رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین:
ادامه حمله به زیرساخت های انرژی منطقه، اقتصاد جهان را با چالش بحرانی روبهرو میکند
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین گفت: آغاز جنگ زیرساختها میتواند تبعات گستردهای برای بازار جهانی انرژی و اقتصاد بینالملل داشته باشد. و هرگونه تشدید درگیری در خلیج فارس و تنگه هرمز علاوه به حوزه نفت و گاز، زنجیرههای مختلف صنعتی و اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
مجیدرضا حریری در گفتوگو با ایرنا، درباره پیامدهای احتمالی تهدید مطرحشده از سوی دونالد ترامپ در خصوص از کار انداختن نیروگاههای برق ایران اظهار کرد: در بحثهای نظامی معمولاً یک سطح از عملیات واقعی و یک سطح از پنهانکاری و روایتهای متفاوت وجود دارد. با این حال بعید میدانم چنین اتفاقی رخ دهد و جنگ زیرساختها به شکل جدی آغاز شود.
وی افزود: منطقه خلیج فارس منطقهای بسیار حساس است و بهویژه در حوزه انرژی هرگونه اقدام در این سطح میتواند برای همه طرفها مسئلهساز شود. در پاسخ به اظهارات آقای ترامپ، ایران نیز اعلام کرده که در صورت چنین اقدامی میتواند زیرساختهای کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار دهد.
حریری ادامه داد: اگر این منطقه دچار خاموشی شود، موضوع تنها به برق محدود نخواهد بود. در این صورت تولید، استخراج و حتی عبور و مرور در تنگه هرمز نیز با اختلال مواجه میشود. در چنین شرایطی همه مباحث مربوط به انرژی، نفت، گاز و پتروشیمی، چه به صورت خام و چه فرآوریشده، میتواند دچار مشکل شود و این مسئله دنیا را با چالش جدی مواجه میکند.
وی افزود: با این حال بعید میدانم چنین مرحله جدیدی در جنگ آغاز شود، زیرا این موضوع میتواند یک مرحله تازه در درگیریها ایجاد کند؛ در حالی که همین جنگ نیز تاکنون مراحل تازهای از جنگها در جهان را نشان داده است.
رئیس اتاق مشترک ایران و چین اظهار کرد: عقلانیت ایجاب میکند که حداقل بخشی از قواعد مرسوم جنگی که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفته رعایت شود. هرچند تا امروز نیز برخی از این قواعد رعایت نشده است، اما امید میرود که از این به بعد حداقل در حوزههایی مانند زیرساختهای حیاتی انرژی، طرفها از تشدید تنش خودداری کنند؛ زیرا چنین اقدامی میتواند به همه جهان آسیب وارد کند.
او تأکید کرد: تا امروز ایران آغازکننده هیچیک از این مراحل نبوده و تمام اقداماتی که انجام داده در واکنش به اقدامات طرف مقابل بوده است. کنشگر اصلی در این جنگ آمریکا و اسرائیل هستند. براساس قواعد بینالمللی نیز هرگاه یکی از طرفها قواعد نظامی و جنگی را نقض کند، طرف مقابل حق دفاع متقابل دارد و از نظر اخلاق جنگی محکوم نخواهد بود؛ هرچند برداشتها از این موضوع ممکن است متفاوت باشد.
حریری ادامه داد: در حال حاضر مسئله فقط تنگه هرمز یا حتی صرفاً نفت و گاز نیست. به تدریج شاهد آن هستیم که کمبود مواد پتروشیمی در جهان نیز در حال مطرح شدن است. این موضوع شامل کودهای کشاورزی و همچنین مواد اولیه مورد نیاز برای تولید بسیاری از کالاهای صنعتی میشود.
وی تصریح کرد: این مسئله میتواند بر طیف گستردهای از صنایع، از حوزه الکترونیک گرفته تا صنعت خودرو، اثر بگذارد. در حال حاضر نیز نخستین اثر مستقیم جنگ را در صنعت گردشگری جهان مشاهده میکنیم و به تدریج این اثرات میتواند به سایر بخشهای اقتصادی دنیا نیز منتقل شود. در مجموع زیانی که جهان از چنین شرایطی متحمل میشود کمتر از زیانی نیست که ما در جنگ متحمل میشویم.
