صفحه اقتصاد گزارش می دهد؛
نبض تجارت جهان در آسیاست/ چین با ابربنادر کانتینری، رقبای خود را پشت سر گذاشت
جدیدترین آمار شورای جهانی کشتیرانی از بزرگترین بنادر کانتینری جهان نشان میدهد که آسیا همچنان قلب تپنده تجارت دریایی دنیا است.
از میان ۱۰ بندر برتر جهان، هفت بندر در چین قرار دارند و بندر شانگهای با جابهجایی بیش از ۵۱.۵ میلیون TEU کانتینر در سال ۲۰۲۴، جایگاه نخست جهان را حفظ کرده است.
این آمار در حالی منتشر میشود که سهم بنادر ایران از بازار جهانی ترانزیت و کانتینر همچنان فاصله قابل توجهی با رقبای منطقهای دارد.
چین، فرمانروای تجارت دریایی جهان
بررسی آمارهای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد بندر شانگهای با جابهجایی ۵۱.۵۱ میلیون TEU همچنان بزرگترین بندر کانتینری جهان است. پس از آن بندر سنگاپور با ۴۱.۱۲ میلیون TEU در رتبه دوم قرار گرفته و بندر نینگبو-ژوشان چین نیز با ۳۹.۳۰ میلیون TEU جایگاه سوم را به خود اختصاص داده است.
در ادامه این فهرست، بندر شنژن با ۳۳.۴۰ میلیون TEU، بندر چینگدائو با ۳۰.۸۷ میلیون TEU، بندر گوانگژو با ۲۶.۰۷ میلیون TEU، بندر بوسان کره جنوبی با ۲۴.۴۰ میلیون TEU، بندر تیانجین چین با ۲۳.۲۹ میلیون TEU، بندر جبلعلی امارات با ۱۵.۵۴ میلیون TEU و بندر کلانگ مالزی با ۱۴.۶۴ میلیون TEU در میان ۱۰ بندر برتر جهان قرار دارند.
این آمار نشان میدهد چین به تنهایی هفت جایگاه از ۱۰ بندر برتر جهان را در اختیار دارد؛ موضوعی که بیانگر نقش بیبدیل این کشور در زنجیره تأمین جهانی است.
TEU؛ شاخصی برای سنجش قدرت بنادر
واحد TEU یا کانتینر ۲۰ فوتی، مهمترین شاخص سنجش عملکرد بنادر کانتینری جهان محسوب میشود. هرچه میزان جابهجایی TEU یک بندر بیشتر باشد، آن بندر نقش پررنگتری در تجارت جهانی، صادرات، واردات و ترانزیت کالا ایفا میکند.
بر اساس برآوردهای بینالمللی، بیش از ۸۰ درصد تجارت جهانی از نظر حجم از طریق حملونقل دریایی انجام میشود و حدود ۹۰ درصد کالاهای کانتینری از مسیر بنادر عبور میکنند. به همین دلیل توسعه بنادر، یکی از مهمترین شاخصهای قدرت اقتصادی کشورها به شمار میرود.
جبلعلی، موفقترین بندر منطقه
در میان کشورهای خاورمیانه، بندر جبلعلی امارات با جابهجایی ۱۵.۵۴ میلیون TEU همچنان جایگاه نخست منطقه را در اختیار دارد. این بندر به دلیل زیرساختهای پیشرفته، اتصال به بیش از ۱۵۰ بندر جهان و موقعیت راهبردی، به هاب اصلی تجارت و ترانزیت خاورمیانه تبدیل شده است.
در مقابل، ایران با وجود برخورداری از بیش از ۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی و قرار گرفتن در کریدورهای مهم بینالمللی، هنوز نتوانسته سهم قابل توجهی از بازار ترانزیت کانتینری منطقه را به خود اختصاص دهد.
فاصله ایران با غولهای بندری جهان
کارشناسان حوزه حملونقل دریایی معتقدند ظرفیت جغرافیایی ایران برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی منطقه بسیار بالاست، اما محدودیتهای زیرساختی، تحریمها، کمبود سرمایهگذاری، فرسودگی بخشی از تجهیزات بندری و کندی توسعه شبکه ریلی و جادهای موجب شده این ظرفیت به طور کامل بالفعل نشود.
به گفته فعالان صنعت حملونقل، در حالی که بزرگترین بنادر جهان سالانه دهها میلیون کانتینر جابهجا میکنند، سهم بنادر ایران هنوز فاصله زیادی با استانداردهای جهانی دارد و برای رقابت با بنادری مانند جبلعلی، سنگاپور یا شانگهای نیازمند سرمایهگذاری گسترده در توسعه اسکلهها، تجهیزات تخلیه و بارگیری، لجستیک هوشمند و اتصال ریلی است.
رقابت بنادر، رقابت اقتصادهاست
اقتصاددانان معتقدند جایگاه بنادر در رتبهبندی جهانی، تنها یک شاخص حملونقل نیست، بلکه تصویری از قدرت اقتصادی، میزان صادرات، حجم تجارت خارجی و توان لجستیکی کشورها ارائه میدهد. چین با در اختیار داشتن هفت بندر از ۱۰ بندر برتر جهان، نشان داده است که توسعه زیرساختهای بندری یکی از پایههای اصلی رشد اقتصادی و تسلط بر زنجیره تأمین جهانی است.
در مقابل، کشورهایی که نتوانند از موقعیت جغرافیایی خود برای توسعه ترانزیت و تجارت دریایی استفاده کنند، بخش قابل توجهی از درآمدهای ارزی، فرصتهای اشتغال و مزیتهای ژئوپلیتیکی خود را از دست خواهند داد.
چشمانداز پیشرو
کارشناسان بر این باورند که با تکمیل کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، توسعه بنادر شهید رجایی و چابهار، افزایش سرمایهگذاری در زیرساختهای بندری و تسهیل فرآیندهای گمرکی، ایران میتواند سهم بیشتری از بازار ترانزیت منطقه را به دست آورد. با این حال، تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی بلندمدت، جذب سرمایه، نوسازی تجهیزات و افزایش بهرهوری بنادر است؛ زیرا در تجارت جهانی امروز، رقابت کشورها بیش از هر زمان دیگری در بنادر و زنجیرههای لجستیکی رقم میخورد.
نظر شما