پژوهش جدید از راز گرانی خودرو پرده برداشت؛
اثر دلار ۴ برابر قیمت کارخانه/ هر ۱۰۰ درصد رشد نرخ ارز، قیمت خودرو را ۱۲۱ درصد افزایش میدهد
نتایج یک پژوهش اقتصادسنجی درباره بازار خودرو نشان میدهد نرخ ارز همچنان مهمترین عامل تعیینکننده قیمت خودروهای داخلی است. این بررسی که روند بازار را در فاصله سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ تحلیل کرده، نشان میدهد هر ۱۰۰ درصد افزایش نرخ ارز، به طور متوسط قیمت خودرو را ۱۲۱ درصد افزایش میدهد؛ در حالی که اثر افزایش قیمت کارخانه بر بازار آزاد به مراتب کمتر است.
کارشناسان صنعت خودرو معتقدند تا زمانی که بازار ارز به ثبات نرسد، نمیتوان انتظار آرامش پایدار در بازار خودرو را داشت.
دلار در صدر عوامل اثرگذار بر قیمت خودرو
یافتههای این پژوهش که با استفاده از مدل اقتصادسنجی ARDL انجام شده، نشان میدهد نرخ ارز بیشترین سهم را در تغییرات قیمت خودروهای داخلی دارد. بر اساس این تحقیق، ضریب اثرگذاری نرخ ارز بر قیمت بازار خودرو ۱.۲۱ برآورد شده است؛ به این معنا که با هر ۱۰۰ درصد افزایش نرخ ارز، قیمت خودرو در بازار به طور متوسط ۱۲۱ درصد رشد میکند.
در مقابل، افزایش قیمت مصوب خودرو در کارخانه تأثیر محدودتری بر بازار داشته است؛ به گونهای که رشد ۱۰۰ درصدی قیمت کارخانه، به طور میانگین تنها ۳۲ درصد قیمت بازار را افزایش داده است.
مقایسه روند بازار در یک دهه گذشته
بررسی تحولات بازار خودرو در سالهای اخیر نیز این نتایج را تأیید میکند. در فاصله سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ که نرخ ارز از ثبات نسبی برخوردار بود، بازار خودرو نیز نوسان کمتری را تجربه کرد و اختلاف قیمت کارخانه و بازار محدود بود.
از سال ۱۳۹۷ و همزمان با افزایش نرخ ارز، روند قیمت خودرو نیز شتاب گرفت. در سالهای ۱۳۹۹، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ نیز همزمان با هر موج جدید افزایش نرخ ارز، قیمت خودروهای داخلی رکوردهای تازهای ثبت کرد؛ حتی در دورههایی که تولید افزایش یافته یا قیمت کارخانه تغییر قابل توجهی نداشت.
چرا بازار خودرو به دلار واکنش نشان میدهد؟
کارشناسان صنعت خودرو معتقدند وابستگی این صنعت به نرخ ارز تنها به واردات قطعات محدود نمیشود. به گفته آنان، قیمت مواد اولیه، تجهیزات، هزینه حملونقل، قطعات الکترونیکی، هزینههای مالی و حتی انتظارات تورمی، همگی از نرخ ارز تأثیر میپذیرند و همین موضوع باعث میشود کوچکترین تغییر در بازار ارز به سرعت در قیمت خودرو منعکس شود.
آنها همچنین اذعان میکنند که در سالهای اخیر خودرو علاوه بر یک کالای مصرفی، به یک دارایی سرمایهای نیز تبدیل شده و همین مسئله حساسیت بازار را نسبت به نوسانات ارزی افزایش داده است.
اثر محدود قیمت کارخانه بر بازار
یکی از مهمترین نتایج این پژوهش، تفاوت قابل توجه میان اثر نرخ ارز و افزایش قیمت کارخانه است. یافتهها نشان میدهد حتی اگر قیمت کارخانه دو برابر شود، تأثیر آن بر بازار آزاد به مراتب کمتر از اثر افزایش نرخ ارز خواهد بود.
کارشناسان معتقدند این موضوع بیانگر آن است که عوامل کلان اقتصادی، تورم و انتظارات بازار، نقش پررنگتری نسبت به سیاستهای قیمتگذاری در تعیین قیمت خودرو دارند.
شرط بازگشت آرامش به بازار خودرو
فعالان صنعت خودرو بر این باورند که کنترل قیمت خودرو بدون ایجاد ثبات در بازار ارز امکانپذیر نیست. به گفته آنها، کاهش نوسانات ارزی، ثبات در سیاستهای اقتصادی، افزایش تولید، بهبود فضای رقابتی و کاهش هزینههای تولید، مهمترین عواملی هستند که میتوانند به تعادل بازار خودرو کمک کنند.
به اعتقاد کارشناسان، تا زمانی که نرخ ارز مهمترین متغیر اثرگذار بر اقتصاد کشور باقی بماند، بازار خودرو نیز همچنان به تحولات ارزی واکنش نشان خواهد داد و هر موج جدید افزایش نرخ ارز میتواند زمینه رشد دوباره قیمتها را فراهم کند.
نظر شما