صفحه اقتصاد تحریمهای آمریکا علیه ونزوئلا را بررسی می کند؛
سلطه آمریکا بر طلای سیاه ونزوئلا
در حالی که ونزوئلا با بیش از ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت – بزرگترین ذخایر جهان – میتوانست به عنوان غول انرژی جهانی بدرخشد، اقدامات اخیر ایالات متحده برای تسلط بر منابع این کشور، صادرات نفت سنگین ارزان به چین را مختل کرده و پالایشگاههای چینی را به سمت نفت مشابه ایران سوق داده است. این تحولات ژئوپلیتیکی نه تنها روابط اقتصادی رقبای واشنگتن را هدف گرفته، بلکه دریچهای تازه به روی صادرات نفت ایران گشوده و فرصتهای جدیدی برای تقویت روابط تهران-پکن فراهم آورده است.
ونزوئلا، کشوری غنی از منابع طبیعی در آمریکای لاتین، صاحب بزرگترین ذخایر نفتی جهان است. بر اساس گزارشهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) و سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، این کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت خام دارد که معادل حدود ۱۷ تا ۱۹ درصد از کل ذخایر جهانی است و حتی عربستان سعودی را پشت سر گذاشته است. این ذخایر عظیم، عمدتاً از نوع نفت سنگین و فوق سنگین هستند که نیاز به فناوری پیشرفته برای استخراج و پالایش دارند. با این حال، سالها بحران اقتصادی، سوءمدیریت داخلی و فشارهای خارجی، تولید نفت این کشور را به شدت کاهش داده است. در حال حاضر، تولید روزانه ونزوئلا کمتر از یک میلیون بشکه است، در حالی که ظرفیت بالقوه آن میتواند به چندین میلیون بشکه برسد.
توسعه صنعت نفت ونزوئلا با شرکت های آمریکایی
تاریخ روابط نفتی ونزوئلا و ایالات متحده به دههها پیش بازمیگردد. در اوایل قرن بیستم، شرکتهای آمریکایی مانند اکسون موبیل و شورون نقش کلیدی در توسعه صنعت نفت ونزوئلا ایفا کردند. اما با ملی شدن صنعت نفت در دهه ۱۹۷۰ و به قدرت رسیدن هوگو چاوز در سال ۱۹۹۹، روابط تیره شد. چاوز سیاستهای ضدآمریکایی را پیش گرفت و روابط نزدیکتری با کشورهایی مانند ایران، روسیه و چین برقرار کرد. این روند با نیکلاس مادورو، جانشین چاوز، ادامه یافت و ونزوئلا را به یکی از متحدان کلیدی محور مقاومت تبدیل کرد.
ایالات متحده، که همواره ونزوئلا را به عنوان "حیاط خلوت" خود میدید، از این تغییرات ناخرسند بود و شروع به اعمال فشارهای اقتصادی کرد.
تهدید به تحریمهای ثانویه
تحریمهای آمریکا علیه ونزوئلا از سال ۲۰۱۷ آغاز شد و در سال ۲۰۱۹ به اوج رسید. دولت ترامپ تحریمهای گستردهای علیه شرکت دولتی نفت ونزوئلا (PDVSA) اعمال کرد که مانع صادرات نفت به ایالات متحده و سایر بازارها شد. این تحریمها نه تنها پرداختها را مسدود کرد، بلکه شرکتهای خارجی را از همکاری با PDVSA منع کرد و حتی تهدید به تحریمهای ثانویه کرد. نتیجه این اقدامات، کاهش شدید تولید نفت ونزوئلا بود؛ از بیش از ۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۸ به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در برخی ماهها.
ونزوئلا برای دور زدن تحریمها، به استفاده از ناوگان سایه روی آورد، که شامل کشتیهای قدیمی و بدون پرچم بود که اغلب نفت را با تخفیفهای سنگین به خریداران میفروخت.
چین بزرگترین خریدار
چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ونزوئلا ظاهر شد. در سال ۲۰۲۵، صادرات نفت ونزوئلا به چین حدود ۳۸۹ تا ۴۷۰ هزار بشکه در روز بود، که بیش از ۸۰ درصد کل صادرات این کشور را تشکیل میداد.
این نفت سنگین با قیمتهای پایین (گاهی تا ۲۰ دلار کمتر از قیمت بازار) به پالایشگاههای مستقل چین، معروف به "تیپاتها"، فروخته میشد. روابط نفتی چین و ونزوئلا بخشی از همکاریهای استراتژیک گستردهتر بود؛ پکن بیش از ۶۰ میلیارد دلار وام به کاراکاس داد که بازپرداخت آن با نفت انجام میشد.
این جریان ارزان نفت، به چین کمک کرد تا نیازهای انرژی خود را تأمین کند و همزمان، ونزوئلا را از فروپاشی اقتصادی نجات دهد.
