دکتر اباذر کریمی پنابندانی - عضو آکادمی علوم اروپا و متخصص هوش مصنوعی
«هوشمندسازی انرژی؛ مسیری که جهان را متحول کرد و ایران باید جدی بگیرد»
مدیریت انرژی، ستون فقرات اقتصاد هر کشوری است؛ از کارخانهها و حملونقل گرفته تا خانههای مسکونی و شهرهای بزرگ. در جهانی که روزبهروز با چالشهایی مانند رشد جمعیت، ناپایداری شبکهها، گرمایش زمین و افزایش هزینه انرژی روبهرو میشود، دیگر نمیتوان بر مدلهای قدیمی تکیه کرد.
صفحه اقتصاد -
اقتصاد مدرن بر پایه داده، الگوریتم و تصمیمگیری هوشمند حرکت میکند. انرژی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
در بسیاری از کشورها، مدیریت انرژی از یک اقدام فنی تبدیل شده به یک استراتژی ملی برای امنیت اقتصادی.
کشورها دریافتهاند که اگر مصرف، اتلاف و تولید انرژی را هوشمند نکنند، صنایع کند میشوند، هزینهها بالا میرود و شبکهها ناپایدار میماند.
به همین دلیل، امروز هوش مصنوعی و سیستمهای هوشمندسازی انرژی بهعنوان یکی از حیاتیترین ابزارهای توسعه مطرح شدهاند؛ ابزاری که نهتنها مصرف را کنترل میکند، بلکه شبکه انرژی را به یک موجود هوشمند تبدیل میکند:
سیستمی که پیشبینی میکند، هشدار میدهد، تصمیم میگیرد و از هر واحد انرژی بیشترین بهره را میگیرد.
این فناوری فقط روی کاغذ زیبا نیست. جهان نشان داده که اجرای درست آن، نتایج واقعی و اقتصادی ایجاد میکند.
در ادامه پنج نمونه بینالمللی قدرتمند را مرور میکنیم.
الگوهای جهانی
آمریکا – کاهش ۱۵٪ اتلاف انرژی با هوش مصنوعی
در کالیفرنیا، شرکت PG&E از هوش مصنوعی برای تحلیل شبکه و پیشبینی بار استفاده کرد.
نتیجه:
• ۱۵٪ کاهش اتلاف
• جلوگیری از خاموشیهای گسترده
• کاهش هزینه تولید و نگهداری شبکه
دانمارک – کنترل هوشمند توربینها و جهش اقتصادی
دانمارک سیستمهای AI را روی توربینهای بادی نصب کرد تا سرعت باد و تولید برق را دقیق کنترل کند.
نتیجه:
• پایداری ۹۹٪ شبکه
• تبدیل به ابرقدرت انرژی بادی
• کاهش هزینه انرژی خانوارها
ژاپن – شهر هوشمند Kashiwa-no-ha
ژاپن شبکهای طراحی کرد که در آن خانهها، خودروهای برقی و باتریها بهصورت هوشمند مدیریت میشوند.
نتیجه:
• ۲۵٪ کاهش مصرف برق شهری
• افزایش پایداری هنگام زلزله
• تبدیل شهر به الگوی جهانی
آلمان – انقلاب صنعتی بدون اتلاف
زیمنس و دیگر صنایع آلمان از AI برای کنترل مصرف کارخانهها استفاده کردند.
نتیجه:
• کاهش ۲۰ تا ۵۰٪ مصرف برق
• افزایش سود صنایع
• افزایش رقابتپذیری در سطح جهان
کره جنوبی – شبکه ملی هوشمند
کره جنوبی یک شبکه هوشمند سراسری ایجاد کرد که مصرف را لحظهای تحلیل و تنظیم میکند.
نتیجه:
• صرفهجویی ۱۰ میلیارد دلاری در ده سال
• حذف خاموشیهای اضطراری
• رشد انفجاری انرژی خورشیدی و بادی
ایران باید از کجا شروع کند؟
برای ایران، که یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی در جهان است، هوشمندسازی فقط یک «اقدام فناورانه» نیست؛ یک ضرورت اقتصادی و امنیتی است.
نقشه راه پیشنهادی:
۱. هوشمندسازی کنتورها و شبکههای توزیع (Smart Metering)
نقطه شروع تمام کشورهایی که موفق شدند.
باید کنتورهای برق، گاز و آب به سیستمهای قابل تحلیل و آنلاین تبدیل شوند تا:
• رفتار مصرف مشخص شود
• نقاط اتلاف شناسایی گردد
• قیمتگذاری هوشمند عملی شود
۲. ایجاد مرکز ملی «تحلیل انرژی با هوش مصنوعی»
یک مرکز داده واحد برای پردازش مصرف کشور، آغازگر تحول است.
با این مرکز میتوان:
• تقاضا را دقیق پیشبینی کرد
• تولید را هوشمند تنظیم کرد
• خاموشیها را کاهش داد
۳. هوشمندسازی صنایع پرمصرف
صنایع فولاد، سیمان، پتروشیمی و خودروسازی باید به سیستمهای نظارت هوشمند مجهز شوند.
این کار در آلمان مصرف برخی کارخانهها را تا ۵۰٪ کاهش داد.
۴. توسعه شهرهای هوشمند و ساختمانهای کممصرف
ساختمانهای جدید باید مجهز به سیستم مدیریت هوشمند انرژی شوند—از تهویه و روشنایی تا ذخیره انرژی.
۵. سرمایهگذاری روی انرژیهای تجدیدپذیر + مدیریت هوشمند
هوش مصنوعی میتواند انرژی خورشیدی و بادی را قابل پیشبینی و اقتصادیتر کند.
این همان کاری است که دانمارک و کره جنوبی را متحول کرد.
دنیا ثابت کرده که هوش مصنوعی میتواند هزینه انرژی را کاهش دهد، اتلاف را کنترل کند، شبکهها را پایدار کند و اقتصاد کشور را متحول سازد.
ایران نیز اگر همین امروز وارد مسیر هوشمندسازی شود، میتواند در چند سال آینده به پایدارترین و اقتصادیترین مدل مدیریت انرژی منطقه دست یابد .
نظر شما