گفتگوی صفحه اقتصاد با رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران
لپتاپ در تهران هنوز ارزانتر از دبی! / کمبود ارز، توقف واردات و اختلال در مسیر امارات، بازار را تحت فشار قرار داده است
نایبرئیس اتاق اصناف تهران اعلام کرد: دو ماه است عملا هیچ کالای عمده آیتی به ایران وارد نشده و محمولهها در امارات قفل شدهاند، او با اشاره به رشد ۳۵درصدی قیمت جهانی انواع هاردیسکها و رَم، افزایش نرخ ارز، قطع مسیر مستقیم امارات و هزینههای دور زدن تحریم تأکید میکند: فشار اصلی نه از سودجویی صنف، بلکه از شرایط تحریمی حاکم بر زنجیره تأمین ناشی می شود.
رها رمضانی - محمدرضا فرجی نایبرئیس اتاق اصناف تهران و رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران در گفتگو با صفحه اقتصاد در تشریح وضعیت فعلی بازار لوازم الکترونیک از جمله کامپیوترهای PC و لپتاپ، با اشاره به شرایط خاص بازار آیتی گفت: در حال حاضر با وجود افزایش نرخ ارز و مشکلات واردات، بازار تجهیزات فناوری اطلاعات همچنان در مقایسه با بسیاری از بازارهای دیگر، شرایط مناسبتری دارد و به گفته او مصرفکننده هنوز در این بازار نسبت به سایر حوزهها وضعیت بهتری را تجربه میکند.
فرجی با بیان اینکه بازار آیتی هنوز بهطور کامل خود را با نرخ ارز آزاد تطبیق نداده است اظهار کرد:
شاید تنها بازاری که مصرفکننده هنوز از خرید در آن تا حدی رضایت دارد بازار آیتی باشد، چراکه در مقایسه قیمت داخلی با قیمتهای خارجی و بر پایه ارز آزاد قیمت کالاهای این حوزه هنوز به نسبت قیمتهای جهانی افزایش پیدا نکرده است. اما به دلیل رقابت شدید و رکود حاکم بر بازار بسیاری از فعالان صنف ناچار شدهاند کالای خود را با سود بسیار پایین عرضه کنند.
او با اشاره به اینکه حتی برخی از کالاهای موجود در بازار ایران هنوز به قیمت جهانی خود نیز نرسیدهاند، گفت:
اگر قیمت لپتاپ در بازار ایران را با قیمت جهانی آن مقایسه کنید، میبینید که در مواردی حتی از برخی کشورهای حوزه خلیج فارس مانند امارات نیز ارزانتر است. این در حالی است که ما تحت تحریم خارجی هم قرار داشتهایم و مشکلات جدید حملونقل از دوبی هم موجب فشار مضاعف شده.
عدم تخصیص بموقع ارز دستگاه های مسئول در سال گذشته
رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران با اشاره به مشکلات سیاستگذاری در ماههای ابتدایی سال گذشته گفت: در هشتماهه اول سال از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت کملطفیهایی نسبت به این صنف صورت گرفت، اما از ماه هشتم به بعد روند ثبت سفارش و بررسیهای مربوط به تخصیص ارز با پیگیریهایی از سوی اتحادیه قولهایی برای رفع داده شد که متاسفانه با آغاز جنگ رمضان این قولها مجال تحقق پیدا نکرد.
با این حال او تاکید کرد که با وجود انجام ثبت سفارشها، هنوز ارز مورد نیاز فعالان این بازار به آنها تخصیص داده نشده است. به گفته فرجی بخش عمده کالای موجود در بازار در حال حاضر از محل واردات با مجوزهای ملوانی و بصورت تهلنجی تامین شده که با این وجود همچنان با نرخی به فروش میرسد که با درنظر گرفتن قیمت روز جهانی و نرخ ارز آزاد به مراتب ارزانتر است.
