ایران عملاً قادر است دسترسی به تنگه هرمز را هر زمان که اراده کند قطع کند
سیانان نوشت: سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به تازگی ارزیابی کردهاند که ایران از این پس عملاً قادر است دسترسی به تنگه هرمز را هر زمان که اراده کند قطع کند، به این معنا که حکومت این کشور در نتیجه جنگ، توانایی جدید و قدرتمندی برای آسیب زدن به اقتصاد جهانی به دست آورده است.
براساس نوشته سی ان ان: صرفنظر از توافق چارچوبی که قرار است بهطور رسمی در روز جمعه امضا شود تا این آبراه کلیدی به عنوان مقدمهای برای مذاکرات هستهای بازگشایی شود، ایران در جریان درگیری کنونی ثابت کرد که میتواند دسترسی به تنگه را قطع کند و ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که این اتفاق میتواند دوباره رخ دهد.
«ما اکنون عملاً کنترل تنگه را به ایران دادهایم، سلاحی قدرتمندتر از هر بمب اتمی.» یکی از منابع آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفت و تأکید کرد که جنگ چگونه طرز تفکر تهران را در مورد بهرهگیری از تاکتیکهای مشابه در آینده بهطور اساسی تغییر داده است.
منبع دوم آگاه از ارزیابیها گفت ایران به همین ترتیب آموخته است که میتواند از حملات هدفمند علیه زیرساختهای انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس به عنوان یک قابلیت نامتقارن استفاده کند، پس از اینکه در جریان جنگ این کار را با تأثیر زیادی انجام داد ابزار دیگری که در آینده میتواند به نفع خود از آن استفاده کند.
آمریکا برای بازگشایی کامل تنگه ناچار به مذاکرات فشرده با ایران شده است که نشاندهنده تداوم اهرم فشار ایران است.
سیانان برای اظهارنظر با کاخ سفید و دفتر مدیر اطلاعات ملی تماس گرفته است.
یک مقام ارشد آمریکایی به سیانان گفت که ایران نمیتواند به «هیچیک از مزایای» توافق چارچوبی دست یابد مگر اینکه تنگه باز بماند و به سایر نکات توافقشده پایبند باشد. این مقام ارشد مشخص نکرد که آن مزایا چیستند، اما توضیح داد که آمریکا به تناسب بازگشت ترافیک دریایی به تنگه، محاصره خود را کاهش خواهد داد.
این مقام ارشد افزود اگر ایران «عمل کند، تسهیحات دنبال خواهد شد و اهرم فشار آمریکا در تمام طول مسیر حفظ میشود.»
منبع دیگری که با توافق چارچوبی آشنا است نیز به سیانان اذعان کرد که ایران تلاش کرد جریان آزاد انرژی در تنگه را مختل کند اما در این مسیر چین و کشورهای حاشیه خلیج فارس را ناراحت کرد. این منبع افزود: «ایران وقتی این کار را میکند، هزینه میپردازد» و خاطرنشان کرد هر گونه تلاش برای بستن مؤثر تنگه در آینده پیامدهای خودتحمیلی به همراه خواهد داشت.
به گفته مقامات صنعت کشتیرانی و کارشناسان ردیابی حرکت کشتیها، عدم قطعیت در مورد محتوای توافق و سایر ریسکها نیز احتمالاً باعث میشود تردد از این گذرگاه حیاتی برای هفتهها یا ماهها به صورت قطرهچکانی ادامه یابد.
یکی از دلایل اصلی که ایران معتقد است میتواند به تسلیحسازی تنگه ادامه دهد این است که هنوز بخش قابل توجهی از انبار تسلیحات خود از جمله موشکها، پهپادها، پرتابگرهای موشکی و صدها قایق تندرو کوچک که همچنان کشتیهای عبوری را اذیت میکنند و میتوانند برای مینریزی استفاده شوند، در اختیار دارد. سیانان گزارش داده است که ایران همچنین پایگاه صنعتی نظامی خود را سریعتر از آنچه آمریکا پیشبینی میکرد، بازسازی کرده و تولید پهپادهای جدید را آغاز کرده است.
به گفته منابع بحثهایی وجود داشته که متحدان ممکن است پس از بازگشایی تنگه، به نحوی آن را پلیس کنند، اما در حال حاضر مشخص نیست که این کار چگونه انجام خواهد شد و جدیدترین ارزیابیهای اطلاعاتی این احتمال را مد نظر قرار میدهند.
