یاداشت اختصاصی از اسدالله غلامپور
بخش خصوصی در تنگنای جنگ: راههای بقا و بازگشت
بقای بخش خصوصی در دوران جنگ و بازگشت آن در دوره پساجنگ، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه به پویایی کل ساختار اجتماعی و اشتغال کشور گره خورده است. اگر این بخش تضعیف شود، بازسازی اقتصادی با هزینههای بیشتر و سرعت کمتر انجام خواهد شد.
در شرایطی که آتشبس میان ایران و آمریکا وارد شصتمین روز خود شده، اقتصاد در موقعیتی بینابینی قرار گرفته است؛ نه در وضعیت جنگ تمامعیار و نه در ثبات کامل. در چنین فضایی، بخش خصوصی بیش از هر زمان دیگری در معرض فرسایش تدریجی قرار دارد. نااطمینانی نسبت به آینده، نوسانات سیاستی و محدودیتهای دسترسی به منابع مالی، باعث میشود بسیاری از فعالان اقتصادی بهجای توسعه فعالیت، به بقا فکر کنند یا حتی به خروج تدریجی از بازار روی بیاورند.
در دوران جنگ، مداخله دولت در اقتصاد اجتنابناپذیر است، اما تداوم این مداخلات بدون در نظر گرفتن نقش بخش خصوصی میتواند به تضعیف ساختار رقابتی اقتصاد منجر شود. اگر سیاستها بهگونهای طراحی شوند که فضای فعالیت برای بنگاههای خصوصی تنگتر شود، مثلاً از طریق مقررات پیشبینیناپذیر، قیمتگذاری دستوری یا محدودیتهای تجاری بخش خصوصی نهتنها رشد نمیکند، بلکه به حاشیه رانده میشود.
نتیجه این روند، کاهش سرمایهگذاری مولد و گسترش فعالیتهای غیرشفاف و غیررسمی خواهد بود. در دوره آتشبس فعلی، مهمترین اولویت، بازسازی اعتماد است. این امر تنها با کاهش نااطمینانی و ایجاد ثبات نسبی در سیاستگذاری محقق میشود. دولت میتواند با اقداماتی مانند تسهیل دسترسی به تأمین مالی، پرهیز از تغییرات ناگهانی در قوانین، و مشارکت دادن بخش خصوصی در پروژههای بازسازی، انگیزه بازگشت و ماندگاری را تقویت کند. همچنین شفافیت در مسیر آینده، چه در حوزه سیاست خارجی و چه در سیاستهای اقتصادی، نقش کلیدی در تصمیمگیری فعالان اقتصادی دارد.
در نهایت، باید گفت بقای بخش خصوصی در دوران جنگ و بازگشت آن در دوره پساجنگ، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه به پویایی کل ساختار اجتماعی و اشتغال کشور گره خورده است. اگر این بخش تضعیف شود، بازسازی اقتصادی با هزینههای بیشتر و سرعت کمتر انجام خواهد شد. بنابراین، مدیریت هوشمندانه این دوره انتقالی میتواند تعیینکننده باشد، بدینصورت که یا زمینهساز احیای یک اقتصاد پویا با مشارکت بخش خصوصی فراهم شود و یا تثبیت اقتصادی کمتحرک و وابسته به دولت، ایجاد گردد.
*اسدالله غلام پور پست دکتری اقتصاد نفت و انرژی
نظر شما