علت مقاومت برخی کالاها در برابر کاهش نرخ ارز چیست؟
افزایش نرخ ارز در اقتصاد ایران در کسری از ثانیه در قیمت کالاها منعکس میشود، اما کاهش آن، پدیدهای به نام «چسبندگی قیمتها» را به نمایش میگذارد. مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به اینکه بازگشت قیمتها به سطوح متعادل نیازمند زمان، تداوم واردات و افزایش رقابت است، تأکید کرد که دستکاری نرخ ارز و شکلگیری انحصار، مهمترین موانع تعدیل قیمتها به نفع مصرفکننده هستند.
کاهش نرخ ارز در روزهای اخیر بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا افت قیمت دلار به سرعت در بازار کالاها منعکس نمیشود؛ یک کارشناس اقتصادی با اشاره به پدیده «چسبندگی قیمتها» معتقد است بازگشت قیمتها به سطوح متعادل نیازمند ثبات اقتصادی، تداوم واردات و افزایش رقابت در بازار است.
افزایش نرخ ارز در اقتصاد ایران معمولاً به سرعت خود را در بازار کالاها نشان میدهد و بسیاری از تولیدکنندگان، واردکنندگان و فروشندگان با استناد به رشد قیمت دلار، نرخ کالاها و خدمات را افزایش میدهند.
با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده است که روند نزولی نرخ ارز الزاماً به کاهش متناسب و سریع قیمت کالاها منجر نمیشود و بازار در برابر افت قیمتها مقاومت بیشتری دارد.
در شرایطی که طی روزهای اخیر بازار ارز با کاهش نسبی قیمتها مواجه شده، این پرسش مطرح است که آیا افت نرخ دلار میتواند به کاهش قیمت کالاهای اساسی و مصرفی منجر شود یا خیر.
بازگشت قیمتها به سطوح متعادل نیازمند زمان و افزایش عرضه در بازار
در همین زمینه مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی درباره روند قیمت کالاها در پی کاهش نرخ ارز اظهار کرد: یکی از چالشهای اصلی اقتصاد کشور، پدیده چسبندگی قیمتها است؛ به این معنا که قیمتها در زمان افزایش نرخ ارز به سرعت رشد میکند، اما در زمان کاهش نرخ ارز با تأخیر و بهتدریج کاهش مییابند.
وی با بیان اینکه بازگشت قیمتها به سطوح متعادل نیازمند زمان و افزایش عرضه در بازار است، تصریح کرد: با تداوم واردات و بازگشت تولید و تجارت به روال عادی، شرایط برای تعدیل قیمتها فراهم خواهد شد، اما مشکل اصلی آن است که در بسیاری از بازارها اجازه رسیدن به نقطه تعادل واقعی داده نمیشود.
این کارشناس اقتصادی با انتقاد از بالا بودن قیمت برخی کالاهای وارداتی در کشور، بیان کرد: در برخی موارد کالاها تا چندین برابر قیمت جهانی به دست مصرفکننده میرسند. در سالهای گذشته نیز به بهانه حمایت از تولید، محدودیتهای گستردهای برای واردات اعمال شد، اما در برخی بخشها پس از شکلگیری انحصار، فشار بیشتری به مصرفکنندگان وارد شد.
گودرزی گفت: حمایت از تولید داخلی اقدامی ضروری است، اما زمانی که یک صنعت به بلوغ میرسد، دولت باید از طریق تنظیم بازار و مدیریت واردات، مانع شکلگیری انحصار و آسیب به قدرت خرید مردم شود.
وی با اشاره به نوسانات اخیر بازار ارز اظهار کرد: در روزهای ابتدایی جنگ رمضان قیمت برخی از کالاها با روند صعودی همراه شد که باتوجه به تسهیل واردات و باز گذاشتن مسیر ورود کالا تا پایان شهریور باعث کاهش قیمتها کمک کند. به شرط آنکه محدودیتهای جدیدی برای تجارت و واردات اعمال نشود.
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه معیشت خانوارها تحت فشار قرار دارد، اظهار کرد: دولت وظیفه دارد از مردمی که در شرایط دشوار همراه کشور بودهاند حمایت کند و از طریق سیاستهای تنظیمی، مانع افزایش غیرمنطقی قیمتها شود.
گودرزی همچنین به سیاستهای ارزی سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: دستکاری نرخ ارز با هدف افزایش صادرات، در عمل موجب ایجاد رانت و برهمخوردن تعادلهای اقتصادی شد. نتیجه این وضعیت آن بود که برخی تولیدکنندگان صادراتمحور، کالا را با هزینه ریالی تولید و با درآمد دلاری عرضه کردند، در حالی که مصرفکنندگان با درآمد ریالی ناچار به خرید کالاهایی شدند که متأثر از نرخهای دلاری قیمتگذاری میشوند.
وی ادامه داد: اقتصاد بر پایه تعادلها شکل میگیرد و هرگونه دخالت و برهمزدن این تعادلها میتواند زمینهساز بحرانهای اقتصادی و معیشتی شود. به همین دلیل سیاستگذاریها باید به گونهای باشد که منافع عمومی و قدرت خرید مردم حفظ شود.
این کارشناس اقتصادی درباره چشمانداز بازار در روزها و هفتههای آینده نیز اظهار کرد: آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران، تسهیل دسترسی به درآمدهای نفتی و بازگشت منابع ارزی میتواند به تقویت ثبات اقتصادی کمک کند. همچنین بهبود شرایط سرمایهگذاری و کاهش نگرانی فعالان اقتصادی نسبت به انتقال سرمایه، از دیگر آثار مثبت تحولات اخیر خواهد بود.
گودرزی در پایان تأکید کرد: در صورت تداوم ثبات در بازار ارز و اصلاح برخی ناترازیهای اقتصادی، میتوان انتظار داشت روند تعدیل قیمت کالاها در ماههای پیشرو سرعت بیشتری بگیرد و فشار بر معیشت خانوارها کاهش یابد.
نظر شما