمومی را به یکی از مهمترین کالاهای سبد غذایی خانوار جلب کرده است. محصولاتی که روزگاری جزو اقلام ثابت سفره ایرانیان بودند، اکنون به دلیل رشد شدید قیمتها برای بسیاری از خانوادهها به کالایی گران و کممصرف تبدیل شدهاند.
بررسی قیمتهای بازار نشان میدهد بهای برخی محصولات لبنی در یک سال گذشته بیش از دو برابر شده است. قیمت شیر نایلونی به حدود ۸۴ هزار تومان، شیر بطری به ۹۸ هزار تومان، پنیر ۴۰۰ گرمی به ۲۰۳ هزار تومان و ماست دو کیلویی به بیش از ۲۲۸ هزار تومان رسیده است. این در حالی است که قیمت شیر خام نیز اخیراً با افزایش ۲۹ درصدی مواجه شده و فعالان بازار از احتمال ادامه روند صعودی قیمتها در ماههای آینده خبر میدهند.
کارشناسان صنعت لبنیات افزایش هزینههای تولید، رشد قیمت نهادههای دامی، افزایش هزینه حملونقل و انرژی و حذف ارز ترجیحی را از مهمترین عوامل جهش قیمتها در این بخش میدانند. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخشی از بحران کنونی به ضعف سیاستگذاری و نبود برنامهریزی مؤثر در وزارت جهاد کشاورزی بازمیگردد؛ وزارتخانهای که مسئولیت مستقیم تأمین نهادهها، تنظیم بازار و حمایت از تولید و مصرف را بر عهده دارد.
منتقدان میگویند وزارت جهاد کشاورزی طی سالهای اخیر نتوانسته تعادل مناسبی میان حمایت از تولیدکنندگان و حفظ قدرت خرید مصرفکنندگان برقرار کند. افزایش مستمر قیمت نهادههای دامی، مشکلات تأمین خوراک دام و نبود برنامهای مشخص برای کنترل هزینههای تولید موجب شده فشار ناشی از گرانی مستقیماً به مصرفکنندگان منتقل شود. در نتیجه، خانوارها نخستین بخشی بودهاند که هزینه ناکارآمدی سیاستهای تنظیم بازار را پرداخت کردهاند.
پیامد این وضعیت بهخوبی در آمارهای مصرف قابل مشاهده است. بر اساس برآوردهای موجود، سرانه مصرف لبنیات در ایران به حدود ۵۰ کیلوگرم در سال رسیده است؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با میانگین جهانی دارد و بسیار پایینتر از استانداردهای توصیهشده برای حفظ سلامت عمومی است. این در حالی است که ایران از ظرفیت بالایی در تولید و صادرات محصولات لبنی برخوردار بوده و همواره در زمره تولیدکنندگان بزرگ منطقه قرار داشته است.
این تناقض، پرسش مهمی را پیش روی سیاستگذاران قرار میدهد؛ چگونه کشوری که در تولید و صادرات لبنیات رکورد میزند، با کاهش شدید مصرف داخلی مواجه شده است؟ بسیاری از کارشناسان پاسخ این پرسش را در نبود راهبردی جامع برای حمایت از مصرفکنندگان جستوجو میکنند. به اعتقاد آنها، تمرکز بر افزایش تولید و صادرات بدون توجه به توان خرید مردم، سبب شده دستاوردهای آماری صنعت لبنیات در زندگی روزمره خانوارها نمود چندانی نداشته باشد.
متخصصان تغذیه نیز نسبت به پیامدهای ادامه این روند هشدار میدهند. کاهش مصرف شیر، ماست و پنیر میتواند در سالهای آینده به افزایش بیماریهای ناشی از کمبود کلسیم، رشد آمار پوکی استخوان، اختلالات رشدی در کودکان و افزایش هزینههای درمانی منجر شود. به گفته کارشناسان حوزه سلامت، هزینهای که امروز برای تأمین لبنیات پرداخت نمیشود، در سالهای آینده به شکل هزینههای سنگین درمانی به جامعه تحمیل خواهد شد.
در چنین شرایطی، انتظار میرود وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان متولی اصلی بخش کشاورزی و امنیت غذایی کشور، برنامهای مشخص برای کنترل بازار لبنیات، کاهش هزینههای تولید و حمایت از مصرفکنندگان ارائه کند. با این حال، آنچه امروز در بازار مشاهده میشود، تداوم روند گرانی و کاهش مصرف است؛ وضعیتی که نشان میدهد سیاستهای فعلی نتوانستهاند میان تولید، صادرات و امنیت غذایی خانوارها تعادل برقرار کنند.
تداوم این روند نه تنها سفره خانوارهای ایرانی را کوچکتر میکند، بلکه میتواند شکاف میان ظرفیت تولید کشور و میزان دسترسی مردم به محصولات لبنی را عمیقتر سازد. تناقضی که امروز بیش از هر زمان دیگری در بازار لبنیات ایران قابل مشاهده است؛ کشوری که در تولید لبنیات موفق عمل کرده، اما بخش قابل توجهی از مردم آن توان خرید همین محصولات را از دست دادهاند.
نظر شما