صفحه اقتصاد بررسی می کند:
روز صنعت و معدن؛ پنج تصمیم بزرگ برای نجات تولید و اشتغال ایران
دهم تیر، روز صنعت و معدن، بیش از آنکه یک مناسبت تقویمی باشد، یادآور مسئولیتی بزرگ در قبال آینده اقتصاد ایران است. در شرایطی که اقتصاد کشور با تورم مزمن، کاهش سرمایهگذاری، افت بهرهوری و دغدغه اشتغال جوانان روبهروست، هیچ بخشی به اندازه صنعت و معدن ظرفیت ایجاد رشد پایدار، اشتغال مولد و افزایش درآمد ملی را ندارد.
ایران از نظر منابع طبیعی، یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان است. ذخایر گسترده معدنی، انرژی فراوان، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز و سرمایه انسانی متخصص، مجموعهای از مزیتهایی را در اختیار کشور قرار داده که بسیاری از اقتصادهای نوظهور از آن بیبهرهاند. با این حال، فاصله میان ظرفیتهای موجود و جایگاه واقعی صنعت و معدن در اقتصاد ایران، همچنان قابل تأمل است.
سالهاست که فعالان اقتصادی بیش از آنکه با محدودیت منابع طبیعی مواجه باشند، با موانع تصمیمگیری و سیاستگذاری دستوپنجه نرم میکنند. تغییر مکرر مقررات، پیچیدگی فرآیندهای اداری، دشواری تأمین مالی، فرسودگی تجهیزات، محدودیتهای فناوری و نبود افق روشن برای سرمایهگذاری، موجب شده است بخشی از توان تولید کشور بلااستفاده بماند.
اگر قرار است شعار «جهش تولید» از سطح شعار فراتر رود، تحقق آن بر پنج محور اساسی استوار خواهد بود.
نخست، ایجاد ثبات در سیاستگذاری اقتصادی؛ شاید مهمترین مطالبه امروز فعالان اقتصادی باشد. کارآفرین و سرمایه گذار از بیثباتی گریزان است. هیچ سرمایهگذاری، بدون اطمینان از ثبات قوانین، سیاستهای ارزی، مالیاتی و تجاری، منابع خود را به تولید بلندمدت اختصاص نخواهد داد.
دوم، اعتماد به بخش خصوصی است. تجربه اقتصادهای موفق نشان داده هرجا میدان برای کارآفرینان و سرمایهگذاران واقعی فراهم شده، تولید، اشتغال و صادرات نیز رشد کرده است. بخش خصوصی نه رقیب دولت، بلکه شریک راهبردی توسعه اقتصادی کشور است.
سوم، توسعه زنجیره ارزش است. صادرات مواد خام، هرچند درآمدزا باشد، نمیتواند موتور توسعه باشد. ارزش واقعی زمانی خلق میشود که مواد معدنی در داخل کشور فرآوری شوند، صنایع پاییندستی گسترش یابند و محصولات دانشبنیان و با فناوری بالاتر روانه بازارهای داخلی و جهانی شوند.
چهارم، سرمایهگذاری در فناوری، نوآوری و نوسازی صنایع است. رقابت در اقتصاد امروز با ماشینآلات فرسوده و فناوری قدیمی امکانپذیر نیست. افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تولید و حضور مؤثر در بازارهای جهانی، مستلزم ورود فناوریهای نوین، هوشمندسازی خطوط تولید و حمایت از شرکتهای دانشبنیان است.
و پنجم، اصلاح ساختار اداری و حذف بروکراسیهای زمانبر؛ تولیدکننده نباید انرژی خود را صرف عبور از پیچوخم مجوزها و مقررات متناقض کند. دولت باید از یک بازیگر اقتصادی به یک تسهیلگر توسعه تبدیل شود.
در شرایط تورمی، صنعت و معدن تنها یک بخش اقتصادی نیستند؛ بلکه مهمترین پیشران اشتغالزایی و مؤثرترین ابزار برای کاهش نرخ بیکاری به شمار میروند. هر کارخانهای که راهاندازی میشود و هر معدن جدیدی که به بهرهبرداری میرسد، دهها شغل مستقیم و صدها فرصت شغلی غیرمستقیم در حملونقل، خدمات، بازرگانی، فناوری و صنایع وابسته ایجاد میکند. رونق تولید، علاوه بر افزایش درآمد خانوارها، از شدت آسیبهای اجتماعی ناشی از بیکاری نیز میکاهد و به تقویت سرمایه اجتماعی کشور کمک میکند.
اکنون بیش از هر زمان دیگری، صنعت و معدن نیازمند یک اجماع ملی هستند؛ اجماعی میان دولت، مجلس، بخش خصوصی، نظام بانکی، دانشگاهها و نهادهای سیاستگذار. آینده اقتصاد ایران نه با گسترش اقتصاد غیرمولد، بلکه با تقویت تولید، سرمایهگذاری و صادرات رقم خواهد خورد.
در صورت شکلگیری توافق میان ایران و آمریکا و کاهش محدودیتهای بینالمللی، صنعت و معدن ایران میتواند وارد مرحلهای تازه از جذب سرمایهگذاری خارجی شود. ورود سرمایه، فناوری و دانش مدیریتی شرکتهای بینالمللی، علاوه بر نوسازی صنایع و افزایش بهرهوری، زمینه توسعه زنجیرههای ارزش، رشد صادرات و ایجاد اشتغال پایدار را فراهم خواهد کرد. البته تحقق این فرصت تنها به توافق سیاسی وابسته نیست؛ بلکه مستلزم اصلاح محیط کسبوکار، تضمین امنیت سرمایهگذاری، ثبات قوانین و مقررات، شفافیت اقتصادی و حمایت مؤثر از سرمایهگذاران داخلی و خارجی است. در چنین شرایطی، بخش صنعت و معدن میتواند به یکی از اصلیترین مقاصد سرمایههای خارجی و موتور محرک رشد اقتصادی کشور تبدیل شود.
دهم تیر باید یادآور این واقعیت باشد که ایران برای عبور از چالشهای اقتصادی، بیش از هر چیز به تصمیمهای بزرگ نیاز دارد؛ تصمیمهایی که اصلاح ساختار اداری، اعتماد به بخش خصوصی، توسعه زنجیره ارزش، سرمایهگذاری در فناوری و ثبات در سیاستگذاری را از شعار به برنامهای عملی تبدیل کند. اگر این پنج محور بهصورت جدی دنبال شوند، صنعت و معدن میتوانند نهتنها موتور رشد اقتصادی، بلکه ستون اصلی اشتغال، کاهش بیکاری و افزایش تابآوری اقتصاد ایران در دهه پیشرو باشند.
نظر شما