یادداشت اختصاصی از دکتر اسدالله غلامپور
«تورمِ جنگ» در آمریکا
فاننشال تایمز نوشت: «تورمِ جنگ» در آمریکا؛ جهش قیمت بنزین پس از درگیری ایران، نرخ تورم را به بالاترین سطح سهسال اخیر رساند.
تورم آمریکا در ماه آوریل به ۳.۸ درصد رسید؛ رقمی که تحت تأثیر جنگ دونالد ترامپ با ایران و جهش شدید قیمت انرژی، به بالاترین سطح خود در سه سال گذشته رسیده است. افزایش بهای بنزین، گازوئیل و مواد غذایی اکنون بحران هزینههای زندگی را در آمریکا تشدید کرده و فشار سیاسی سنگینی بر کاخ سفید وارد آورده است.
این نرخ پیش از این از ۲.۴ درصد در ماه فوریه به ۳.۳ درصد در ماه مارس در مقایسه با سال قبل افزایش یافته بود. رقم سه شنبه قبل، بالاتر از انتظارات وال استریت بود و اولین بار در سه سال گذشته است که تورم از رشد دستمزدها پیشی گرفته است. آخرین باری که قیمتها به این سرعت افزایش یافت، در سال ۲۰۲۳ بود، زمانی که کشور از شوک انرژی ناشی از حمله تمام عیار روسیه به اوکراین متزلزل شد. این گزارش جدیدترین شاخص از چگونگی انعکاس درگیری ایران در سراسر بزرگترین اقتصاد جهان است و هزینههای بالاتر سوخت به طور فزایندهای به سایر بخشها سرایت میکند. این امر فشار بر ترامپ را افزایش خواهد داد، زیرا محبوبیت او به دلیل جنگ که خسارات سنگینی بر خانوارهای آمریکایی وارد میکند، نزدیک به پایینترین حد خود است. دایان سوونک، اقتصاددان ارشد KPMG US، گفت: «جنگ در ایران واقعی است و نه تنها بر قیمتها در پمپ بنزین تأثیر میگذارد، بلکه این افزایشها در مواردی مانند گازوئیل و اکنون در فروشگاههای مواد غذایی نیز خود را نشان میدهند.» او افزود: «این چیزی بیش از یک شوک انرژی است.
این یک شوک زنجیره تأمین است که منعکس کننده اختلالاتی است که در طول همهگیری دیدیم.» «و به همین دلیل، [این بحران] خیلی دیر به پایان میرسد.» بحران انرژی ناشی از جنگ ایران به طور فزایندهای در ایالات متحده مشهود شده است، جایی که قیمت بنزین از زمان شروع درگیری بیش از نصف افزایش یافته و روز سهشنبه به ۴.۵۰ دلار در هر گالن رسیده است، گازوئیل بعنوان یک نهاده حیاتی برای صنعت آمریکا – با حاشیه مشابهی به ۵.۶۴ دلار افزایش یافته است که نزدیک به بالاترین قیمت خود در تمام دوران است. این موضوع برای ترامپ مشکل ایجاد کرده است، زیرا طبق نظرسنجی اخیر فایننشال تایمز، حدود ۵۸ درصد از رأیدهندگان از نحوه مدیریت او در مورد تورم و هزینههای زندگی ناراضی هستند. رئیس جمهور روز دوشنبه خواستار تعلیق مالیات سوخت فدرال برای ارائه کمک به رانندگان شد.
کاهش امیدها برای یک توافق صلح قریبالوقوع، پس از آنکه ترامپ روز دوشنبه هشدار داد آتشبس یک ماهه اکنون «به مرحله حیاتی رسیده است»، قیمت نفت خام را در روزهای اخیر بار دیگر افزایش داده است. نفت خام برنت، معیار جهانی، در معاملات اولیه نیویورک در روز سهشنبه ۳.۷ درصد افزایش یافت و به ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید. قیمت عمدهفروشی بنزین در ایالات متحده نیز نزدیک به بالاترین سطح جنگ معامله شد. ترامپ روز سهشنبه(هفته قبل) تلاش کرد افزایش تورم را به عنوان هزینه معقول تلاشهایش برای جلوگیری از توانایی ایران در توسعه سلاحهای هستهای – یکی از اهداف اصلی این درگیری – جلوه دهد. او به خبرنگاران گفت: «تنها چیزی که وقتی در مورد ایران صحبت میکنم مهم است [این است که] آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند. من به وضعیت مالی آمریکاییها فکر نمیکنم، به هیچ کس فکر نمیکنم، به یک چیز فکر میکنم: ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران سلاح هستهای داشته باشد. همین. این تنها چیزی است که به من انگیزه میدهد.» گزارش BLS روز سهشنبه نشان داد که قیمتها در پمپ بنزینها نسبت به سال گذشته ۲۸.۴ درصد افزایش یافته است. بلیط هواپیما، که به دلیل افزایش هزینههای سوخت جت آسیب دیده است، ۲۰.۷ درصد افزایش یافته است.
قیمت مواد غذایی نیز به شدت افزایش یافت، زیرا هزینههای بالای انرژی به بخشهای دیگر نیز سرایت کرد. هزینه خرید مواد غذایی در فروشگاههای مواد غذایی ۲.۹ درصد افزایش یافت که بالاترین سطح آن از سال ۲۰۲۳ است. میوه و سبزیجات ۶.۱ درصد افزایش یافت. تعدادی از دستههای کالاهای مصرفی گرانتر نیز افزایش قیمت داشتند که به اقتصاددانان نشان میدهد اثرات تورمی جنگ در حال گسترش است. آتسی شث، مدیر ارشد اعتباری در آژانس رتبهبندی مودیز، گفت: «در دادههای امروز، ما به دنبال این بودیم که آیا هزینههای بالای انرژی به افزایش قیمت در سایر بخشها منجر میشود یا خیر. و در واقع، قیمت مواد غذایی و بلیط هواپیما افزایش یافت، همانطور که برخی از محصولات مصرفی مانند پوشاک و مبلمان خانگی نیز افزایش یافتند.» تورم هسته، که قیمتهای ناپایدار مواد غذایی و انرژی را در نظر نمیگیرد، از ۲.۶ درصد در ماه قبل به ۲.۸ درصد افزایش یافت که تا حدودی به دلیل یک تغییر آماری مربوط به تعطیلی دولت در سال گذشته بود.
بازده اوراق خزانه در آن روز بالاتر بود که آن هم از افزایش قیمت نفت پیروی میکرد. بازده دو ساله، که با انتظارات سیاست پولی تغییر میکند، با ۰.۰۴ درصد افزایش به ۳.۹۹ درصد رسید، اما برای اولین بار در شش هفته، برای مدت کوتاهی از ۴ درصد فراتر رفت. تیم اوربانوویچ، استراتژیست ارشد سرمایهگذاری در صندوقهای قابل معامله در بورس Innovator از مدیریت دارایی گلدمن ساکس، گفت: «بازارها پیش از این، کاهش نرخ بهره برای سال ۲۰۲۶ را پیشبینی کرده بودند و هیچ چیز در دادهها نشان نمیدهد که افزایش نرخ بهره دوباره روی میز باشد.» گزارش تکمیلی از لورن فدور در واشنگتن.
* اسدالله غلام پور(پست دکترای اقتصاد نفت و انرژی)
نظر شما