حتی در حالی که به نظر میرسد دو طرف توافقی را امضا کردهاند که تنگه را بازگشایی کرده و به درگیری کنونی پایان میدهد، منابع متعدد گفتند که ایران در حال طراحی یک «گزینه هستهای» اقتصادی در صورت شکست مذاکرات با آمریکا بوده است: وادار کردن حوثیها، نیروی نیابتی اصلی ایران در یمن، به بستن تنگه بابالمندب که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند – گذرگاه حیاتی دیگری برای تجارت جهانی که در طول ماهها بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، به عنوان یک شریان حیاتی برای کشتیرانی عمل کرده است.
در مجموع، جدیدترین ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا بر تأثیر پایدار تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای آغاز درگیری بدون محاسبه کامل تمایل ایران به بستن تنگه هرمز تأکید دارد و سوالات تازهای را در مورد توانایی تهران برای تسلیحسازی اقتصاد جهانی در آینده مطرح میکند – مشکلی که فراتر از محدوده هر توافق چارچوبی میان دو کشور است که ممکن است این آبراه کلیدی را بازگشایی کند.
به گفته سه منبع آگاه از این ارزیابیها از زمانی که ایران برای بستن تنگه اقدام کرد، سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به طور مداوم در حال ارزیابی مجدد این موضوع بودهاند که چگونه و تحت چه شرایطی ممکن است ایران در آینده از همین اهرم استفاده کند.
اگرچه در حال حاضر در جامعه اطلاعاتی اجماعی وجود ندارد، منابع متعدد آگاه از ارزیابیهای آمریکا گفتند که ایران از این واقعیت که توانست هم تنگه را ببندد و هم بدون صرف قابلیتهای قابل توجه به زیرساختهای انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس ضربه بزند، دلگرم شده است.
به گفته دو منبع آگاه از اطلاعات آمریکا اکنون که ایران ثابت کرده قصد و توانایی معتبری برای بستن تنگه دارد – برخی مقامات آمریکایی میگویند که آنها به احتمال زیاد در آینده این گام را برخواهند داشت.
روز دوشنبه، یک مقام ارشد کاخ سفید گفت که هدف «ایجاد مکانیزمی است که بسته شدن مجدد تنگه را غیرممکن کند.»
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، روز دوشنبه به جیک تپر از سیانان گفت که معتقد است یکی از دلایلی که ایران حاضر به توافق چارچوبی با آمریکا شده این است که «تشخیص میدهد که در حال از دست دادن آن اهرم فشار بر تنگه هرمز است.»
ترامپ روز دوشنبه گفت که تنگه «تا حدی باز شده است» و روز جمعه که آمریکا و ایران قرار است رسماً یک تفاهمنامه را امضا کنند، به طور کامل باز خواهد شد.
ترامپ در حاشیه نشست سران گروه هفت در دیدار با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، گفت: «آنها در حال جستجوی چند مین هستند که قبلاً پیدا کردهاند، اما ... کشتیها اکنون شروع به حرکت کردهاند. روز جمعه، کاملاً باز خواهد شد.»
ترامپ افزود: «فکر نمیکنم به کمک زیادی نیاز داشته باشیم، زیرا توافقی داریم که بر اساس آن تنگه باز خواهد بود و عوارضی هم ندارد. سر این موضوع کمی بحث داشتیم؛ عوارضی ندارد.»
اما او درباره اینکه چگونه هر توافقی ممکن است ایران را از برداشتن گامهای مشابه برای بستن تنگه در آینده بازدارد، به ویژه پس از آنکه آمریکا محاصره دریایی خود را لغو کند و در نهایت به وضعیت عادیتر نیروها در منطقه بازگردد، سخن چندانی نگفته است.
ایران مدتها تهدید کرده بود که در پاسخ به حمله دشمنان خارجی، از جمله آمریکا و اسرائیل، تنگه را خواهد بست، اما پیش از تصمیم ترامپ برای آغاز عملیات نظامی همراه با اسرائیل در اوایل امسال، توانایی موفقیتآمیز خود را نشان نداده بود.
