"صفحه اقتصاد" گزارش می دهد؛
بازار موبایل در تله ارز؛ خریداران میان "خرید امروز" و "گرانی فردا"
بازار موبایل در ماههای اخیر بیش از آنکه تحت تأثیر تغییر مدل و فناوری حرکت کند، به نوسانهای اقتصادی واکنش نشان داده است؛ افزایش نرخ ارز، محدودیتهای واردات، وضعیت تخصیص ارز و نگرانی از آینده قیمتها، فاصله میان قیمت گوشی و توان خرید مصرفکنندگان را بیشتر کرده است.
صفحه اقتصاد - بررسی قیمتهای بازار در روزهای پایانی شهریور نیز از همین نوسان حکایت دارد. در ۲۸ شهریور، میانگین قیمت ۳۹ مدل بررسیشده نسبت به هفته قبل ۴.۳ درصد کاهش داشت، اما همین میانگین در مقایسه با یک ماه قبل ۱۸.۱ درصد افزایش نشان میداد؛ وضعیتی که نشان میدهد افتهای کوتاهمدت قیمت لزوماً به معنای بازگشت بازار به سطوح قبلی نیست.
خریداران؛ بین نیاز به گوشی و ترس از گرانی
افزایش قیمت موبایل بیش از هر چیز خود را در رفتار مصرفکنندگان نشان میدهد؛ جایی که خرید یک گوشی جدید برای بسیاری از خانوارها به تصمیمی پرهزینه تبدیل شده است.
یکی از خریداران موبایل در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» درباره وضعیت بازار گفت: «قبلاً اگر گوشی گران میشد، میتوانستیم خرید را چند ماه عقب بیندازیم تا قیمتها پایین بیاید، اما الان نمیدانیم چند ماه دیگر همین گوشی چقدر گرانتر میشود. وقتی قیمتها مدام تغییر میکند، بین خرید کردن و صبر کردن گرفتار میشویم.»
وی افزود: «برای خرید یک گوشی مناسب باید مبلغ قابل توجهی کنار گذاشت و این هزینه برای خیلی از خانوادهها دیگر یک هزینه عادی نیست. بعضیها مجبورند مدل پایینتری انتخاب کنند یا خرید را قسطی انجام دهند. حتی اگر قیمت گوشی چند درصد پایین بیاید، باز هم ممکن است نسبت به چند ماه قبل گرانتر شده باشد.»
خریدار دیگری نیز با اشاره به کاهش قدرت خرید گفت: «امروز دیگر انتخاب گوشی فقط براساس امکانات و برند نیست؛ قیمت تعیین میکند که چه مدلی میتوان خرید. ممکن است یک گوشی را پسندیده باشی، اما وقتی قیمتش را میبینی مجبور میشوی سراغ مدل ارزانتر بروی یا خرید را به تعویق بیندازی.»
به گفته این خریدار، نوسان قیمت باعث شده تصمیم برای خرید نیز دشوارتر شود: «اگر صبر کنیم شاید گرانتر شود و اگر الان بخریم، ممکن است چند هفته بعد قیمت پایین بیاید. همین بلاتکلیفی باعث شده خیلیها خریدشان را با نگرانی انجام دهند.»
چند عامل همزمان قیمت موبایل را بالا میبرند
علی صدرالدینی، کارشناس و واردکننده گوشی موبایل، در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» درباره عوامل مؤثر بر قیمت گوشی اظهار کرد: «در خصوص قیمت گوشی در ایران، عوامل مختلفی تأثیرگذار هستند، اما اگر بخواهیم به مهمترین عوامل اشاره کنیم، موضوع ثبت سفارش، واردات، میزان گوشی تو بازار، نوع و نرخ ارزی که به واردات اختصاص پیدا میکند و همچنین اختلاف آن با نرخ ارز در بازار آزاد، تأثیر مستقیمی روی قیمت نهایی گوشی دارد.»
به گفته او، در کنار این عوامل، عرضه و تقاضا، تورم، کاهش قدرت خرید مردم و شرایط کلی اقتصاد نیز بر بازار اثر میگذارند.
