صفحه اقتصاد گزارش می دهد؛
بحران پنهان بنزین در ایران؛ از ناترازی تولید تا سیاستهای نیمبند مدیریت مصرف
افزایش مصرف و تداوم ناترازی بنزین؛ بحران خاموش انرژی
در حالیکه ناترازی انرژی در کشور بهویژه در حوزه بنزین همچنان ادامه دارد، سیاستگذاران بهجای اصلاحات ساختاری پایدار، میان راهکارهای موقت، سهمیهبندیهای جدید و طرحهای در حال بررسی در رفتوآمد هستند؛ وضعیتی که هم فشار مالی واردات سوخت را افزایش داده و هم افق روشنی برای اصلاح الگوی مصرف ارائه نمیدهد.
با وجود تاکید مداوم مسئولان بر مدیریت مصرف و افزایش تولید، واقعیت این است که ناترازی بنزین در ایران وارد مرحلهای پایدار و مزمن شده است. از یکسو مصرف رو به رشد است و از سوی دیگر ظرفیت تولید و زیرساختهای پالایشی با محدودیتهای جدی مواجهاند؛ موضوعی که وابستگی به واردات را تشدید کرده است.
اختلاف نظرها بر سر قیمت؛ بنبست تصمیمگیری در سیاست سوخت
یکی از محورهای اصلی اختلاف، موضوع قیمت بنزین است. نمایندگان مجلس در نشستهای اخیر با وزیر نفت صراحتاً با افزایش قیمت مخالفت کردهاند و در مقابل، برخی طرحها مانند اختصاص سهمیه سوخت به هر فرد بهجای هر خودرو مطرح شده است. با این حال، این طرحها هنوز در مرحله بررسی باقی مانده و به تصمیم نهایی نرسیدهاند.
آسیب به زیرساختها و وعده بازگشت ظرفیتها
در کنار چالشهای ساختاری، مسئولان صنعت نفت به آسیبدیدگی برخی واحدهای پالایشی و پتروشیمی نیز اشاره میکنند. اگرچه اعلام شده بخشی از ظرفیت از دسترفته با استفاده از سایر پالایشگاهها جبران شده، اما بازگشت کامل واحدها به مدار تولید همچنان زمانبر است و همین موضوع فشار بر شبکه تامین سوخت را حفظ میکند.
سهمیهبندی جدید یا اصلاح واقعی مصرف؟ مسیرهای مبهم سیاستگذاری
در حوزه مدیریت تقاضا، مجموعهای از راهکارها از جمله توسعه سوختهای جایگزین مانند CNG، تغییر نظام سهمیهبندی و حتی اتصال کارت سوخت به کارتهای بانکی مطرح شده است. با این حال، نبود هماهنگی بین دستگاهها و کندی اجرای تصمیمات، این طرحها را از مرحله اجرا دور نگه داشته است.
هزینه سنگین واردات بنزین؛ صورتمسئلهای که پاک نمیشود
در شرایط فعلی، بخش قابل توجهی از منابع ارزی کشور صرف واردات بنزین میشود؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان میتواند با مدیریت مصرف کاهش یابد. با این حال، نبود سیاستهای منسجم و پایدار باعث شده صرفهجویی به جای تبدیل شدن به یک برنامه ملی، بیشتر به توصیهای عمومی و غیرالزامآور محدود شود.
ضرورت تغییر رفتار مصرف؛ راهحل یا شعار تکراری؟
کارشناسان تأکید دارند که بدون اصلاح الگوی مصرف، هیچیک از سیاستهای عرضه و تولید به نتیجه پایدار نخواهد رسید. با این وجود، تجربه سالهای گذشته نشان داده که تمرکز صرف بر توصیههای رسانهای و نه اصلاح ساختاری، نتوانسته بحران ناترازی انرژی را مهار کند؛ موضوعی که همچنان بنزین را به یکی از چالشهای جدی اقتصاد ایران تبدیل کرده است.
نظر شما