آخرین خبر از مذاکرات و تحولات جنگ ایران و آمریکا امروز دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵
در حالی که اظهارات مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی بار دیگر احتمال تشدید تنش با ایران را مطرح کرده، تحولات تازه در خلیج فارس و تحرکات دیپلماتیک منطقه‌ای، معادلات روزهای آینده را پیچیده‌تر کرده است.
صفحه اقتصاد - هم‌زمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، مقام‌های دو طرف به موضع‌گیری‌های تهدیدآمیز ادامه می‌دهند. در چنین شرایطی تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تقابل نظامی و اقتصادی است و تهران نیز بر تداوم سیاست‌های خود و ضرورت شکل‌گیری سازوکار امنیتی منطقه‌ای تأکید می‌کند.
ترامپ میان تهدید نظامی و ادعای پیروزی؛ حمله یا توافق؟
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهارات اخیر خود مدعی شده است که ایران دیگر نیروی هوایی و دریایی سابق را در اختیار ندارد و واشنگتن نمی‌داند با چه کسی باید مذاکره کند. او همچنین بار دیگر با تداوم تناقض گویی ادعا کرده است که توان هسته‌ای ایران را از بین برده و تأسیسات هسته‌ای این کشور را زیر نظر دارد
ترامپ در عین حال گفته است که آمریکا قصد ندارد در مقطع فعلی به ایران حمله کند. این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که او پیش‌تر احتمال حمله جدید را نیز مطرح کرده بود و هم‌زمان از امکان دستیابی به توافق سخن می‌گوید. گزارش‌های رسانه‌ای آمریکا نیز حاکی از آن است که گزینه‌های نظامی همچنان مورد بررسی قرار دارند، هرچند درباره زمان و تصمیم نهایی واشنگتن ابهام وجود دارد.
رئیس‌جمهور آمریکا همچنین افزایش قیمت نفت را بهایی قابل‌قبول برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای توصیف کرده و با تکرار وعده ای انتخاباتی گفته است که پس از پایان جنگ، قیمت سوخت به میزان قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت. او مدعی شده که نفت بیشتری نسبت به قبل از جنگ از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ ادعایی که برای ارزیابی آن باید به آمار مستقل کشتیرانی و صادرات نفت مراجعه کرد که البته اظهارات او را تایید نمی کند.
احتمال حمله اسرائیل پیش از انتخابات؛ اختلاف بر سر زمان عملیات
در جبهه اسرائیل، گزارش شبکه ۱۳ تلویزیون این رژیم از تمایل بنیامین نتانیاهو برای حمله به ایران پیش از انتخابات پارلمانی حکایت دارد. بر اساس این گزارش، میان نخست‌وزیر و رئیس ستاد ارتش اسرائیل درباره زمان‌بندی حمله احتمالی اختلاف‌نظر وجود دارد و ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش، خواستار امضای اسناد رسمی پیش از هرگونه اقدام شده است.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر برگزار می‌شود و یک روز بعد مراحل ابتدایی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آغاز خواهد شد. پیش‌تر نیز گزارش‌هایی درباره تمایل نتانیاهو به ازسرگیری حملات منتشر شده بود؛ با این حال، دفتر نخست‌وزیری اسرائیل برخی گزارش‌های مربوط به گفت‌وگوهای او با ترامپ را رد کرده و خود نتانیاهو نیز در اظهاراتی پیشین گفته بود که حمله پیش‌دستانه پیش از انتخابات را مناسب نمی‌داند. بنابراین، ادعای تصمیم قطعی برای حمله پیش از انتخابات همچنان در هاله ای از ابهام است.
نتانیاهو همچنین مدعی شده است که اطلاعاتی درباره احتمال حملات ایران و نیروهای هم‌پیمان آن با هدف ایجاد اختلال در انتخابات در اختیار دارد. او بار دیگر از ضرورت پایان دادن به آنچه تهدید ایران می‌خواند، سخن گفته و مدعی شده است که کشورهای عربی در انتظار نتیجه رویارویی اسرائیل با ایران برای پیوستن به پیمان ابراهیم هستند.
