کارآفرینان فعال اقتصادی در گفتگو با "صفحه اقتصاد":
تابآوری بنگاههای اقتصادی پس از جنگ؛ تولید از گلخانه تا کارخانه چگونه دوباره جان میگیرد؟
جنگ فقط به زیرساختهای نظامی و عمرانی آسیب نمیزند؛ کسبوکارها، واحدهای تولیدی و سرمایههایی که سالها برای شکلگیری آنها زمان و هزینه صرف شده نیز از پیامدهای آن تأثیر میپذیرند. در چنین شرایطی، توقف فروش، اختلال در تأمین مواد اولیه، از دست رفتن بازارهای صادراتی و تخریب تجهیزات تولیدی میتواند فعالیت اقتصادی بنگاهها را با دشواریهای جدی روبهرو کند. با این حال، تجربه برخی کارآفرینان نشان میدهد که بازگشت به فعالیت، حتی پس از خسارتهای سنگین، امکانپذیر است؛ البته به شرط آنکه اراده فعالان اقتصادی با حمایت و همراهی نهادهای مسئول همراه شود.
صفحه اقتصاد - در حاشیه مراسم گرامیداشت هفته جهانی کارآفرینی ۲۰۲۶، که با هدف ترویج فرهنگ کارآفرینی، تقویت روحیه نوآوری و خلاقیت، انتقال تجربه میان فعالان اقتصادی و بررسی راهکارهای توسعه کسبوکارها برگزار شد، فعالان اقتصادی در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» از تجربه فعالیت در شرایط جنگی، خسارتهای واردشده به کسبوکارهایشان و دشواریهای بازسازی و بازگشت به چرخه تولید سخن گفتند. روایت شیوا بحرینیان و سعید کساییفر، کارآفرین اقتصادی دو تصویر متفاوت از تابآوری اقتصادی را ترسیم میکند؛ یکی از تلاش برای حفظ تولید و افزایش ظرفیت و دیگری از آغاز دوباره فعالیت پس از تخریب کامل یک واحد صنعتی.
شیوا بحرینیان: از نابودی محصولات تا دو برابر شدن ظرفیت تولید
شیوا بحرینیان کارآفرین، با اشاره به شرایط فعالیت مجموعه در دوران جنگ گفت به دلیل موقعیت مکانی کسبوکار و احتمال آسیب، ناچار به توقف بخش پذیرش و فروش شدند؛ با این حال، نگهداری از گیاهان امکان تعطیلی کامل مجموعه را نمیداد.
او توضیح داد که گیاهان برای زنده ماندن به آبیاری، تهویه و مراقبت روزانه نیاز داشتند و به همین دلیل کارکنان و مدیران مجموعه همچنان برای نگهداری از محصولات به محل کار مراجعه میکردند. با وجود این مراقبتها، توقف فروش خسارت قابلتوجهی به کسبوکار وارد کرد.
بحرینیان در این باره گفت: «تمام گیاهانی که تولید کرده بودیم، به دلیل اینکه امکان فروش نداشتیم، از بین رفتند. این اتفاق در کنار نگرانی از آسیب احتمالی به مجموعه، روزهای بسیار دشواری را برای ما رقم زد.»
دو برابر شدن ظرفیت تولید؛ امید به روزهای بهتر کسبوکار
با این حال، این مجموعه فعالیت خود را متوقف نکرده است. به گفته او، حجم تولید در حال حاضر به دو برابر افزایش یافته و مجموعه هر روز از ساعت ۸ صبح تا ۱۱ شب خدماترسانی میکند. او همچنین از آمادهسازی محصولات برای صادرات در آینده خبر داد؛ هرچند در شرایط فعلی امکان صادرات فراهم نیست.
بحرینیان با تأکید بر ادامه فعالیت مجموعه گفت: «ما هیچوقت کار را رها نکردیم و خودمان را برای روزهای بهتری آماده میکنیم؛ روزهایی که مردم به گل و گیاه بیشتری نیاز دارند.»
اجازه فعالیت و همکاری برد-برد؛ مطالبه کارآفرینان
بحرینیان در کنار تشریح خسارتهای واردشده به مجموعه ناردین، بر ضرورت فراهم بودن فضای مناسب برای فعالیت کسبوکارها تأکید کرد.
به گفته او، بسیاری از کارآفرینان بیش از هر چیز به شرایطی نیاز دارند که بتوانند بدون موانع اضافی فعالیت کنند و روی پای خود بایستند.
او در این باره گفت: «ما شاید خیلی وقتها از کسی حمایت یا کمک نمیخواهیم؛ فقط میخواهیم کاری به کارمان نداشته باشند و اجازه بدهند روی پای خودمان بایستیم.»
از نگاه این کارآفرین، فعالیت اقتصادی زمانی میتواند به نفع همه بخشها باشد که منافع تولیدکننده و سایر طرفهای اقتصادی در کنار یکدیگر دیده شود و همکاری به شکل یک رابطه برد-برد پیش برود.
سعید کساییفر: بازگشت به تولید پس از تخریب کامل کارخانه
سعید کساییفر کارآفرین، نیز تابآوری را در مفهوم کارآفرینی به معنای توانایی دوباره ساختن و برخاستن میداند.
به گفته او، کارآفرینی برای ساختن است، اما تابآوری زمانی معنا پیدا میکند که یک فعال اقتصادی پس از مواجهه با بحران، اراده و توان لازم برای شروع دوباره را داشته باشد.
