در گفتگوی «صفحه اقتصاد» با ناصر نبی پور؛ رئیس اتحادیه مرغ تخم گذار استان تهران بررسی شد
عامل حذف تخصیص ارز ۲۸ هزار تومانی، رانت و فساد یا کمبود ارز؟!
ناصر نبی پور، رئیس اتحادیه مرغ تخمگذار استان تهران، در گفتگو با صفحه اقتصاد: با توجه به افزایش قیمت نهاده های دامی، مطمئن باشید مرغداران ما اصلاً توان تولید مرغ و تخم مرغ نداشته باشند. الان هزینه ها چند برابر شده. سوال این است که پول آن از کجا بیاید؟ هیچ بانکی هم پول نمی دهد.
تا دی ماه ۱۴۰۴ دولت، ارز حاصل از صادرات نفت را با قیمت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان جهت واردات سویا و ذرت و روغن خام، به شرکت های تولید کننده و وارد کننده ایرانی اختصاص می داد و بر این مبنا، تولید تخم مرغ، روغن و مرغ، با قیمت کمتر تولید می شد.
با این حال، دولت تخصیص این ارز برای تولید این اقلام را قطع کرده و واردات نهاده های دامی و خوراکی (سویا و ذرت) با ارز ۱۲۵ هزار تومانی شروع شده. به هر رو، قیمت این اقلام افزایش پیدا کرده و دولت یارانه یک میلیون تومانی، با برداشت از صندوق توسعه ملی به همه ایران داده است.
به منظور درک دقیق و درست از اتفاقات مرتبطط با این قضیه، «صفحه اقتصاد» با دکتر ناصر نبی پور (دامپزشک و رئیس اتحادیه مرغ تخم گذار استان تهران) گفتگو کرده است که آن را می خوانید.
*****
*در سال های اخیر و مخصوصا روزهای اخیر، بحث های زیادی راجع به تولید تخم مرغ و روغن و مرغ با استفاده از ارز نفتی ۲۸ هزار تومانی مطرح شد. دولت تاکنون برای واردات سویا و ذرت و روغن، جهت تولید تخم مرغ و روغن و مرغ، ارز ۲۸ هزار تومانی تخصیص می داد و از دی ماه دیگر تخصیص نمی دهد. مقامات دولت در رابطه با حذف تخصیص ارز ۲۸ هزار تومانی برای واردات این اقلام و مواد اولیه، می گویند با این حدف، با فساد و رانت مبارزه می کنند.
بالاخره یک بطری روغن از ۱۳۰ هزار تومان به حدود ۴۰۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده است. آیا این وضع یعنی این که ارز به هدف برخورد می کرد و تولید بر این اساس با کمتر کمتر انجام می شد و همچنین در حوزه تولید مرغ و تخم مرغ، ارزی که تخصیص پیدا می کرد به هدف می خورد و با مصرف سویا و ذرت وارداتی، کاهش هزینه تولید اتفاق می افتاد یا نه؟
-دولت وقتی که ارز نداشت شروع به انجام این کار کرد. دولت، ارز 28 هزار تومانی را به یک تعداد وارد کننده می داد و وارد کننده، اقدام به واردات می کرد. وارد کننده هم، یکی یا دو تا نبود که بگوییم رانت خوار بودند. حدود 150 شرکت، فقط ذرت وارد می کردند و این واردات توسط شرکت ها و سازمان های مختلف حتی توسط نیروی انتظامی و سپاه وارد می شد.
ارز را به این شرکت ها و سازمان ها و نهادها می دادند. با این ارز، جنس وارد کشور می شد و محصولات تولید شده، ارزانتر به دست مردم می رسید. قیمت تخم مرغ و مرغ، بعد از حذف تخصیص ارز 28 هزار تومانی افزایش پیدا کرد ولی زمانی این تخصیص ارز حذف شد و دولت، آزاد سازی قیمت را انجام داد که ما در اوج تولید بودیم.
