صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
از حذف کارت سوخت تا اتصال سهمیه به کارت بانکی؛ ضرورت نگاه پدافندی به یک تحول ملی
طرح انتقال سهمیه سوخت از کارت هوشمند سوخت به کارتهای بانکی، گامی مهم در مسیر دولت الکترونیک و یکپارچهسازی خدمات عمومی است؛ اما کارشناسان معتقدند موفقیت این طرح تنها به اجرای فناوری وابسته نیست و میزان آمادگی زیرساختها در برابر حملات سایبری، قطعی شبکهها و شرایط بحرانی، نقش تعیینکنندهای در سرنوشت آن خواهد داشت.
طرح اتصال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی را میتوان یکی از مهمترین پروژههای تحول دیجیتال کشور در سالهای اخیر دانست. اجرای این طرح میتواند با حذف بخشی از فرآیندهای موازی، کاهش هزینههای اجرایی، تسهیل خدمات برای شهروندان و افزایش شفافیت در مدیریت مصرف سوخت همراه باشد.
با این حال، در کنار مزایای متعدد، یک واقعیت مهم نیز وجود دارد؛ هرچه خدمات حیاتی کشور بیشتر به سامانههای برخط و شبکههای ارتباطی وابسته شوند، ضرورت تأمین امنیت و پایداری این زیرساختها نیز افزایش مییابد.
سوخت؛ فراتر از یک خدمت اقتصادی
سوخت صرفاً یک کالای اقتصادی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت حیاتی کشور محسوب میشود. هرگونه اختلال در دسترسی به آن میتواند زنجیره حملونقل، تولید، خدمات عمومی و حتی زندگی روزمره میلیونها شهروند را تحت تأثیر قرار دهد.
از همین منظر، انتقال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی تنها یک پروژه بانکی یا فناورانه نیست، بلکه موضوعی ملی در حوزه امنیت زیرساختها و پدافند غیرعامل به شمار میرود.
آیا سناریوهای بحران پیشبینی شدهاند؟
تجربه سالهای گذشته نشان داده سامانههای برخط همواره در معرض تهدیدهایی نظیر حملات سایبری، نفوذ به شبکهها، بدافزارها، فیشینگ، اختلال در مراکز داده و قطعی ارتباطات قرار دارند.
بنابراین پرسش اصلی این نیست که اجرای این طرح امکانپذیر است یا خیر؛ بلکه سؤال اساسی این است که آیا برای تمامی سناریوهای بحران، حملات سایبری و اختلالات احتمالی، راهکارهای عملیاتی و آزمایششده در نظر گرفته شده است؟
اصل حیاتی «تداوم خدمت در شرایط بحران»
یکی از اصول کلیدی در پدافند غیرعامل، تداوم ارائه خدمات حیاتی در شرایط اضطراری است. بر اساس این اصل، هیچ سامانه راهبردی نباید به گونهای طراحی شود که با از کار افتادن بخشی از زیرساختهای فناوری اطلاعات، کل خدمت متوقف شود.
به بیان سادهتر، مردم باید مطمئن باشند حتی در شرایط بحرانی نیز امکان دریافت سوخت برای آنها فراهم خواهد بود.
ضرورت طراحی مسیرهای پشتیبان
کارشناسان معتقدند پیش از اجرای سراسری طرح، باید تمامی مسیرهای جایگزین و سامانههای پشتیبان مورد ارزیابی قرار گیرد. قابلیت فعالیت آفلاین، مراکز داده رزرو، شبکههای ارتباطی مستقل و سناریوهای واکنش سریع به حملات سایبری از جمله الزامات چنین طرحی است.
همچنین لازم است وزارت نفت، بانک مرکزی، سازمان پدافند غیرعامل، مرکز مدیریت راهبردی افتا و سایر نهادهای مرتبط، آزمونهای امنیتی و تستهای فشار عملیاتی را به صورت مشترک انجام دهند تا میزان تابآوری سامانه در شرایط واقعی مشخص شود.
اعتماد عمومی؛ حلقه مفقوده موفقیت طرح
موفقیت هر تحول ملی علاوه بر زیرساختهای فنی، به اعتماد عمومی نیز وابسته است. شهروندان زمانی از حذف کارت سوخت و جایگزینی آن با کارت بانکی استقبال خواهند کرد که اطمینان داشته باشند در صورت بروز اختلال در شبکه بانکی یا حملات سایبری، دسترسی آنها به سوخت دچار مشکل نخواهد شد.
شفافسازی درباره سازوکارهای پشتیبان و اطلاعرسانی دقیق درباره مدیریت شرایط بحرانی میتواند نقش مهمی در شکلگیری این اعتماد ایفا کند.
هوشمندسازی زمانی موفق است که پایدار باشد
هوشمندسازی خدمات عمومی یک ضرورت اجتنابناپذیر است، اما هوشمندسازی بدون امنیت و تابآوری میتواند آسیبپذیریهای جدیدی ایجاد کند. به همین دلیل، موفقیت طرح انتقال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی نه صرفاً در اجرای فناوری، بلکه در میزان آمادگی زیرساختها برای مواجهه با روزهای سخت سنجیده خواهد شد.
امروز مهمترین مطالبه کارشناسان و افکار عمومی از متولیان این طرح آن است که پیش از حذف تدریجی کارت سوخت، اطمینان دهند برای شرایط اضطراری، قطعی شبکهها و حملات سایبری، راهکارهایی مطمئن، آزمایششده و قابل اتکا پیشبینی شده است؛ زیرا در زیرساختهای حیاتی، اصل اساسی تنها «هوشمندی» نیست، بلکه «پایداری در هر شرایط» است.
نظر شما