زنگ خطر جمعیتی به صدا درآمد؛ سالمندان از جوانان و کودکان جلو می‌زنند
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سرعت بالای سالمند شدن جمعیت، از قرار گرفتن ایران در میان پنج کشور دارای سریع‌ترین روند سالمندی جهان خبر داده است.
صفحه اقتصاد - سید جواد حسینی روز سه شنبه ۱۹ آبان در سومین کنگره بین‌المللی سالمندی فعال با قدردانی از دانشگاه علوم پزشکی تبریز، استانداری آذربایجان شرقی و اداره‌کل بهزیستی استان برای برگزاری این رویداد، اظهار کرد: به‌عنوان دبیر شورای ملی سالمندان کشور، مباحث خود را در سه محور ارائه می‌کنم، نخست اینکه از نظر جمعیتی در چه وضعیتی قرار داریم، دوم اینکه آیا وضعیت کنونی مخاطره‌آمیز است یا می‌تواند فرصت‌آفرین باشد و سوم اینکه اگر نشانه‌های مخاطره‌آمیزی در پدیده سالمندی وجود دارد، برای تبدیل آن به سالمندی فعال، سالم و باکیفیت چه اقداماتی باید انجام دهیم.
وی با بیان اینکه طرح مکرر موضوع سالمندی برای تبدیل آن به گفتمان غالب جامعه ضروری است، افزود: دیدگاه جمهوری اسلامی ایران درباره سالمندی همسو با دیدگاه‌های جهانی است. هفته گذشته نیز در کنگره بین‌المللی سالمندی در چین، همراه با نماینده وزارت بهداشت، دیدگاه‌های کشورمان را مطرح کردیم، با این حال، برخی کشورها از جمله چین، این دیدگاه‌ها را بیش از ما به عرصه عمل وارد کرده‌اند و مسئله اصلی امروز ما نیز همین فاصله میان دیدگاه و اجراست.
حسینی با تشریح معیارهای جمعیت‌شناختی طبقه‌بندی جوامع از نظر سالمندی بیان کرد: بر اساس یک قاعده جهانی، هنگامی که سهم جمعیت بالای ۶۰ سال در یک کشور به هفت درصد برسد، آن کشور وارد مرحله سالمندی می‌شود، سهم ۱۴ تا ۲۱ درصدی نشان‌دهنده جامعه سالمند، سهم ۲۱ تا ۲۷ درصدی بیانگر جامعه سالخورده و سهم بیش از ۲۷ درصد نیز نشان‌دهنده جامعه به‌شدت سالخورده است.
وی ادامه داد: اکنون حدود ۱۳ درصد جمعیت ایران، معادل بیش از ۱۰.۵ میلیون نفر، بالای ۶۰ سال هستند. بنابراین کشور در مراحل پایانی ورود به دوره سالمندی قرار دارد، اما سرعت بالای این تحول جمعیتی، در صورت نبود برنامه‌ریزی مناسب، می‌تواند مخاطرات جدی به همراه داشته باشد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سرعت بالای سالمند شدن جمعیت ایران گفت: ایران در میان پنج کشور جهان با سریع‌ترین روند رشد جمعیت سالمند قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰ حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد جمعیت کشور سالمند شوند و ایران به جامعه‌ای به‌شدت سالخورده تبدیل شود.
وی برای تشریح این سرعت به تغییرات آمار موالید و سالمندان اشاره کرد و افزود: از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، تعداد موالید کشور ۳۵ درصد کاهش یافته و از یک میلیون و ۳۸۲ هزار و ۱۲۱ تولد در سال ۱۳۹۰ به ۸۹۲ هزار و ۲۸۲ تولد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در مقابل، جمعیت سالمند کشور در همین بازه زمانی ۵۴ درصد افزایش یافته و سهم افراد بالای ۶۰ سال از ۸.۲ درصد به نزدیک ۱۳ درصد رسیده است.
وی با بیان اینکه این تغییرات دو تحول ساختاری و پارادایمی در جمعیت کشور ایجاد می‌کند، اظهار کرد: نخستین تحول، کاهش سهم کودکان در مقابل افزایش سریع جمعیت سالمندان است که می‌تواند جامعه را به سمت کاهش حضور کودکان، افزایش کودکان تنها و حتی تضعیف هویت کودکی سوق دهد.
حسینی ادامه داد: در حال حاضر حدود ۱۶ درصد جمعیت ایران را افراد زیر ۱۵ سال تشکیل می‌دهند، در حالی که پیش‌بینی می‌شود سهم این گروه تا سال ۱۴۲۹ به ۱۵.۸ درصد کاهش یابد. در مقابل، سهم سالمندان که در سال ۱۳۸۴ حدود ۷.۳ درصد بوده، تا سال ۱۴۲۹ به ۳۰.۴ درصد خواهد رسید؛ به این ترتیب، سهم جمعیت سالمند طی ۴۵ سال حدود ۳۱۶ درصد افزایش پیدا می‌کند و در آن سال از هر سه ایرانی، تقریباً یک نفر سالمند خواهد بود.
وی با اشاره به اینکه سهم جمعیت سالمند و کودک تا سال ۱۴۱۵ به یکدیگر نزدیک می‌شود، افزود: از سال ۱۴۱۵ به بعد، تعداد سالمندان از تعداد کودکان پیشی خواهد گرفت.
رئیس سازمان بهزیستی کشور دومین تحول ساختاری جمعیت را تغییر نسبت سالمندان و جوانان دانست و گفت: در فاصله سال‌های ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۲، سهم جمعیت سالمند و جوان به یکدیگر نزدیک می‌شود و از سال ۱۴۲۲ به بعد، تعداد سالمندان از جوانان نیز بیشتر خواهد شد. این روند به معنای بسته شدن پنجره جمعیتی ایران است، در حالی که کشورهایی مانند پاکستان و افغانستان همچنان از جمعیت جوان قابل‌توجهی برخوردار خواهند بود و این مسئله از منظر آینده جمعیتی و هویت ایرانی نیز اهمیت دارد.
وی از برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه بین‌المللی اقتصاد نقره‌ای و سالمندی در بهمن‌ماه خبر داد و گفت: توسعه اقتصاد نقره‌ای یکی از محورهای مهم برنامه‌های ماست و تنها در سال گذشته ۱۳ هزار فرصت شغلی در این حوزه برای سالمندان ایجاد شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سایر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده خاطرنشان کرد: تصویب کنوانسیون حقوق سالمندی، توسعه اقتصاد نقره‌ای، گسترش خدمات مراقبت بلندمدت و افزایش تاب‌آوری سالمندان از جمله محورهایی است که در برنامه‌های آتی دنبال می‌کنیم.
به گزارش روابط‌عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، وی بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های علمی، اجرایی و سیاستی کشور برای مواجهه با تحولات جمعیتی تأکید کرد و گفت: مسئله سالمندی تنها موضوع یک دستگاه نیست و برای تبدیل سالمندی مخاطره‌آمیز به سالمندی فعال، باید همه بخش‌های کشور در قالب یک نظام هماهنگ و با برنامه‌ریزی مبتنی بر داده و پژوهش وارد عمل شوند.