با توجه به افزایش قیمت نهاده های دامی، مطمئن باشید مرغداران ما اصلاً توان تولید مرغ و تخم مرغ نداشته باشند. الان هزینه ها چند برابر شده. سوال این است که پول آن از کجا بیاید؟ هیچ بانکی هم پول نمی دهد. بانک می گوید بیایید با من کار کنید بر اساس مانده حساب وام می دهم.
من فکر می کنم دولت باید پول چاپ کند تا نقدینگی لازم به تولید کنندگان برسد. رقم خرید نهاده های دامی یک واحد مرغداری 100 هزار قطعه ای، از 8 تا 9 میلیارد تومان، به حداقل 30 میلیارد تومان افزایش پیدا کرده است. من فکر نمی کنم هیچ بانکی اینقدر پول داشته باشد که به مرغداران وام بدهد.
*دولت در اواسط دی ماه ۱۴۰۴، تصمیم گرفت که واردات سویا و ذرت و روغن خام با ارز ۱۲۵ هزار تومانی مرکز مبادله ارز و طلا، انجام شود. در آن روزها، قیمت دلار در بازار آزاد در حد ۱۳۵ تا ۱۴۰ تومان بود.
در روزهای اخیر نرخ دلار در بازار آزاد به ۱۶۵ هزار رسید و الان یک مقدار کاهش پیدا کرده است. باز شکاف قیمت دلار بین مرکز مبادله و بازار آزاد، خیلی زیاد شده.
-این شکاف قیمت وجود دارد ولی در ماه های بعد با چه قیمتی واردات انجام شود. ما بگوییم آزادی سازی قیمت ها، خوب است ولی این کار را باید به مرور زمان انجام می دادند. دوم این که باید قدرت خرید مردم را تامین می کردند. همچنین باید نقدینگی تولید کننده را تامین می کردند. الان تولید کننده، نقدینگی ندارد.
سند خانه های تمام تولید کنندگان ما، در گرو بانک های مختلف است. البته سر و کار داشتن با موجود زنده، بسیار سخت است. چرا که موجود زنده، مثلاً با آهن خیلی فرق دارد. کالایی مثل آهن را می شود نگه داشت و بعدا گرانتر فروخت ولی در مورد موجود زنده که در اینجا منظورمان مرغ است، نمی توان به آن صورت رفتار کرد. دامدار ما حداکثر 2 روز مرغ و تخم مرغ را نگه دارد و بعد از آن باید به بازار بفرستد.
در روزهای قبل، قیمت یک کیلو تخم مرغ 150 هزار تومان بود ولی در روز دوشنبه 13 بهمن ماه، به قیمت 110 هزار تومان هم نمی خریدند. در صورتی که قیمت تمام شده آن بیش از 180 هزار تومان است. در روزهای اخیر مرغداری ها، تصمیم گرفته اند مرغ ها را برای کشتار بفرستند.
*با این تصمیم دولت، احتمالاً چه مشکلات دیگری ایجاد شده؟
-با این قیمت های جدید، دیگر نمی توانیم صادرات انجام بدهیم. چون اصلاً نمی توانیم با کشورهای دیگر رقابت کنیم. وقتی نرخ ارز هر روز، تغییر می کند نمی شود برنامه ریزی کرد. ما 20 روز است که ذرت خریده ایم ولی هنوز آن را تحویل نداده اند.
*بعد از ادغام وزارت بازرگانی در وزارت صنایع و معادن، شرکت بازرگانی دولتی که مسئول واردات و تامین کالای اساسی بود در زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفت و الان بحث هایی در مورد این شرکت مطرح است. آیا این تغییرات، در نا به سامان شرایط نقش داشت؟
-همه این مشکلات به خاطر این است که دولت پول ندارد. اول و آخر ماجرا این است دولت پول نداشت که بدهد. دولت، مشکل تامین ارز داشت ولی مشکل ارزی را گردن تولید کنندگان انداخت. دولت می گوید وارد کنندگان از این رانت استفاده می کردند و الان می خواهیم رانت را به آخر حلقه یعنی مردم بدهیم.
اگر مشکل از وارد کنندگان بوده، دولت این ارز را به «شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور» می داد که یک شرکت دولتی است. اگر رانتی هم بود این رانت به دولت تعلق می گرفت. پس این شرایط نشان می دهد که دولت، ارز نداشته است.