منابع متعدد پیشتر گفته بودند یکی از دلایلی که دولت ترامپ تمایل ایران به بستن تنگه را در اوایل امسال دست کم گرفت، این بود که مقامات معتقد بودند این کار بیشتر به ایران آسیب میزند تا آمریکا – دیدگاهی که با تهدیدهای توخالی ایران برای اقدام در تنگه پس از حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در تابستان گذشته تقویت شده بود.
این تصویر ماهوارهای تأسیسات هستهای فردو در ایران را در تاریخ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ نشان میدهد. تصویر خسارت جدید به این تأسیسات ناشی از حملات ۲۳ ژوئن را نشان میدهد، از جمله حفرههایی در امتداد جادههای دسترسی که به ورودی تونلها و مجموعه زیرزمینی فردو منتهی میشوند.
مقامات ارشد ترامپ همچنین مطمئن بودند که چین در نهایت از نفوذ خود بر ایران برای جلوگیری از بستن مؤثر تنگه استفاده خواهد کرد
به گفته دو منبع آگاه از بحثهای برنامهریزی در آن زمان، در نتیجه، دولت ترامپ تصمیم گرفت حملات آمریکا علیه اهداف نظامی ایران را در اولویت قرار دهد تا اینکه داراییهایی را به بازدارندگی ایران از تلاش برای بستن مؤثر تنگه هرمز اختصاص دهد.
اما چند روز پس از شروع درگیری، مشخص شد که دولت ترامپ محاسبه اشتباه کرده است.
منبع چهارمی که در برنامهریزی نظامی جنگ نقش داشت، گفت: «از دست دادن کنترل تنگه بزرگترین اشتباه این دوره خواهد بود، زیرا این کارتی است که آمریکا بدون هزینه کردن تمام توان خود نمیتواند با آن مقابله کند. اکنون هیچ راهی برای بازپسگیری تنگه بدون گردآوری نیروی عظیم وجود ندارد.»
به گفته منبع دوم، مقامات آمریکایی اکنون معتقدند که ایران در نهایت تنگه را در پاسخ به اعلامیه اولیه ترامپ که هدف از جنگ را سرنگونی حکومت اعلام کرد، بست – و آن را تهدیدی وجودی تلقی کرد که تشدید بیسابقه را توجیه میکرد.
همین منبع خاطرنشان کرد که ایران بلافاصله هنگامی که بمبها ریخته شد، این گام را برنداشت، بلکه چند روز صبر کرد تا زمانی که فکر کرد هدف واقعی آمریکا را میداند.
این منبع افزود: «ایران در نحوه تشدید تنش عمدی عمل کرد.»
در این مرحله، ایران در حال تنظیم اقدامات خود است، به گفته همه منابع، و مشخص نیست که توافق چارچوبی که قرار است بهطور رسمی در ژنو امضا شود، چگونه تصویر را تغییر خواهد داد.
اما واضح است که ایران با توانایی اثباتشده خود در بستن تنگه، اهرم فشار قابل توجهی به دست آورده است.
یکی از منابع خاطرنشان کرد ایران همچنین میداند که میتواند حوثیها را وادار به بستن بابالمندب کند، اما آگاه است که برداشتن چنین اقدامی شدید، روند دیپلماتیک را با مذاکرات هستهای که قرار است آغاز شود، از مسیر خارج میکند.
همان منبع گفت بستن بابالمندب همراه با بستن تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را به طور کامل نابود خواهد کرد.
منبع دوم آگاه از جدیدترین ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفت قابل توجه است که حوثیها حملات گسترده خود علیه کشتیهای آمریکایی یا سایر کشتیهای اروپایی را از سر نگرفتهاند، اما گفتهاند هر کشتی با پرچم یا متعلق به اسرائیل هدف مشروعی است. این منبع خاطرنشان کرد گسترش دامنه اهداف بالقوه فراتر از کشتیهای اسرائیلی نشاندهنده تشدید جدی خواهد بود.
منابع گفتند ایران تا کنون از به کارگیری حوثیها برای برداشتن این گام خودداری کرده است، زیرا میداند که میتواند مذاکرات صلح جاری را از مسیر خارج کند.
اما این همچنان کارتی است که ایران در صورت شکست مذاکرات و ازسرگیری عملیات نظامی کامل توسط آمریکا – کاری که ترامپ از انجام آن محتاط بوده است – میتواند بازی کند.
نظر شما