در اقدامی تبلیغاتی، نتانیاهو تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی از انفجار هسته‌ای بر فراز تل‌آویو را بازنشر کرده است. این اقدام در آستانه انتخابات و در چارچوب برجسته‌سازی تهدید ایران صورت گرفته است.
تنگه هرمز؛ کانون فشار نظامی و اقتصادی
تحولات تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای جنگ به شمار می‌رود. ترامپ گفته است نفتکش‌هایی در انتظار عبور از این آبراه هستند و آمریکا برای خروج سریع آن‌ها اقدام خواهد کرد. در مقابل، ایران بر این موضع تأکید دارد که وضعیت تنگه هرمز پس از جنگ به شرایط پیشین بازنخواهد گشت.
بر اساس گزارش‌های پیشین رویترز، حملات و حوادث دریایی در این آبراه افزایش یافته و اختلال در عبور کشتی‌ها بر بازار انرژی و هزینه حمل‌ونقل دریایی تأثیر گذاشته است. در ۱۹ اکتبر نیز گزارش شد که یک نفتکش پس از برخورد با مین دریایی در تنگه هرمز آتش گرفته و منفجر شده است؛ گزارشی که در آن، مسئولیت حادثه از سوی منابع ایرانی به برخورد با مین نسبت داده شد.در تازه‌ترین تحولات، پایگاه «مولومانیتور» از حملات به نفتکش‌هایی خبر داده که از مسیر مورد تأیید عبور نکرده بودند.
در همین حال، ترامپ افزایش قیمت نفت را هزینه‌ای قابل‌قبول برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای دانسته است. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که اختلال در تردد نفتکش‌ها و افزایش ریسک بیمه و حمل‌ونقل فشار بر بازار جهانی انرژی را همچنان بالا نگه داشته است.
انهدام پهپاد آمریکایی در بندرعباس
روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه اعلام کرد که یک فروند پهپاد آمریکایی از نوع «لوکاس» در آسمان بندرعباس هدف سامانه‌های پدافند هوایی قرار گرفته و منهدم شده است.
خبرگزاری رویترز نیز این خبر را منتشر کرد؛ با این حال، جزئیات مأموریت پهپاد، شرایط دقیق رهگیری و واکنش احتمالی آمریکا در گزارش اولیه مشخص نشده بود.
این رویداد در شرایطی رخ داده است که تحرکات نظامی در اطراف تنگه هرمز و تهدیدهای متقابل تهران و واشنگتن ادامه دارد. اهمیت این حادثه، علاوه بر بُعد عملیاتی، در پیامی است که درباره تداوم حساسیت دفاعی ایران نسبت به تحرکات هوایی در جنوب کشور مخابره می‌کند.
عراقچی: سیاست ایران با تهدید به جنگ تغییر نمی‌کند
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با اشاره به افزایش اظهارات درباره احتمال جنگ جدید تأکید کرده است که چه جنگی رخ دهد و چه رخ ندهد، سیاست تهران تغییر نخواهد کرد.
او با انتقاد از حضور نظامی آمریکا در منطقه گفته است پایگاه‌های این کشور به‌جای تأمین امنیت، به یکی از عوامل ناامنی کشورهای میزبان تبدیل شده‌اند. عراقچی همچنین بر ضرورت همکاری کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، بدون دخالت خارجی تأکید کرده است.
وزیر امور خارجه ایران با اشاره به تنگه هرمز تصریح کرده است که شرایط این آبراه پس از جنگ به وضعیت سابق بازنخواهد گشت و باید برای دوران پس از جنگ برنامه‌ریزی کرد. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که تهران علاوه بر تأکید بر آمادگی دفاعی، موضوع ترتیبات امنیتی و مدیریت تنگه هرمز را نیز بخشی از معادلات آینده می‌داند.
قالیباف: تهدید نظامی موجب عقب‌نشینی ایران نمی‌شود
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در نطق پیش از دستور خود با تأکید بر توان دفاعی و اراده سیاسی ایران گفت تهدید به جنگ گسترده یا ترور، موجب عقب‌نشینی کشور از حقوق و منافع خود نخواهد شد.
