رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» مطرح کرد:
انحصار، مانع توسعه صنعتی و رقابت اقتصادی / بازار به آزادی انتخاب نیاز دارد
مهدی بستانچی، رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور، با تأکید بر اینکه انحصار تنها نتیجه قدرت اقتصادی یا محدودیتهای قانونی نیست، گفت: بخش مهمی از تداوم انحصار از سوگیریهای ذهنی و دفاع از وضعیت موجود شکل میگیرد؛ موضوعی که میتواند رقابت، نوآوری و حق انتخاب فعالان اقتصادی را محدود کند.
مهدی بستانچی، رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور، با اشاره به نقش عوامل رفتاری در شکلگیری انحصار گفت: در بسیاری از تحلیلهای اقتصادی، انحصار معمولاً به قدرت یک بازیگر، قوانین محدودکننده یا شرایط بازار نسبت داده میشود، اما اقتصاد رفتاری نشان میدهد بخشی از تداوم این وضعیت به نگرشها، عادتها و سوگیریهای ذهنی بازمیگردد.
وی افزود: افراد و حتی برخی تصمیمگیران گاهی بدون آنکه متوجه باشند، از ساختارهای موجود دفاع میکنند؛ زیرا شرایطی که سالها وجود داشته، برای آنها آشنا و کمریسکتر به نظر میرسد.
سوگیریهای ذهنی چگونه رقابت را محدود میکنند؟
بستانچی ادامه داد: یکی از مهمترین این عوامل، «سوگیری وضع موجود» است. این سوگیری باعث میشود تغییر و ایجاد مسیرهای جدید با مقاومت مواجه شود و برخی افراد تصور کنند حفظ شرایط فعلی بهترین تصمیم ممکن است.
وی اظهار کرد: در کنار آن، «سوگیری توجیه نظام» نیز باعث میشود ساختارهای موجود حتی در شرایطی که به کاهش رقابت، محدود شدن انتخاب و کاهش انگیزه نوآوری منجر شدهاند، همچنان مطلوب و ضروری تلقی شوند.
رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور افزود: «سوگیری تأییدی» نیز سبب میشود افراد بیشتر به دنبال اطلاعاتی باشند که باورهای قبلی آنها را تقویت میکند و کمتر به شواهدی توجه کنند که ضرورت ایجاد فضای رقابتی را نشان میدهد.
رقابت، موتور توسعه و افزایش بهرهوری
وی تصریح کرد: نتیجه این فرآیند آن است که انحصار به مرور زمان به یک وضعیت طبیعی تبدیل میشود، در حالی که اقتصاد پویا بر پایه رقابت، آزادی انتخاب و حضور بازیگران مختلف شکل میگیرد.
بستانچی گفت: رقابت سالم موجب میشود کیفیت خدمات، قیمت، نوآوری و عملکرد فعالان اقتصادی بهصورت مستمر ارزیابی شود و هیچ مجموعهای صرفاً به دلیل سابقه یا جایگاه خود از رقابت مصون نماند.
ضرورت حفظ حق انتخاب فعالان صنعتی
وی با اشاره به فعالیتهای تخصصی و رویدادهای صنعتی افزود: در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، وجود رویدادها و مسیرهای تخصصی مختلف یک امر طبیعی است و همپوشانی میان حوزههای صنعتی به معنای حذف رقابت نیست.
بستانچی ادامه داد: فعالان اقتصادی باید بتوانند بر اساس اهداف تجاری، بازار هدف و نیازهای خود تصمیم بگیرند که در چه رویدادها یا مسیرهایی حضور داشته باشند و این انتخاب نباید تحت تأثیر محدودیتهای ناشی از انحصار قرار گیرد.
حذف گزینهها، زمینهساز شکلگیری انحصار
رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور خاطرنشان کرد: مشکل زمانی آغاز میشود که امکان انتخاب از بازار گرفته شود و تنها یک مسیر برای معرفی، عرضه یا ارتباط تجاری باقی بماند. در چنین شرایطی، دیگر بازار نمیتواند درباره کیفیت و موفقیت گزینههای مختلف تصمیمگیری کند.
وی افزود: تجربه صنایع مختلف در جهان نشان داده است که تعدد فرصتها و افزایش رقابت، به توسعه بازار، افزایش نوآوری، تخصصیتر شدن فعالیتها و ایجاد فرصتهای اقتصادی بیشتر منجر میشود.
توسعه صنعتی در گرو رقابت سالم
بستانچی در پایان تأکید کرد: انحصار معمولاً با مفاهیمی مانند حفظ وحدت یا جلوگیری از موازیکاری توجیه میشود، اما مسیر توسعه صنعتی از رقابت سالم و آزادی انتخاب عبور میکند. هرجا حق انتخاب فعالان اقتصادی حفظ شود، زمینه رشد و نوآوری فراهم خواهد شد و هرجا این حق محدود شود، انحصار جایگزین رقابت خواهد شد.
نظر شما