کساییفر پس از تخریب کامل واحد صنعتی خود، تلاش کرده با اجاره فضایی جدید و تأمین حداقلی تجهیزات، تولید را از سر بگیرد.
بازگشت کارخانه تخریبشده با یکسیام ظرفیت قبلی
او با اشاره به تخریب کامل واحد صنعتی مجموعه گفت: «واحد ما صددرصد آسیب دیده و تخریب شده است، اما برای اینکه فعالیت تولیدی کاملاً متوقف نماند، فضایی جدید اجاره کردهایم که حدود یکسیام فضای قبلی مجموعه است.»
به گفته او، ماشینآلات موردنیاز نیز تنها در سطحی محدود و ابتدایی فراهم شده و تأمین مواد اولیه با دشواریهای زیادی همراه است. در نتیجه، فعالیت تولیدی این شرکت در مقایسه با ظرفیت پیشین، بهشدت کاهش یافته است.
این تجربه نشان میدهد بازگشت یک واحد صنعتی به چرخه تولید، صرفاً به بازسازی ساختمان و تأمین تجهیزات محدود نمیشود. دسترسی به سرمایه در گردش، خرید مواد اولیه و فراهم شدن امکان فعالیت مستمر، از نیازهای اساسی بنگاههایی است که زیرساختهای خود را از دست دادهاند.
توقف صادرات؛ از دست رفتن بازارهای خارجی
کساییفر با اشاره به سابقه صادراتی شرکت خود گفت: بسته بودن مسیرهای تجاری، بهویژه مرزهای جنوبی، امکان ادامه فعالیت در بازارهای خارجی را از مجموعه گرفته است. به این ترتیب، این شرکت همزمان با کاهش شدید ظرفیت تولید، بازارهای صادراتی پیشین خود را نیز در اختیار ندارد.
توقف صادرات برای بنگاههای تولیدی تنها به معنای کاهش درآمد ارزی نیست؛ از دست رفتن مشتریان خارجی و دشواری بازگشت به بازارهای قبلی نیز میتواند روند احیای کسبوکار را طولانیتر کند. از همین رو، فراهم شدن مسیرهای تجاری و امکان ازسرگیری صادرات، در کنار بازسازی زیرساختهای تولید، اهمیت زیادی دارد.
حمایت مالی؛ حلقه مفقوده بازگشت تولید
در کنار تلاش خود تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت، حمایت نهادهای مالی و اجرایی نیز از عوامل تعیینکننده در بازگشت بنگاههای آسیبدیده به چرخه اقتصاد است.
کساییفر با اشاره به ضرورت پرداخت تسهیلات جبرانی به واحدهای صنعتی گفت: پرداختی از محل تسهیلات مورد انتظار به واحدهای آسیبدیده انجام نشده است.
او تأکید کرد که تولیدکنندگان الزاماً انتظار دریافت کمک بلاعوض ندارند، بلکه به تسهیلاتی نیاز دارند که بتوانند با استفاده از آن تجهیزات و مواد اولیه موردنیاز را تأمین کنند و فعالیت خود را دوباره توسعه دهند.
این کارآفرین همچنین خواستار همراهی سازمان تأمین اجتماعی و در نظر گرفتن مهلت بیشتر برای پرداخت حق بیمه واحدهای آسیبدیده شد.
به اعتقاد او، فشار تعهدات مالی در شرایطی که درآمد و ظرفیت تولید بنگاهها بهشدت کاهش یافته، میتواند روند بازگشت آنها به فعالیت عادی را دشوارتر کند.
کساییفر با اشاره به اینکه انتظار ندارد تمام خسارتهای واردشده به واحد صنعتی از سوی دولت جبران شود، بر ضرورت همکاری همه بخشها تأکید کرد و گفت: همراهی دولت، شبکه بانکی، سازمان تأمین اجتماعی و فعالان اقتصادی برای عبور از این شرایط ضروری است.
همکاری جمعی؛ راه بازسازی کسبوکارهای آسیبدیده
کساییفر با تأکید بر مسئولیت مشترک در بازسازی اقتصادی، معتقد است: هر بخش باید سهم خود را در این مسیر ایفا کند.
او همچنین به کارآفرینان توصیه کرد: پیش از ورود به صنعت، علاوه بر برخورداری از تخصص فنی، شناخت کافی از بازار، بازاریابی و ساختار سازمانی داشته باشند.
تابآوری بنگاهها، فراتر از اراده فردی
روایت این دو کارآفرین نشان میدهد تابآوری اقتصادی تنها به معنای ادامه فعالیت با وجود بحران نیست؛ حفظ سرمایه، نگهداری ظرفیتهای تولیدی، یافتن راههای جایگزین برای تأمین منابع و بازگشت به بازار نیز بخشی از این فرایند است.
با این حال، تداوم این تلاشها به اراده کارآفرینان محدود نمیشود. دسترسی به تسهیلات، تأمین مواد اولیه، همراهی نهادهای بیمهای و بانکی و بازگشت مسیرهای صادراتی، عواملی هستند که میتوانند سرعت احیای کسبوکارها را تعیین کنند. به این ترتیب، تابآوری اقتصادی زمانی از یک تلاش فردی به توان جمعی اقتصاد تبدیل میشود که بنگاهها برای برخاستن دوباره، تنها نمانند.