این فعال بازار معتقد است: تا زمانی که در بخش واردات و تأمین ارز ثبات نسبی ایجاد نشود، انتظار ثبات قیمت گوشی دشوارخواهد بود.
قدرت خرید مردم؛ بازار در رونق نیست
صدرالدینی درباره وضعیت تقاضا در بازار نیز گفت: «واقعیت این است که قدرت خرید مردم بهشدت کاهش پیدا کرده و بازار در شرایط رونق قرار ندارد.»
به گفته او، خریدهایی که همچنان انجام میشود نیز همیشه به معنای وجود تقاضای واقعی و قدرت خرید بالا نیست.
او توضیح داد: «اگر خریدی هم انجام میشود، بخش قابلتوجهی از آن به دلیل نگرانی از افزایش بیشتر قیمتها و عقب نماندن از بازار است.»
این فعال بازار همچنین از افزایش استفاده از خرید اقساطی، وام و روشهای مختلف پرداخت خبر داد و گفت: بخشی از مردم از این طریق تلاش میکنند امکان خرید گوشی را حفظ کنند.
نخریدن دیگر مثل گذشته جواب نمیدهد
یکی از نکات قابل توجه در صحبتهای صدرالدینی، تغییر رفتار مردم در برابر افزایش قیمتهاست.
او گفت: «در گذشته، وقتی قیمتها افزایش پیدا میکرد، مردم میتوانستند با نخریدن و تحریم خرید، واکنش خودشان را به بازار و سیاستگذار نشان دهند.»
به گفته او، تورم باعث شده بخشی از مصرفکنندگان دیگر امکان متوقف کردن خرید را نداشته باشند و حتی برخی ترجیح دهند پول خود را به کالا تبدیل کنند تا از افزایش احتمالی قیمتها عقب نمانند.
صدرالدینی در همین زمینه اظهار کرد: «بسیاری ترجیح میدهند دارایی خود را به کالا یا گوشی تبدیل کنند تا حداقل ارزش پولشان را حفظ کنند و از افزایش بیشتر قیمتها عقب نمانند.»
پرچمدارها؛ حساستر از همیشه
در بازار گوشیهای پرچمدار، علاوه بر نرخ ارز و هزینه واردات، تحولات جهانی قیمت محصولات نیز بر بازار داخلی اثرگذار است.
صدرالدینی درباره قیمت گوشیهای آیفون نیز به افزایش قیمت جهانی برخی مدلهای جدید، شرایط ارزی و ابهامهای مربوط به رجیستری اشاره کرد و گفت: شایعاتی درباره احتمال رجیستر نشدن آیفون ۱۸ در ایران شکل گرفته و همین موضوع بر رفتار بازار و قیمت سری قبلی اثر گذاشته است.البته این موضوع همچنان در حد نگرانی و شایعه در بازار است و نمیتوان آن را بهعنوان تصمیم قطعی درباره رجیستری آیفون ۱۸ تلقی کرد.
صدرالدینی همچنین به وضعیت تأمین ارز برای گوشیهای گرانتر اشاره کرد و گفت محدودیت در این بخش میتواند عرضه پرچمدارها را تحت تأثیر قرار دهد.
واردات باز شده، اما نه برای همه گوشیها
یکی از اتفاقات مهم بازار در شهریور، ازسرگیری ثبت سفارش واردات موبایل پس از پنج ماه توقف بود. با این حال، در مرحله نخست سقف ۴۰۰ یورو برای ثبت سفارش اعلام شد؛ موضوعی که میتواند عرضه رسمی گوشیهای گرانتر را محدود نگه دارد.
صدرالدینی درباره وضعیت واردات اظهار کرد: «در حال حاضر شرایط واردات گوشیهای زیر ۴۰۰ یورو تا حدی تسهیل شده و امیدواریم این روند برای گوشیهای بالای ۶۰۰ یورو، بهخصوص مدلهای پرچمدار، هم اتفاق بیفتد.»
