رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران:
نظام سلامت باید خود را برای «بیمار متفاوتِ فردا» آماده کند / هر انجمن علمی سهم خود را در سالمندی ایران مشخص کند
رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران با تأکید بر شتاب سالمندشدن جمعیت کشور گفت: مسئله ایران فقط افزایش تعداد سالمندان نیست؛ با تغییر ساختار سنی جمعیت، نوع بیمار، الگوی بیماری‌ها و نیازهای سلامت نیز تغییر می‌کند و نظام سلامت، دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی باید متناسب با این تحول تغییر کنند.
صفحه اقتصاد - احمد دلبری در «سمپوزیوم سالمندی ایران؛ سهم هر انجمن چیست؟» با اشاره به ضرورت عبور از مرحله هشدار درباره سالمندی به مرحله اقدام، گفت: «سالمندی جمعیت به خودی خود بحران نیست؛ طولانی‌تر شدن عمر یکی از دستاوردهای توسعه است. آنچه می‌تواند بحران‌ساز شود، عدم آمادگی نظام سلامت و جامعه برای این تحول جمعیتی است.»
وی افزود: «سؤال امروز دیگر این نیست که آیا ایران سالمند خواهد شد یا خیر؛ سؤال مهم‌تر این است که آیا آموزش پزشکی، خدمات سلامت، راهنماهای بالینی، استانداردهای مراقبت و سیاست‌گذاری کشور نیز با همین سرعت در حال تغییر هستند؟»
بیمار ۸۰ ساله، فقط بیمار ۵۰ ساله‌ای نیست که ۳۰ سال مسن‌تر شده است
دلبری یکی از چالش‌های مهم نظام سلامت را تغییر ویژگی‌های بیماران در دهه‌های آینده دانست و گفت بیمار سالمند را نمی‌توان صرفاً نسخه مسن‌تر یک بیمار جوان‌تر تلقی کرد.
به گفته وی، هم‌زمانی چند بیماری، مصرف چندین دارو، شکنندگی، اختلالات شناختی و خلقی و کاهش عملکرد و استقلال، تصمیم‌گیری بالینی در سالمندی را پیچیده‌تر می‌کند.
وی تأکید کرد: «ممکن است در یک بیمار سالمند، موفقیت درمان فقط کاهش فشارخون، قند یا یک شاخص آزمایشگاهی نباشد. گاهی مهم‌ترین پیامد این است که فرد بتواند راه برود، مستقل بماند و زندگی مورد نظر خود را ادامه دهد.»
از همین رو، به اعتقاد دلبری، نظام سلامت باید به‌تدریج از مدل صرفاً «یک بیماری، یک متخصص، یک راهنمای بالینی» به سمت مراقبت شخص‌محور، یکپارچه و هماهنگ حرکت کند.
رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران از انجمن‌های علمی خواست آمادگی رشته خود برای سالمندشدن جمعیت را مورد بازنگری قرار دهند.
وی گفت: «هر انجمن می‌تواند از خود بپرسد آیا متخصص آینده رشته ما برای درمان یک بیمار ۸۰ ساله چندبیمار، شکننده و مصرف‌کننده چندین دارو آموزش کافی دیده است؟ آیا راهنماهای بالینی ما شرایط سالمندان را در نظر می‌گیرند؟ آیا استانداردهای خدمات ما متناسب با نیاز آنان است؟ و آیا در پژوهش‌ها و ارزیابی نتایج درمان، عملکرد، استقلال، شناخت، سقوط و کیفیت زندگی را نیز اندازه‌گیری می‌کنیم؟»
دلبری تأکید کرد که پاسخ به سالمندی نباید به ایجاد یک تخصص یا ارجاع همه مسائل به متخصصان سالمندی محدود شود، بلکه هر رشته باید مشخص کند سالمندشدن جمعیت چه تغییری در آموزش و عملکرد حرفه‌ای آن ایجاد می‌کند.
«انجمن علمی فقط تولیدکننده مقاله و برگزارکننده کنگره نیست»
وی با اشاره به تجربه‌های بین‌المللی در زمینه تدوین استانداردهای مراقبت از سالمندان، آموزش شایستگی‌های سالمندی در رشته‌های مختلف و توسعه مراقبت‌های دوستدار سالمند گفت: «انجمن علمی می‌تواند فراتر از برگزاری کنگره و تولید مقاله عمل کند و رفتار حرفه‌ای یک رشته را تغییر دهد.»
سه سطح برای اقدام انجمن‌های علمی
دلبری همچنین پیشنهاد کرد اقدامات انجمن‌ها در سه سطح دنبال شود.
در سطح نخست، هر انجمن می‌تواند بدون انتظار برای نهاد دیگری اقداماتی مانند آموزش اعضا، برگزاری دوره‌های علمی و بازنگری راهنماهای تخصصی را آغاز کند.
در سطح دوم، مسائل پیچیده‌ای مانند سقوط، دمانس، سارکوپنی، چنددارویی و جراحی سالمندان نیازمند همکاری چند انجمن و طراحی پروژه‌های بین‌رشته‌ای هستند.
و در سطح سوم، موضوعاتی مانند تأمین مالی، توسعه نیروی انسانی، اصلاح ساختار خدمات، پوشش بیمه‌ای و سیاست‌های ملی بدون مشارکت وزارتخانه‌ها، دانشگاه‌ها، بیمه‌ها و دولت قابل حل نخواهند بود.
از ۵۰ انجمن، ۵۰ برنامه بزرگ نمی‌خواهیم
رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که هدف از این حرکت، تعریف ده‌ها پروژه بزرگ و پراکنده نیست.
وی گفت: «از ۵۰ انجمن، ۵۰ برنامه بزرگ نمی‌خواهیم. درخواست ما ساده است: هر انجمن یک مسئله اولویت‌دار را انتخاب کند، یک اقدام مشخص تعریف کند و یک شریک برای اجرای آن پیدا کند.»
وی پیشنهاد کرد هر اقدام در قالب یک مسیر مشخص شامل «مسئله، اقدام، مسئول، شریک، زمان و خروجی قابل اندازه‌گیری» تعریف شود تا نشست‌های علمی از مرحله طرح مسئله و هشدار فراتر رفته و به برنامه‌های قابل پیگیری منجر شوند.
«اگر جمعیت ایران تغییر می‌کند، آیا رشته ما می‌تواند بدون تغییر باقی بماند؟»
دلبری در پایان خطاب به رؤسا و نمایندگان انجمن‌های علمی گفت: «قرار نیست انجمن سالمندی جای سایر انجمن‌ها تصمیم بگیرد و قرار نیست همه انجمن‌ها یک کار انجام دهند. آنچه نیاز داریم این است که هر رشته سهم خودش را در مواجهه با سالمندشدن ایران بشناسد.»
وی افزود: «اگر جمعیت ایران تغییر می‌کند، باید از خود بپرسیم آیا رشته ما می‌تواند بدون تغییر باقی بماند؟»
رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران، هدف نهایی این حرکت را عبور از «هشدار درباره سالمندی» به سمت مسئولیت و اقدام مشترک دانست و گفت:
«یک مسئله، یک اقدام، یک همکاری؛ از همین‌جا می‌توان نقشه عمل انجمن‌های علمی برای سالمندی ایران را آغاز کرد.»
