صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
دارو زیر فشار هزینهها؛ از جهش ۷ برابری تولید تا مطالبات ۱۸۳ همت
صنعت داروی ایران در یکی از پیچیدهترین دورههای خود قرار گرفته است؛ دورهای که همزمان افزایش نرخ ارز، جهش قیمت مواد اولیه، رشد بیسابقه هزینههای بستهبندی، تأخیر چندماهه در تخصیص ارز و انباشت مطالبات، توان مالی تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
اکنون فعالان این صنعت هشدار میدهند که اگر سیاستهای قیمتگذاری، تأمین نقدینگی و پرداخت مطالبات اصلاح نشود، زنجیره تولید دارو با ریسک کاهش ظرفیت تولید و اختلال در تأمین بازار روبهرو خواهد شد.
فشار هزینهها از ارز تا مواد اولیه
بررسی وضعیت صنعت دارو نشان میدهد که تقریباً تمام مؤلفههای هزینه تولید در دو سال اخیر روندی صعودی داشتهاند. افزایش نرخ تورم، رشد حقوق و دستمزد، افزایش هزینههای انرژی، حملونقل و سرمایه در گردش، از یک سو و تغییر سیاستهای ارزی از سوی دیگر، ساختار هزینه شرکتهای دارویی را بهطور کامل دگرگون کرده است.
در حالی که در گذشته بخش مهمی از مواد اولیه و اقلام مورد نیاز این صنعت با ارز ترجیحی یا ارز تالار اول مرکز مبادله تأمین میشد، اکنون بخش عمده این کالاها با ارز غیرترجیحی وارد کشور میشوند؛ تغییری که به گفته فعالان صنعت، قیمت بسیاری از مواد اولیه را بین ۲ تا ۵ برابر افزایش داده است.
از سوی دیگر، انتقال حدود ۱.۵ میلیارد دلار از نیاز ارزی زنجیره دارو و تجهیزات پزشکی از تالار اول به تالار دوم مرکز مبادله، نرخ ارز مبنای تأمین را از حدود ۷۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان رسانده اس،؛ یعنی هزینه ارزی این بخش تنها در یک مرحله ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
بستهبندی، حلقهای که به بحران هزینه تبدیل شد
یکی از مهمترین بخشهای هزینه تولید دارو، اقلام بستهبندی است؛ بخشی که پس از آسیب وارد شده به بخشی از صنعت پتروشیمی و محدودیت عرضه مواد پلیمری، با جهش قیمتی کمسابقه روبهرو شد.
برآوردها نشان میدهد قیمت برخی اقلام بستهبندی مورد استفاده صنعت دارو بین ۲۰۰ تا ۷۰۰ درصد افزایش یافته است؛ به بیان دیگر، هزینه برخی اقلام نسبت به گذشته تا هفت برابر رشد کرده است.
این در حالی است که بستهبندی تنها یک بخش از هزینه تولید نیست، بلکه جزء جداییناپذیر زنجیره تولید، نگهداری و توزیع دارو محسوب میشود و هرگونه افزایش قیمت در این بخش مستقیماً بر بهای تمامشده محصول اثر میگذارد.
۱۶ ماه انتظار؛ از خرید مواد اولیه تا دریافت پول
در کنار افزایش هزینهها، طولانی شدن چرخه مالی تولید نیز به یکی از بزرگترین دغدغههای شرکتهای دارویی تبدیل شده است.
بر اساس اعلام فعالان این صنعت، فاصله زمانی از خرید مواد اولیه یا ثبت سفارش تا دریافت مطالبات، اکنون به حدود ۱۶ ماه رسیده است.
در این چرخه، تنها فرآیند تخصیص ارز بین سه تا پنج ماه زمان میبرد و پس از تولید و عرضه دارو نیز شرکتها باید حدود شش ماه برای دریافت مطالبات خود از سازمانهای بیمهگر منتظر بمانند.