اما تحولات اخیر در سال ۲۰۲۶، این معادله را برهم زده است. با دستگیری نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی و اعلام کنترل "نامحدود" ایالات متحده بر فروش نفت ونزوئلا، صادرات به چین متوقف شده است.
استراتژی واشنگتن
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که ونزوئلا ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت تحریمشده را به ایالات متحده تحویل خواهد داد و شرکتهای آمریکایی برای بازسازی صنعت نفت این کشور دعوت شدهاند. این اقدامات، بخشی از استراتژی واشنگتن برای هدایت صادرات نفت ونزوئلا به سمت بازارهای غربی و جلوگیری از دسترسی رقبایی مانند چین به منابع ارزان است.
تحلیلگران معتقدند که این رویکرد، نه تنها اقتصاد ونزوئلا را تحت کنترل آمریکا قرار میدهد، بلکه بر بازار جهانی نفت تأثیرگذار است و میتواند قیمتها را برای مصرفکنندگان غربی کاهش دهد، در حالی که چین را متضرر میسازد.
جایگزینی نفت سنگین ونزوئلا با نفت ایرانی
در پی این تحولات، پالایشگاههای مستقل چین به سرعت در حال جایگزینی نفت سنگین ونزوئلا با نفت ایرانی هستند. بر اساس گزارش رویترز در ژانویه ۲۰۲۶، توقف محمولههای ونزوئلایی، تیپاتها را وادار به افزایش واردات از ایران کرده است. نفت سنگین ایران، با کیفیت مشابه (API پایین و گوگرد بالا) و قیمت رقابتی، گزینهای ایدهآل است و این تغییر بدون اختلال عمده در فرآیند پالایش صورت میگیرد. چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان، که بخش قابل توجهی از نفت تحریمشده را از ایران، روسیه و ونزوئلا تأمین میکند، اکنون فرصت را برای تقویت روابط انرژی با تهران یافته است.
انعطاف پذیری تهران در برابر تحریم ها
صادرات نفت ایران به چین در سال ۲۰۲۵ رکوردهای جدیدی ثبت کرد. بر اساس دادههای شرکتهای ردیابی کشتی مانند کپلر، چین بیش از ۵۷ میلیون تن نفت ایرانی یا مشکوک به ایرانی وارد کرد، که معادل بیش از یک میلیون بشکه در روز است. این حجم، حدود ۱۴ درصد از واردات نفت چین را تشکیل میدهد و نشاندهنده انعطافپذیری تهران در برابر تحریمهای آمریکا است. با کاهش عرضه ونزوئلا، انتظار میرود صادرات ایران به چین در سال ۲۰۲۶ افزایش یابد و تیپاتها نفت ایرانی را با تخفیفهای جذاب خریداری کنند.
تلاش برای تضعیف نفوذ چین
از منظر ژئوپلیتیکی، اقدامات آمریکا در ونزوئلا بخشی از تلاش برای تضعیف نفوذ چین در آمریکای لاتین و کنترل جریان انرژی جهانی است.
واشنگتن با این رویکرد، نه تنها به دنبال کاهش وابستگی به نفت کانادا یا خاورمیانه است، بلکه میخواهد رقبای خود را از منابع ارزان محروم کند. اما این اقدامات میتواند عواقب منفی داشته باشد؛ از جمله افزایش تنشها با چین، که ۱۹ میلیارد دلار وام به ونزوئلا دارد، و حتی تأثیر بر قیمتهای جهانی نفت.
علاوه بر این، استخراج گسترده نفت سنگین ونزوئلا میتواند انتشار گازهای گلخانهای را افزایش دهد و چالشهای زیستمحیطی ایجاد کند، هرچند اولویت آمریکا منافع اقتصادی است.
فرصتی ارزشمند برای ایران
برای ایران، این تحولات فرصتی ارزشمند است. تهران میتواند سهم خود را در بازار عظیم چین افزایش دهد، روابط استراتژیک تهران-پکن را مستحکمتر کند و در برابر تحریمهای ناعادلانه مقاومت نماید. همکاریهای انرژی بین ایران و چین، که شامل سرمایهگذاری در میادین نفتی و پروژههای زیرساختی است، میتواند گسترش یابد و به عنوان الگویی برای دیگر کشورهای تحت تحریم عمل کند.
در نهایت، این رویدادها بر اهمیت همکاریهای بینالمللی در حوزه انرژی تأکید میکنند. ونزوئلا نیازمند حمایت متحدان خود برای حفظ استقلال است، در حالی که ایران میتواند از این فرصت برای تقویت جایگاه خود در بازار جهانی بهره ببرد. بازار انرژی، با وجود فشارهای سیاسی، انعطافپذیر است و کشورها میتوانند با استراتژیهای هوشمند، چالشها را به فرصت تبدیل کنند. این تحولات نشان میدهد که هژمونی یکجانبه آمریکا نمیتواند برای همیشه دوام بیاورد و محورهای جدید همکاری در حال شکلگیری هستند.
نظر شما