سهم ایران در تولید جهانی زعفران چقدر است؟

صفحه اقتصاد - ایران با در اختیار داشتن حدود ۹۰ درصد تولید جهانی زعفران، بزرگ‌ترین تولیدکننده این محصول در جهان است؛ با این حال، مشکلات صادرات رسمی، بازگشت ارز، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و ضعف در فرآوری و بازاریابی، مانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت اقتصادی «طلای سرخ» شده است.

تولید زعفران در ایران قدمتی حدود سه هزار ساله دارد و این محصول یکی از کالاهای ارزشمند صادراتی کشور محسوب می‌شود. با وجود سطح زیر کشت حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار هکتاری، عملکرد تولید پایین‌تر از ظرفیت موجود است و تجارت غیررسمی و صادرات فله‌ای نیز فرصت ارزش‌آفرینی بیشتر را محدود کرده‌اند. پنجم آبان‌ماه، روز ملی زعفران، فرصتی برای بررسی این چالش‌هاست.

محمدعلی رضایی، رئیس اتحادیه گیاهان دارویی، زعفران و فرآورده‌های غذایی، با اشاره به متوسط عملکرد حدود سه کیلوگرم در هر هکتار، اعلام کرده است که با آموزش کشاورزان، اصلاح روش‌های کشت و استفاده از دانش روز، امکان افزایش این میزان تا ۱۰ کیلوگرم وجود دارد. وی همچنین توسعه فناوری‌های فرآوری و استخراج عصاره زعفران را برای افزایش ارزش افزوده ضروری دانسته است.

رضایی مشکلات بازگشت ارز حاصل از صادرات، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های گمرکی را از موانع اصلی صادرات رسمی عنوان کرده؛ عواملی که به گفته وی، زمینه تجارت غیررسمی را تقویت کرده‌اند.

علی حسینی، عضو شورای ملی زعفران، نیز بر ضرورت ارتقای کیفیت در تمام مراحل تولید، از کاشت و برداشت تا حمل‌ونقل و فرآوری، تأکید کرده است. به گفته وی، عملکرد فعلی زعفران حدود ۲.۵ تا سه کیلوگرم در هکتار است، در حالی که ظرفیت تولید به هفت تا هشت کیلوگرم می‌رسد. شناسنامه‌دار شدن مزارع، آموزش کشاورزان و توسعه صادرات مستقیم از راهکارهای پیشنهادی اوست.

حسینی همچنین اعلام کرده بیش از ۸۰ درصد زعفران تولیدی کشور صادر می‌شود.

در مجموع، افزایش درآمد ارزی زعفران ایران به ارتقای بهره‌وری، توسعه فرآوری و بسته‌بندی، تقویت برند ایرانی و تسهیل صادرات رسمی وابسته است. سهم بالای تولید جهانی زمانی به مزیت اقتصادی پایدار تبدیل می‌شود که ایران بتواند سهم بیشتری از ارزش افزوده نهایی این محصول را نیز به دست آورد.