*مسئولان شرکت پشتیبانی امور دام کشور که زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی است دچار مشکل شدند و در سال های اخیر، برخی از آنها به خاطر پرونده های فساد مالی بازداشت شدند. بر اساس آمار بانک مرکزی، شرکت پشتیبانی امور دام کشور در ۹ ماهه اول ۱۴۰۴ ارز ۲۸ هزار تومانی دریافت کرده تا واردات نهاده های دامی انجام بدهد. این شرکت دولتی چرا نمی تواند به صورت سالم فعالیت کند؟
-شرکت پشتیبانی امور دام کشور نمی تواند این کار را انجام بدهد. این شرکت، خودش از وارد گنندگان می خرد و توزیع می کند. حتی اعلام شد که وارد کنندگان، کل واردات خودشان را در اختیار شرکت پشتیبانی امور دام کشور بگذارند و این شرکت در اختیار تولید کنندگان بگذارد
*طبق آمار بانک مرکزی، شرکت کشت و صنعت مدلل ماهیدشت، در ۹ ماهه اول ۱۴۰۴، بیشترین ارز ۲۸ هزار تومانی برای واردات نهاده های دامی و خوراکی دریافت کرده که رقم آن ۵۷۱ میلیون دلار بوده. شرکت بعدی که در رتبه دوم است شرکت آوا تجارت صبا بوده که زیرمجموعه همان هلدینگ گروه مدلل است.
شرکت پشتیبانی امور دام کشور در ۹ ماهه امسال ۳۶۳ میلیون دلار ارز ۲۸ هزار تومانی گرفته است. خود شرکت پشتیبانی امور دام واردات انجام داده و ارز ۲۸ هزار تومانی دریافت کرده است.
-انضافاً آقای مدلل، باید چندین برابر این رقم ها واردات انجام بدهد. خود آقای مدلل اعلام کرد که بیش از یک میلیارد دلار از دولت طلب دارد. آقای مدلل چون در کشورهای دیگر اعتبار دارد، این نهاده ها را به طور اعتباری و نسیه به او می دهند. او محموله ها را به ایران می آورد و بعداً پول آن را از دولت می گیرد. آقای مدلل، همیشه از دولت طلب داشته و دارد.
البته آقای مدلل، عملاً مورد حمایت دولت بوده است. چون به خاطر تحریم ها، به دولت ایران جنس نمی دادند آقای مدلل را جلو انداختند تا جنس وارد کند. پس آقای مدلل، گناهی نکرده و انصافاً اگر آقای مدلل نبود، صنعت ما 10 سال پیش تعطیل می شد.
*در لیست بیش ترین دریافت کنندگان ارز ۲۸ هزار تومانی که بانک مرکزی منتشر کرده، تعداد ۴ شرکت گروه تولیدی مدلل حدود ۱.۳ میلیارد دلار در ۹ ماهه اول امسال ارز ۲۸ هزار تومانی برای واردات نهاده های دامی و خوراکی دریافت کرده اند.
-البته این گروه مدلل، حدود 60 تا 70 درصد درصد واردات کشور را انجام می دهد. دولت می گفت برای امسال 8 میلیارد دلار ارز 28 هزار تومانی تخصیص داده شود، اما مجلس می گفت 12 میلیارد دلار تخصیص داده شود.
*در سال ۱۴۰۴ در حد ۱۰ میلیارد ارز ۲۸ هزار توماین برای واردات سویا و ذرت و روغن خام تخصیص داده شد. در ۹ ماهه امسال گروه مدلل ۱.۳ میلیارد دلار توسط ۴ شرکت گروه مذلل دریافت کرده است. حدود ۱۰ درصد از کل ارز تخصیص داده شده توسط ۴ شرکت گروه مدلل دریافت شده.
-بله؛ همین طور است. آخرین بار حدود 500 میلیون یورو دادند که برخی جنس ها را ترخیص کند وگرنه آقای مدلل، همیشه از دولت طلب داشته است. چون به طور اعتباری، جنس وارد کشور می کرده.