اوافزود: گوشیهای پرچمدار بخش مهمی از گردش بازار را تشکیل میدهند و تسهیل واردات آنها میتواند به افزایش عرضه و کاهش بخشی از حباب قیمتی کمک کند.
آیا گوشی دو میلیاردی دور از ذهن است؟
با ادامه نوسان ارز، این سؤال مطرح میشود که آیا قیمت گوشیهای پرچمدار میتواند به ارقام بسیار بالاتری برسد؟
صدرالدینی پیشبینی عددی مشخصی برای قیمت آینده ارائه نمیکند و دلیل آن را وابستگی بازار به متغیرهایی میداند که خارج از کنترل مستقیم واردکننده و فروشنده هستند.
او با اشاره به تغییرات شدید قیمت کالاها در اقتصاد ایران گفت: «چه کسی تصور میکرد روزی قیمت یک گوشی به اندازه قیمت یک خودرو برسد یا قیمت یک خودرو به محدوده قیمت یک خانه نزدیک شود؟»
از نگاه این فعال بازار، پیشبینی دقیق قیمت گوشی در شرایط فعلی دشوار است و تا زمانی که نرخ ارز، تورم و وضعیت واردات ثبات پیدا نکند، نمیتوان عدد مشخصی برای آینده بازار تعیین کرد.
بنابراین رسیدن قیمت یک مدل مشخص به عددی مانند دو میلیارد تومان را نمیتوان بهعنوان پیشبینی قطعی مطرح کرد؛ آنچه میتوان گفت این است که ادامه روند افزایشی متغیرهای اصلی، ریسک افزایش بیشتر قیمتها را در بازار حفظ میکند.
چه چیزی میتواند بازار موبایل را آرام کند؟
صدرالدینی معتقد است: حل مسئله نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است؛ از تأمین و تخصیص ارز گرفته تا کاهش تورم، ثبات نرخ ارز و تسهیل واردات.
وی گفت: «برای کنترل پایدار بازار موبایل، به نظر میرسد باید مجموعهای از عوامل اصلی همزمان مدیریت شوند؛ از جمله تأمین و تخصیص ارز برای واردات، کاهش تورم، ثبات نرخ ارز و تسهیل فرآیند واردات.»
او همچنین تأکید کرد: حتی اگر قیمت گوشی در مقاطعی کاهش پیدا کند، نباید هر افت قیمتی را به معنای ارزان شدن بازار دانست.
صدرالدینی توضیح داد: «ممکن است قیمت یک گوشی طی چند هفته چند درصد پایین بیاید، اما همچنان نسبت به ماهها یا سالهای قبل در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشد.»
به گفته او، ارزان شدن واقعی زمانی معنا پیدا میکند که کاهش قیمتها پایدار و محسوس باشد، نه اینکه بعد از یک جهش شدید، تنها بخشی از همان افزایش قیمت جبران شود.
بازار موبایل در انتظار ثبات
روند ماههای اخیر بازار موبایل نشان میدهد فاصله میان قیمت گوشی و توان خرید مصرفکننده افزایش یافته است. در شرایطی که حتی مدلهای میانرده نیز به دهها میلیون تومان رسیدهاند و قیمت برخی پرچمدارها چند صد میلیون تومان است، خرید گوشی برای بخشی از خانوارها دیگر یک خرید ساده مصرفی محسوب نمیشود.
از سوی دیگر، محدودیتهای واردات و تأمین ارز همچنان از متغیرهای مهم سمت عرضه هستند. بازگشت ثبت سفارش میتواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد، اما برای بازار پرچمدارها، وضعیت واردات گوشیهای گرانتر همچنان اهمیت ویژهای دارد.
در نهایت، مسئله بازار موبایل فقط قیمت یک دستگاه نیست؛ مسئله اصلی شکاف میان قیمت کالا، درآمد مصرفکننده و آیندهای است که برای قیمتها قابل پیشبینی نیست. تا زمانی که این سه متغیر به نقطهای از ثبات نرسند، حتی کاهشهای مقطعی قیمت نیز لزوماً به معنای بازگشت قدرت خرید مردم نخواهد بود.