او تأکید کرد تا زمانی که آمریکا رفتار خود را تغییر ندهد و تعهدات نقض‌شده را به‌صورت عینی و عملی جبران نکند، ادعاهای این کشور برای ایران اعتبار نخواهد داشت. قالیباف همچنین هشدار داد که هرگونه تعرض به تمامیت ارضی ایران با پاسخی روبه‌رو خواهد شد که به گفته او، فراتر از تصور طرف مقابل است.
در موضع‌گیری دیگری، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، به زبان عبری هشدار داد که در صورت اقدام علیه امنیت و منافع ملی ایران، امکان غیرمسکونی شدن اسرائیل در کمتر از یک ساعت وجود دارد. این اظهارات در چارچوب مواضع بازدارنده مقام‌های ایرانی مطرح شده است.
رایزنی امنیتی ایران با عربستان، ترکیه و پاکستان
در یکی از مهم‌ترین تحولات دیپلماتیک، علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، از برنامه برگزاری نشست مشترک مقام‌های ارشد ایران، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در تهران خبر داده است.
بر اساس گزارش رویترز در روز دوشنبه ۲۶ اکتبر، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و ابراهیم کالین، رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه، قرار است با مقام‌های ایرانی درباره هماهنگی منطقه‌ای و مسائل امنیتی گفت‌وگو کنند.
این نشست در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که جنگ و تنش‌های دریایی، امنیت کشورهای منطقه و جریان انتقال انرژی را تحت تأثیر قرار داده است. تهران بر این باور است که کشورهای منطقه می‌توانند با اتکا به ظرفیت‌های خود، سازوکاری مستقل برای امنیت جمعی ایجاد کنند. با این حال، اختلاف منافع و تعهدات امنیتی این کشورها، از جمله توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان، از عواملی است که می‌تواند بر نتایج این رایزنی‌ها تأثیر بگذارد.
واکنش‌های سیاسی در آمریکا و تحولات دیپلماتیک
در ادامه واکنش‌ها به سیاست جنگی دولت آمریکا، باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین این کشور، با انتقاد از وزیر دفاع دولت ترامپ، رویکرد برخی مقام‌های فعلی را غیرجدی و غیرمسئولانه توصیف کرده و هشدار داده است که مردم در نهایت هزینه چنین رفتارهایی را می‌پردازند.
همچنین سخنگوی کرملین از احتمال دیدار ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه خبر داده است. جزئیات و دستورکار احتمالی این دیدار هنوز نهایی نشده، اما هرگونه گفت‌وگوی مستقیم میان دو طرف می‌تواند در بررسی تحولات بین‌المللی و پرونده‌های امنیتی مورد توجه قرار گیرد.
در جبهه رسانه‌ای نیز بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به اتهام وزیر خارجه آمریکا درباره حمله ایران به کشتی‌ها، واشنگتن را به ریاکاری متهم کرده و این اتهام را با سابقه اقدامات دریایی آمریکا مقایسه کرده است.
مجموع تحولات نشان می‌دهد که رویارویی ایران و آمریکا همچنان در وضعیتی میان تهدید نظامی، فشار اقتصادی و تلاش‌های دیپلماتیک قرار دارد. اظهارات ترامپ درباره تضعیف توان نظامی ایران و احتمال کاهش قیمت سوخت پس از جنگ، در کنار هشدارهای مقام‌های اسرائیلی درباره ایران، بخشی از فضای سیاسی و رسانه‌ای این تقابل را شکل می‌دهد.
در مقابل، اعلام انهدام پهپاد آمریکایی در بندرعباس، تداوم تنش در تنگه هرمز و مواضع تهران درباره تغییر شرایط مدیریت این آبراه، نشان می‌دهد که ابعاد نظامی و اقتصادی بحران همچنان فعال است. هم‌زمان، برنامه نشست مقام‌های ایران، عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران، نشانه‌ای از ادامه تلاش‌ها برای رایزنی منطقه‌ای است.
نقطه تعیین‌کننده در روزهای پیش رو، چگونگی پیوند خوردن سه متغیر خواهد بود: تصمیم واشنگتن درباره اقدام نظامی، تحولات سیاسی مرتبط با انتخابات اسرائیل و آمریکا، و وضعیت تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز. تا روشن شدن این متغیرها، احتمال تداوم فضای پرتنش و جنگ روانی در کنار تلاش‌های محدود دیپلماتیک همچنان مطرح است.