فرجی در واکنش به گزارشهایی مبنی بر افزایش صددرصدی قیمت برخی کالاهای الکترونیکی این موضوع را نادرست دانست و تصریح کرد: طرح موضوع افزایش صددرصدی قیمتها دقیق نیست. من خودم در بازار حضور دارم و بهطور مستقیم با فروش کالا سروکار دارم، چنین جهش قیمتی در بازار ما رخ نداده است.
وی توضیح داد: در برخی اقلام افزایش قیمت ۵۰ تا ۶۰ درصدی داشتهایم که آن هم دلایل معلومی دارد. برای مثال در حوزه هاردیسکها، رم و SSD، طی یک ماه و نیم گذشته در بازارهای جهانی حدود ۳۵ درصد افزایش قیمت رخ داده است. از طرف دیگر نرخ ارز در داخل کشور نیز افزایش داشته و در عین حال ارز ترجیحی هم به فعالان این حوزه تخصیص داده نشده است و طبیعتا افزایشی در حدود ۵۰ تا ۶۰ درصدی منطقی است.
توقف ورود کالا و دپوی محمولهها در امارات
نایبرئیس اتاق اصناف تهران یکی از مهمترین مشکلات کنونی بازار را اختلال در ورود کالا به کشور عنوان کرد و گفت: الان حدود دو ماه است که کالا به سمت ایران نیامده و شرایط جنگی عملا مانع ورود کالا شده است
وی افزود که بخش عمده کالاهای این صنف به جز برخی اقلام جزئی که مستقیما از چین تامین میشوند، در کشور امارات دپو شده و با شرایط فعلی امکان ترخیص یا انتقال آنها وجود ندارد. به گفته فرجی بسیاری از تجار و واردکنندگان اصلی این حوزه در سالهای گذشته برای دور زدن تحریمها ناچار شدند در کشورهای ثالث بهویژه امارات دفتر و شرکت تاسیس کنند، اما اکنون همان ساختار نیز با مشکل مواجه شده است.
فرجی با اشاره به تبعات این وضعیت گفت: بسیاری از همکاران ما که در امارات دفتر داشتند، حالا با مشکلاتی مثل لغو ویزا، مسدود شدن حسابهای بانکی و توقف فعالیتهای تجاری روبهرو شدهاند.
فرجی با مقایسه بازار تجهیزات فناوری اطلاعات با دیگر بازارها گفت: با وجود همه مشکلات افزایش قیمت در کالای آیتی را نمیتوان با بسیاری از اصناف دیگر مقایسه کرد. در بازار برخی کالاهای اساسی و مواد غذایی، افزایش قیمت طی با فاصلههای زمانی اندک و چندباره رخ داده است، اما در بازار آیتی برای افزایش قیمت چنین روشی امکانپذیر نیست و افزایش قیمت به یکباره اما با درصد بالا اتفاق میافتد که ممکن است زیاد جلوه کند.
فرجی تاکید کرد که این در حالی است که فعالان این صنف نه ارز دولتی دریافت کردهاند و نه از حمایتهای خاص بهرهمند بودهاند. به گفته او فعالان این صنف با اتکا به ظرفیتهای خود تلاش کردهاند تا بازار فناوری روز دنیا را با قیمتی مناسب در کشور نگه دارند.
تلاش برای تامین کالا بدون انتقال ارز
رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران با اشاره به رایزنیهای انجامشده برای تامین ارز مورد نیاز این بخش گفت:
ما در سال گذشته هر روز برای حل مشکل ارز در حال پیگیری و مذاکره بوده ایم، اما واقعیت این است که کشور در شرایط کمبود ارز، تحریم و جنگ قرار دارد و این مسئله را همه درک میکنند.
فرجی با توصیف شرایط فعلی کشور به عنوان وضعیتی بسیار دشوار و فشرده، گفت فعالان بخش خصوصی نیز این فشارها را لمس میکنند و به همین دلیل سعی کردهاند در کنار حاکمیت برای عبور از بحران همکاری کنند.