راهکارهای حقوقی درباره اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز بررسی و احصا شود
رئیس اتاق مشترک ایران و چین در پاسخ به پرسشی درباره استفاده اقتصادی از ظرفیت تنگه هرمز اظهار کرد: این موضوع از نظر حقوقی بسیار پیچیده است. نخست باید توجه داشت که ایران مالک کل تنگه هرمز نیست و در واقع با کشور عمان در آبهای این تنگه شریک است. بخشی از این آبراه در آبهای سرزمینی ایران و بخشی در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد. بنابراین، اگر ایران بخواهد تصمیمی یکجانبه در این زمینه بگیرد، باید دید از منظر حقوق بینالملل چگونه به آن نگاه خواهد شد.
حریری براین باور است: تا جایی که من اطلاع دارم، برخی از حقوقدانان که در حوزه حقوق بینالملل و بهویژه حقوق آبراهها مطالعه میکنند، در روزهای اخیر مقالات و تحلیلهایی منتشر کردهاند که نشان میدهد این موضوع دارای پیچیدگیهای حقوقی متعددی است. براساس برخی از این دیدگاهها، از یک سو میتوان با استناد به برخی پیچیدگیهای حقوقی، عبور از تنگه هرمز را در چارچوبی خاص محدود کرد و از سوی دیگر امکان اعمال نوعی حاکمیت اقتصادی یا حتی نظامی از سوی ایران نیز مطرح شده است.
وی اظهار کرد: یکی از نکات مهم این است که در سال ۱۹۸۲ پروتکلی در این زمینه تصویب شده، اما ایران در آن موافقتنامه عضو نیست. بنابراین، نحوه اعمال این حق و چگونگی استفاده از آن موضوعی است که نیازمند بررسیهای دقیق حقوقی است.
رئیس اتاق مشترک ایران و چین افزود: به نظر میرسد مسئله تنگه هرمز تا حد زیادی تابع تصمیماتی است که در ادامه روند جنگ اتخاذ خواهد شد. اگر قرار باشد استفاده اقتصادی از این آبراه به عنوان یک موضوع جدید مطرح شود، یا باید در چارچوب شرایط جنگی فعلی شکل بگیرد یا در مذاکرات احتمالی آینده به عنوان یکی از موضوعات روی میز قرار گیرد.
وی ادامه داد: خارج از فضای جنگی، اگر ایران بخواهد از عبور و مرور در این آبراه منافع اقتصادی کسب کند، باید از ابزارهای حقوقی استفاده کند. به عبارت دیگر اگر قرار باشد عوارض عبور یا حق ترانزیتی در نظر گرفته شود، لازم است راهکارهای حقوقی آن در سطح بینالمللی دنبال شود.
رئیس اتاق مشترک ایران و چین در پاسخ به پرسشی درباره آثار تصمیم ایران برای مدیریت تنگه هرمز بر بازار انرژی جهان گفت: تا پیش از این همواره بر اهمیت تنگه هرمز در صادرات نفت خام تأکید میشد، اما تحولات حدود ۲۵ تا ۲۶ روز اخیر نشان داد که خلیج فارس و این آبراه چه جایگاه مهمی در اقتصاد انرژی جهان دارد. اقدام ایران در مدیریت این تنگه آثار خود را بر بازار انرژی گذاشته است و این آثار تنها به افزایش قیمت نفت محدود نمیشود.
حریری بیان کرد: با این حال باید توجه داشت که بستن کامل تنگه هرمز در بلندمدت عملاً امکانپذیر نیست. آنچه اکنون رخ داده بیشتر یک تاکتیک در چارچوب شرایط جنگی است. در شرایط جنگی ممکن است کشورها برخی اقدامات یا مقررات خاص را اعمال کنند، اما در بلندمدت یا باید فرض کنیم جنگ ادامه پیدا میکند و شرایط جنگی حاکم میماند، یا اینکه طرفها به سمت مذاکره میروند.
وی افزود: اگر مسیر مذاکره در پیش گرفته شود، دیگر بحث بستن تنگه به این معنا مطرح نخواهد بود و موضوع اصلی به مسئله حق حاکمیت و حقوق مربوط به آبهای سرزمینی در این آبراه بینالمللی بازمیگردد. تنگه هرمز از نظر حقوق بینالملل و حقوق آبراهها موضوعی بسیار پیچیده است و هرگونه تصمیمگیری درباره آن نیازمند بررسیهای دقیق حقوقی و همچنین مذاکرات بینالمللی است.
نظر شما