چرا رانت خودرو با افزایش قیمتهای رسمی مهار نشد؟ بررسی شکاف بازار و کارخانه ایرانخودرو و سایپا
با وجود ثبت سومین موج افزایش قیمت خودرو و جهش میانگین ۳۹ درصدی قیمت کارخانهای ایرانخودرو و ۳۰ درصدی سایپا در بهمن ماه، دادههای بازار نشان میدهد شکاف میان قیمت کارخانه و بازار مسیر سادهای طی نکرده است. بررسیها نشان میدهد افزایش قیمت رسمی به تنهایی نتوانسته رانت قیمتی را مهار کند و عوامل دیگری همچون زمانبندی اصلاح، سطح عرضه و انتظارات تورمی نقش تعیینکننده دارند.
با افزایش رسمی قیمت خودرو در سه مقطع خرداد، مهر و بهمن سال جاری، انتظار میرفت فاصله میان قیمت کارخانه و بازار کاهش یابد، اما بررسی دادههای بازار نشان میدهد که رابطهای خطی میان درصد افزایش قیمت کارخانهای و شکاف قیمت بازار وجود ندارد. به ویژه در مورد سایپا، حتی جهشهای بزرگ قیمت کارخانهای باعث تثبیت یا تشدید شکاف قیمتی شده است.
کارشناسان میگویند علت این پارادوکس را باید در مجموعهای از عوامل جستوجو کرد: تاخیر در اصلاح قیمتها، انباشت فشار هزینه در صورتهای مالی خودروسازان، شکلگیری انتظارات تورمی در بازار، محدودیت عرضه و رفتار پیشدستانه خریداران. زمانی که اصلاح قیمت دیر انجام میشود، بازار پیش از آن مسیر خود را رفته و قیمتها بر مبنای تورم انتظاری و ریسکهای بیرونی تعیین میشوند. در چنین شرایطی، افزایش قیمت کارخانهای بیشتر به عنوان سیگنال افزایشی عمل میکند و شکاف قیمت را کاهش نمیدهد.
الگوی ایرانخودرو و سایپا متفاوت است:
-
ایرانخودرو: در خردادماه میانگین افزایش قیمت ۲۲.۳ درصد بود و شکاف بازار به ۵۳.۹ درصد رسید؛ یعنی بزرگترین فاصله قیمت ثبت شد. در مهرماه، افزایش قیمت ۶ درصدی شکاف را به ۱۲.۷ درصد کاهش داد. در بهمن ماه، جهش ۳۹ درصدی قیمت کارخانهای باعث کاهش شکاف به ۲۴.۸ درصد شد. این روند نشان میدهد افزایش قیمتهای بزرگ در زمان مناسب میتواند تا حدی شکاف تاریخی را ترمیم کند.
-
سایپا: در خردادماه، با افزایش ۱۵ درصدی قیمت، شکاف بازار ۲۸.۱ درصد بود و در بهمن ماه با افزایش ۳۰ درصدی، شکاف هنوز ۳۱.۱ درصد باقی ماند. به عبارت دیگر، افزایش قیمت کارخانهای سایپا نتوانست به اندازه ایرانخودرو فاصله بازار را کاهش دهد.
علت تفاوت میان دو خودروساز در عوامل مختلف نهفته است: سطح شکاف پیشین، ترکیب محصولات و تقاضای سرمایهای برای خودروهای پرتیراژ و زمانبندی اصلاح قیمت نسبت به موجهای تورمی و ارزی.
جزئیات شکاف قیمتی محصولات:
-
ایرانخودرو:
-
خردادماه: دناپلاس EF7P با شکاف ۷۶.۱ درصد (قیمت کارخانه ۶۳۰ میلیون، بازار ۱.۱۱۰ میلیارد)
-
مهرماه: پژو ۲۰۷ اتوماتیک با شکاف ۲۹.۴ درصد (قیمت کارخانه ۱.۰۱۴ میلیارد، بازار ۱.۳۱۳ میلیارد)
-
بهمن ماه: راناپلاس با شکاف ۳۶.۷ درصد (قیمت کارخانه ۱.۰۲۴ میلیارد، بازار ۱.۴۰۰ میلیارد)، کمترین اختلاف تارا اتوماتیک LX V4 با ۱۵.۹ درصد
-
-
سایپا:
-
خردادماه: شاهین GL با شکاف ۵۸.۸ درصد (قیمت کارخانه ۵۷۳ میلیون، بازار ۹۱۰ میلیون)
-
مهرماه: سهند G با ۴۵ درصد اختلاف (قیمت کارخانه ۵۲۴ میلیون، بازار ۷۶۰ میلیون)
-
بهمن ماه: سهند S با ۴۳.۲ درصد اختلاف (قیمت کارخانه ۷۰۵ میلیون، بازار ۱.۰۱۰ میلیارد)
-
این آمار نشان میدهد که درصد افزایش قیمت به تنهایی شاخص مناسبی برای کاهش رانت بازار نیست. عواملی مانند تاخیر اصلاح قیمت، وضعیت عرضه، سطح انتظارات تورمی و نقطه شروع فاصله بازار تعیینکننده سرنوشت شکاف قیمت هستند. به این ترتیب، جهش ۳۹ درصدی ایرانخودرو توانسته تا حدی فاصله تاریخی را ترمیم کند، اما افزایش ۳۰ درصدی سایپا اثر مشابهی نداشته و رانت قیمتی همچنان پابرجاست.
نظر شما