فرجی در ادامه از تلاش واردکنندگان برای یافتن راهکارهای جایگزین خبر داد و افزود: اکنون بسیاری از واردکنندگان به دنبال این هستند که بدون انتقال ارز، کالا را از طریق کشورهای ثالث دیگر (بجز دبی) وارد کشور کنند تا از بروز کمبود در بازار جلوگیری شود. هدف این است که کشور در حوزه زیرساخت و تجهیزات فناوری با خلا جدی مواجه نشود.
هشدار نسبت به کمبود کالا در دوران پساجنگ
او با اشاره به ضرورت آمادهسازی زیرساختها در شرایط پساجنگ گفت: ما در دوران پساجنگ قرار داریم و باید زیرساختها را آماده کنیم. هیچ یک از بخشهای اقتصادی یا خدماتی، از صنعت گرفته تا مجموعههای بزرگ زیرساختی یا دولتی، بدون آیتی قابل احیا و اداره نیست. اگر در این حوزه کمبود کالا ایجاد شود تبعات آن فقط محدود به بازار مصرف خرد و خانگی نخواهد بود.
نایبرئیس اتاق اصناف تهران درباره چشمانداز تامین ارز نیز گفت: در سازمانهای دولتی گفته میشود که اقداماتی برای تامین ارز در حال انجام است و امیدواریم این روند به نتیجه برسد.
او همچنین به برخی بحثهای کلان اقتصادی و منطقهای اشاره کرد و گفت هر اقدامی که بتواند به تقویت منابع ارزی کشور و تسهیل تجارت کمک کند، میتواند در بهبود وضعیت این بازار نیز موثر باشد.
چرا واردات مستقیم از چین همه مشکل را حل نمیکند؟
فرجی در پاسخ به این پرسش که آیا نمیتوان بهطور مستقیم از مراکز اصلی تولید مانند چین واردات انجام داد، توضیح داد که افکار عمومی معمولا نسبت به ساختار واقعی تولید در بازار فناوری اطلاعات آگاهی کامل ندارد.
وی گفت: در چین بخشی از کالاهای اولیه یا کالاهای مربوط به خطوط تولید وارد میشود و اصولا آنچه در داخل کشور تولید میکنیم از نظر ارزشی شاید تنها ۴ تا ۵ درصد بازار آیتی را شامل شود، که شامل اقلامی مانند کیس، کیبورد یا ماوس در داخل تولید میشوند.
به گفته فرجی، در حوزه کالاهای هایتک موضوع به این سادگی نیست: محصولاتی مثل CPU، حافظه و بسیاری از قطعات اصلی، حتی اگر در چین تولید شوند، تحت لیسانس برندها و شرکتهای مادر بینالمللی هستند و تصمیمگیری نهایی در سیاستهای فروش در اختیار شرکتهای چینی نیست. در واقع فناوری و مالکیت برندها در اختیار کشورهای دیگری است و مذاکرات اصلی باید با شرکتهای مادر انجام شود که آنها هم بدلیل تحریمها حاضر به فروش مستقیم محصولات خود به ایران نیستند.
وی افزود که بخش قابلتوجهی از این شرکتها و هاب منطقهای آنها در امارات مستقر هستند و لزوما میبایست برای تامین نیازهای بخش آیتی از طریق نمایندگی این شرکتها در دبی اقدام کرد که با شرایط کنونی زنجیره تامین با مشکلات اساسی مواجه و همکاران ما را دچار سردرگمی کرده است.
افزایش هزینه به دلیل تغییر مسیر واردات
فرجی در ادامه توضیح داد که در شرایط فعلی بهدلیل توقف مسیر مستقیم امارات به ایران، واردکنندگان ناچار شدهاند مسیرهای جدیدی پیدا کنند، به این معنا که کالا ابتدا از امارات به کشورهای ثالث منتقل شود و سپس از آنجا به ایران برسد.
وی گفت: این تغییر مسیر بهطور طبیعی هزینه نهایی کالا را افزایش میدهد. کالایی که قبلا مستقیم از امارات به ایران میآمد حالا باید ابتدا به یک کشور ثالث برود و بعد وارد ایران شود و این موضوع دستکم ۵ تا ۱۰ درصد افزایش هزینه و قیمت تمامشده برای کالا ایجاد میکند.
نظر شما