صفحه اقتصاد بررسی کرد:
وزارت نیرو و اقدامات دیرهنگام؛ پویشها جای برنامهریزی واقعی را گرفت
قطعیهای برق و افت فشار آب از تابستان تا اویل پاییز ۱۴۰۴ ، زندگی مردم و فعالیت صنایع را فلج کرد. ضعف مدیریت وزارت نیرو و تأخیر در اقدامات عملی، بحران تابستان را بیسابقه کرده و خسارتهای اقتصادی و اجتماعی بزرگی برجای گذاشته است.
صفحه اقتصاد -
تابستان تا اوایل پاییز ۱۴۰۴، قطعیهای گسترده برق و کمبود آب، زندگی شهری و فعالیتهای صنعتی کشور را تحت فشار قرار داد. خانوارها ساعتها بدون برق و آب ماندند و صنایع برای ادامه تولید مجبور به توقف خطوط خود شدند. این بحرانها علاوه بر فشار اقتصادی، نشاندهنده ضعف مدیریت و تأخیر در اقدامات عملی وزارت نیرو بود که میتوانست با برنامهریزی و اقدام به موقع، به حداقل کاهش یابد. کارشناسان هشدار میدهند که ادامه چنین روندی، پیامدهای بلندمدت بر اقتصاد و اعتماد عمومی خواهد داشت و ناترازی برق را تشدید میکند.
با وجود ظرفیت اسمی تولید برق حدود ۹۳ هزار مگاوات، عملکرد واقعی تنها بین ۶۱ تا ۶۷ هزار مگاوات بوده است. این فاصله قابل توجه، باعث خاموشیهای مکرر و خسارتهای اقتصادی شد و صنایع و خانوارها را با مشکلات جدی مواجه کرد. بررسیها نشان میدهد کمبود پیشبینی دقیق پیک مصرف و استفاده ناکافی از نیروگاههای برقآبی، شرایط بحرانی را تشدید کرده است. ضعف در مدیریت منابع انرژی و تأخیر در اقدامات عملی، بیش از عوامل محیطی، بحران تابستان تا اوایل پاییز را شکل داد.
تابستانی که برق کم آورد؛ صنایع و خانوارها در تنگنا
قطعیهای گسترده برق در تابستان ، صنایع و خانوارها را به طور همزمان با مشکلات جدی مواجه کرد. خطوط تولید کارخانهها متوقف شد و خسارتهای مالی هنگفتی ایجاد شد، در حالی که خانوارها با نوسانات برق و آسیب به وسایل برقی روبهرو بودند. شدت خاموشیها حتی با کاهش نزولات آسمانی قابل توجیه نبود و نشان میداد که کمبود برنامهریزی دقیق و مدیریت مؤثر، عامل اصلی بحران است. تحلیلها نشان میدهد که استفاده ناکافی از نیروگاههای برقآبی و عدم پیشبینی دقیق پیک مصرف، شرایط بحرانی را تشدید کرده است. عدم هماهنگی میان اقدامات کاهش مصرف و پروژههای تولید، فشار اقتصادی بر صنایع را دوچندان کرده و اعتماد عمومی به مدیریت انرژی را کاهش داده است.
فشار بر خانوارها نیز تنها محدود به خاموشی نبود و خسارتهای مالی و روانی به همراه داشت که تاثیرات آن تا ماهها ادامه خواهد داشت. کارشناسان هشدار میدهند که بدون اصلاحات ساختاری و اقدامات عملی گسترده، بحران تابستان آینده میتواند شدیدتر باشد.
ناترازی برق نه تنها صنایع را تحت فشار قرار داده، بلکه عملکرد دولت در مواجهه با مصرف غیرمجاز برق نیز نقد شده است. عدم کنترل دقیق مزارع غیرقانونی استخراج ارز دیجیتال و مصارف غیرمجاز خانگی، نشاندهنده ضعف نظارتی وزارت نیروست. این ناکارآمدی باعث افزایش مصرف برق بدون برنامهریزی شده و بحران را طولانیتر کرده است. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند که اصلاحات در مدیریت منابع و فرهنگسازی مصرف انرژی، دیگر یک گزینه نیست بلکه یک ضرورت فوری است.
بحران آب؛ زندگی شهری در سایه افت فشار و قطع مکرر
کمبود آب و افت فشار شبکه در تابستان تا اوایل پاییز ۱۴۰۴، زندگی روزمره خانوارها را به شدت مختل کرد. در بسیاری از مناطق مردم ساعتها بدون دسترسی به آب بودند و انجام فعالیتهای روزمره مانند پخت و شستوشو با مشکل مواجه شد. اقدامات دیرهنگام وزارت نیرو مانند پویشهای نصب تجهیزات کاهشدهنده مصرف آب، محدود و ناکافی بود و اثر ملموسی بر مصرف واقعی نداشت. بازدیدهای نمادین و توزیع موتورهای کممصرف کولر بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت و توان کاهش مصرف را به صورت گسترده نداشت. این عدم توجه به اقدامات عملی، بحران تابستان تا اوایل پاییز را تشدید کرد و نشان داد که برنامهریزی بلندمدت جای خود را به اقدامات نمایشی داده است.
برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی و تأمین برق یارانهای برای چاههای غیرمجاز، فشار بر سفرههای آب را افزایش داده است. این روند نه تنها به منابع طبیعی آسیب میرساند، بلکه مدیریت بحران آب را پیچیدهتر کرده و ناترازی برق را نیز افزایش میدهد. کارشناسان معتقدند که کاهش مصرف و اصلاح الگوی مصرف، اولویت اصلی باید باشد، در حالی که اقدامات سختافزاری بدون فرهنگسازی نتایج محدودی دارد. اگر این روند ادامه یابد، تابستانهای آینده با بحرانهای شدیدتر و خسارتهای اقتصادی و اجتماعی گسترده مواجه خواهیم شد.
ضعف مدیریت؛ تولید و مصرف خارج از تراز عملیاتی
یکی از مشکلات اصلی، فقدان برنامه جامع و عملیاتی برای مدیریت مصرف و تولید برق است. تمرکز صرف بر پروژههای نیروگاه خورشیدی که توان جبران کمبودها را ندارد، نشاندهنده نگاه کوتاهمدت در سیاستگذاری است. کاهش مصرف و فرهنگسازی انرژی، که میتوانست تأثیر ملموسی داشته باشد، هنوز در اولویت جدی وزارت نیرو قرار نگرفته است. فقدان اقدامات هماهنگ در زمینه کاهش مصرف خانگی، صنعتی و کنترل مصارف غیرمجاز، باعث افزایش فشار اقتصادی و اجتماعی شده و اعتماد عمومی را کاهش داده است.کمبود برنامه در حوزه تولید نیز مشکلاتی را ایجاد کرده است.
نیروگاههای موجود به طور کامل بهرهبرداری نشدهاند و برنامههای توسعهای در حوزه نیروگاههای پایدار و قابل اعتماد به کندی اجرا میشوند. این عدم تعادل میان تولید و مصرف، ناترازی گستردهای ایجاد کرده که پیامد آن توقف خطوط تولید، خسارتهای اقتصادی و فشار مضاعف بر خانوارها بوده است. کارشناسان هشدار میدهند که بدون اصلاحات ساختاری و سیاستگذاری بلندمدت، بحران تابستان تا اوایل پاییز میتواند در سالهای آینده تکرار شود و اثرات آن بر اقتصاد و زندگی مردم غیرقابل چشمپوشی باشد.
بهرهوری آب و مدیریت منابع زیرزمینی؛ فرصت از دست رفته
برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، حتی بدون مجوز یا بیش از سقف قانونی، فشار مضاعفی بر سفرههای آب وارد کرده و منابع را به سرعت کاهش داده است. وزارت نیرو با تأمین برق یارانهای برای این چاهها، نه تنها مصرف غیرمجاز را کنترل نکرده، بلکه بحران را تشدید کرده است. این اقدامات ناقص و دیرهنگام، نتایج ملموسی در کاهش مصرف آب نداشته و بحران تابستان تا اوایل پاییز را پیچیدهتر کرده است.
در بخش کشاورزی، افزایش بهرهوری میتوانست نیاز به واردات برخی محصولات مانند گندم را کاهش دهد، اما مدیریت ناکافی و تأخیر در اجرای برنامهها باعث شد این فرصت از دست برود. کارشناسان هشدار میدهند که اصلاح الگوی مصرف، فرهنگسازی و استفاده بهینه از منابع آب، تنها راه جلوگیری از فشار بیشتر بر برق و آب است. در غیر این صورت، فشار اقتصادی و اجتماعی ناشی از کمبود منابع در فصلهای آینده افزایش خواهد یافت و مشکلات خانوارها و صنایع گستردهتر خواهد شد.
ضرورت اصلاحات ساختاری و نظارت جدی
بحران تابستان تا اوایل پاییز نشان داد که مشکلات تنها ناشی از شرایط محیطی و کمبود زیرساختها نیست، بلکه ضعف مدیریتی و تأخیر در اقدامات عملی نقش تعیینکنندهای در فشار بر صنایع و مردم داشته است. بدون اصلاحات اساسی، تکرار چنین بحرانهایی پیامدهای اقتصادی و اجتماعی غیرقابل چشمپوشی خواهد داشت و اعتماد عمومی به مدیریت منابع کشور را به شدت کاهش خواهد داد. مجلس و دستگاههای نظارتی باید در کنار اقدامات اصلاحی، فرهنگسازی مصرف و برنامهریزی بلندمدت را نیز مد نظر قرار دهند تا تابستانهای آینده تکرار بحرانهای مشابه به حداقل برسد.
نظر شما