*شرکت اکسون ۳۶۴ میلیون دلار و شرکت صنعت غذایی کوروش ۳۵۶ میلیون دلار ارز ۲۸ هزار تومانی برای واردات گرفته اند. وضعیت این شرکت ها چطور بوده و آیا واردات انجام داده و تولید هم داشته اند؟
-شرکت صنعت غذایی کوروش، واردات انجام می دهد ولی عمدتاً برای مصرف در واحدهای تولیدی خودش. چون مرغداری و زنجیره تولید مرغ و تخم مرغ دارد. همچنین دام دارد و شیر تولید می کند.
آقای افراشته پور هم، واحد میلیونی مرغ تخم گذار دارد. بعد از آقای مدلل، آقای افراشته پور وارد کننده بزرگی است که هم سویا و ذرت وارد می کند و هم کارخانه روغن و مرغداری دارد. آقای مدلل واردات دارد و علاوه بر این که یک مقدار برای واحدهای خودش استفاده می کند، از این واردات در اختیار تولید کنندگان دیگر هم قرار می دهد.
*شرکت پشتیبانی امور دام کشور که ارز گرفته، واردات را عرضه کرده است؟
-یک مقدار عرضه کرد ولی آن موقع وضع مرغداران به هم ریخته بود و چک های آنها را تمدید کرد. الان اگر تمدید نکند، چک ها برگشت می خورد. مرغدار هم پول ندارد که پرداخت کند.
*آقای پزشکیان می گفت ارز ۲۸ هزار تومانی تخصیص ندادیم تا فساد و رانت از بین برود. خانم مهاجرانی، سخنگوی دولت گفته آن پول و رانتی که شرکت های دریافت کننده ارز ۲۸ هزار تومانی دریافت می کردند، آن را گرفته ایم و یارانه یک میلیون تومانی به مردم داده ایم.
الان مشخص شده این یارانه یک میلیون تومانی، از محل برداشت دولت از صندوق توسعه ملی بوده و نه رانتی که نصیب وارد کنندگان می شده.
-در هر حال، در همه جای دنیا به بخش کشاورزی، سوبسید می دهند. بخش کشاورزی، سوبسید نداشته باشد، نمی تواند تولید کند. من به شما قول می دهم با این شرایطی که ایجاد شده، بخش کشاورزی، گاوداری ها و مرغداری های ایران، دو سه ماه دیگر فلج می شوند و کارشان تمام است.
*دولت و بانک مرکزی در همین چارچوب تصویب کرده اند که ۷۰۰ هزار میلیارد تومان وام به تولید کنندگان داده شود. در این زمینه چه نظری دارید؟
-دولت این وام را به طور مجانی نمی دهد. اگر هم وام را با 23 درصد سود اختصاص بدهند، مگر مرغدار 23 درصد سود می کند. تولید کننده نمی تواند با وام با 23 درصد سود بانکی، سود کسب کند.
*دولت بالاخره یک دفعه این تصمیم را انجام داده و دیگر ارزی برای تولید تخم مرغ، روغن و مرغ ارز ۲۸ هزار تومانی اختصاص نمی دهد. برای این که شرایط بدتر نشود و تولید مرغ و روغن و تخم مرغ ادامه پیدا کند، چه کارهایی می توان انجام داد؟
-دولت اولاً باید نقدینگی مرغداران را تهیه کند. دوم این که قدرت خرید مردم را افزایش بدهد. یک میلیون تومان یارانه، ارزشی ندارد. یک میلیون تومان، پول نیم کیلو گوشت است. همان حذف ارز 28 هزار تومانی، تورم را تا اینجا بالا برده است.
الان که مرغ و تخم مرغ یک مقدار ارزان شده، به خاطر این است که قبلاً تولید در سطح بالایی انجام شده ولی از این به بعد، این مقدار تولید امکانپذیر نیست. برای مثال، واحدی که ظرفیت تولید 100 هزار مرغ داشت، مجبور است با 30 هزار مرغ ادامه فعالیت بدهد تا با استفاده از نقدینگی خودش کار کند.
نظر شما