به این ترتیب، سرمایه شرکتها بیش از یک سال در چرخه تولید و فروش قفل میشود؛ موضوعی که نیاز به سرمایه در گردش را به شکل قابل توجهی افزایش داده و هزینههای مالی تولیدکنندگان را چند برابر کرده است.
مطالبات ۱۸۳ همتی، زنگ خطر برای تولید
یکی دیگر از مهمترین چالشهای صنعت دارو، انباشت مطالبات شرکتهای دارویی از دولت، بیمهها و سایر خریداران است.
بر اساس آمارهای اعلام شده، مجموع این مطالبات اکنون از ۱۸۳ هزار میلیارد تومان (۱۸۳ همت) عبور کرده است؛ رقمی که معادل منابع مالی مورد نیاز برای ادامه فعالیت بسیاری از شرکتهای دارویی است.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند، توان نقدینگی شرکتها را کاهش داده و در صورت تداوم، میتواند سرمایهگذاری در تولید، تأمین مواد اولیه و حتی استمرار تولید برخی اقلام دارویی را با مشکل مواجه کند.
درخواست صنعت، اصلاح قیمتها متناسب با واقعیت اقتصاد
فعالان صنعت دارو معتقدند ادامه تولید با قیمتهای فعلی، در شرایطی که تقریباً همه هزینههای تولید رشد چندبرابری داشته، امکانپذیر نیست.
به گفته آنان، قیمت دارو باید متناسب با نرخ تورم، افزایش هزینههای تولید و تغییرات نرخ ارز اصلاح شود؛ بهگونهای که میانگین افزایش مورد نیاز برای بازگشت تعادل به صنعت حدود ۱۴۶ درصد برآورد میشود.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند هرگونه اصلاح قیمت باید همزمان با افزایش منابع سازمانهای بیمهگر انجام شود تا فشار مالی ناشی از افزایش قیمت دارو مستقیماً به بیماران منتقل نشود.
معادلهای که بدون حمایت بیمهها حل نمیشود
واقعیت این است که در زنجیره دارو، دولت و سازمانهای بیمهگر بزرگترین خریداران محسوب میشوند و اگر منابع مالی این بخش متناسب با افزایش هزینهها تقویت نشود، بار اصلی افزایش قیمتها بر دوش بیماران قرار خواهد گرفت.
به همین دلیل فعالان اقتصادی حوزه دارو معتقدند اصلاح قیمت دارو، افزایش بودجه بیمهها، تسریع در تخصیص ارز، کوتاه شدن زمان پرداخت مطالبات و تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان باید به صورت همزمان اجرا شود؛ زیرا اجرای ناقص هر یک از این سیاستها، نمیتواند مشکلات ساختاری صنعت دارو را برطرف کند.
صنعت دارو در نقطه تصمیم
صنعت داروی کشور امروز در نقطهای قرار گرفته که تصمیمهای اقتصادی، بیش از هر زمان دیگری بر امنیت دارویی کشور اثرگذار است. دو برابر شدن نرخ ارز تأمین، رشد ۲ تا ۵ برابری قیمت مواد اولیه، افزایش ۲۰۰ تا ۷۰۰ درصدی هزینه بستهبندی، چرخه ۱۶ ماهه بازگشت سرمایه، مطالبات ۱۸۳ همتی و درخواست افزایش ۱۴۶ درصدی قیمت دارو، همگی نشان میدهد فاصله میان هزینه تولید و قیمت فروش به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
کارشناسان هشدار میدهند اگر اصلاحات مالی، ارزی و بیمهای با سرعت بیشتری انجام نشود، فشار بر تولیدکنندگان میتواند در نهایت خود را در کاهش سرمایهگذاری، افت ظرفیت تولید و افزایش ریسک کمبود برخی اقلام دارویی نشان دهد؛ موضوعی که مستقیماً با امنیت سلامت جامعه در ارتباط است.
نظر شما