محاسبه ۶ درصدی و عملیات آزادی؛ چگونه ۳۳ کشتی حیثیت استراتژیک ترامپ را در تنگه هرمز به گروگان گرفتند؟
واشنگتن برای خارج کردن کنترل تنگه هرمز از دست ایران، یک معادله اقتصادی دقیق طراحی کرد: پذیرش ۶ درصد افزایش قیمت نفت در ازای تحقق «محاصره دریایی». اما تهران با تغییر یک مختصات جغرافیایی و افزودن بندر فجیره به چتر نظارتی خود، اساس این محاسبه را فرو ریخت. آمریکا در پاسخ، «عملیات آزادی» را کلید زد؛ عملیاتی که ۱۰ ساعت و ۳۳ دقیقه پس از اعلام موفقیت آن توسط وزیر دفاع، با دستور مستقیم ترامپ و بدون هیچ نشست خبری متوقف شد. آنچه میان این دو نقطه زمانی رخ داد. از سکوت مرموز سه کشتی پیشقراول تا عقبنشینی ۳۰ فروند دیگر روایتی است که نیازی به صفت «شکست» ندارد؛ ارقام بلندتر از هر تیتری فریاد میزنند.
وزیر دفاع آمریکا در برابر دوربینها از «موفقیتآمیز» بودن عملیات «آزادی» خبر داد. ۱۰ ساعت و ۳۳ دقیقه بعد، دونالد ترامپ بدون حضور در برابر رسانهها، از ادامه آن عملیات منصرف شد. این فاصله کوتاه میان ادعای پیروزی و عقبنشینی، خلاصه موجز داستانی است که ترامپ را به درب شکست راهنمایی کرد.
به نقل از فارس؛ پس از پایان درگیریهای مستقیم نظامی میان آمریکا، اسرائیل و متحدانشان با ایران، تنگه هرمز، آبراهی که بنا بر دادهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، روزانه حدود ۲۱ درصد از مصرف جهانی نفت از آن عبور میکند، همچنان در اختیار ایران باقی ماند. واشنگتن که در جنگ و میز مذاکره نتوانست کلید این گلوگاه را بگیرد، به سراغ طرح «محاصره دریایی» رفت؛ طرحی که بر اساس یک محاسبه اقتصادی مشخص ساخته شده بود.اسناد منتشرشده در رسانهای آمریکایی نشان میدهند تیم اقتصادی کاخ سفید برآورد کرده بود که اگر نفت ایران بهطور کامل از بازار خارج شود، قیمت جهانی نفت تنها ۶ درصد افزایش خواهد یافت. عددی که کاخ سفید حاضر بود بهای آن را بپردازد تا آسیب به تابآوری اقتصاد و معیشت ایرانیها میسر شود، بیآنکه بازار جهانی به شوک جدی دچار شود. به زبان ساده، آمریکا پذیرفت ۶ درصد گرانی نفت را به جان اقتصاد جهانی تحمیل کند، به شرط آنکه کنترل تنگه هرمز از دست ایران خارج شود.اما تهران پاسخ را با تغییر یک مختصات جغرافیایی داد. ایران که پیش از این صرفاً محدوده تنگه را تحت کنترل خود تعریف کرده بود، بندر فجیره در امارات متحده عربی را که بیرون از گلوگاه اصلی و مسیر جایگزین صادرات نفت امارات بود به جغرافیای مدیریتی خود افزود.
بندر فجیره، با ظرفیت ذخیرهسازی ۱۰ میلیون بشکه نفت و پایانهای که امکان دور زدن تنگه را فراهم میکرد، ناگهان زیر همان چتر نظارتی قرار گرفت که پیشتر منحصر به دهانه تنگه بود. با این یک حرکت، مبنای محاسبه ۶ درصدی آمریکا از اساس فرو ریخت؛ حالا حتی امارات نیز بدون عبور از سایه ایران نمیتوانست نفت خود را راهی بازارهای جهانی کند. مدل عرضه جهانی که تیم آمریکایی طراحی کرده بود، از درجه اعتبار ساقط شد؛ عدد واقعی شوک به بازار دیگر ۶ درصد نبود و هیچکس در واشنگتن جرات انتشار رقم جدید را نداشت.اینجا بود که کاخ سفید به جای اصلاح محاسبه، دست به یک مانور عملیاتی زد با نامی که مستقیماً افکار عمومی را هدف گرفته بود، عملیات آزادی (Operation Freedom).آمریکا اعلام کرد مسیری امن در تنگه هرمز ایجاد کرده و از خروج تمام کشتیهایی که در خلیج فارس متوقف ماندهاند، حمایت نظامی خواهد کرد. فراخوان صادر شد.طبق دادهای رهگیری کشتیرانی که توسط پلتفرمهای ردیابی دریایی مانند MarineTraffic ثبت شده، ۳۳ فروند کشتی بلافاصله مسیر خود را به سمت تنگه تغییر دادند. در خط مقدم این کاروان، سه کشتی به عنوان پیشقراول به دهانه تنگه نزدیک شدند. سپس، سکوت.از میان این سه، دو کشتی پس از ۷۲ ساعت همچنان هیچ سیگنالی مخابره نکردهاند. سکوت کامل رادیویی برقرار شد.یک منبع محلی به خبرگزاریها گفت این دو کشتی «در نزدیکی ساحل و در محدودهای صخرهای مشاهده شدهاند که گویا با صخرها برخورد کرده و متوقف شدهاند.» آیا اشتباه ناوبری بوده؟ آیا عمدی در کار بوده؟ هنوز هیچ پاسخ رسمی در میان نیست.
کشتی سوم اما سرنوشتی متفاوت یافت. یک کشتی با مالکیت فرانسوی که نام آن تأیید نشده، با «پرتابه ناشناس» مواجه شد و از حرکت باز ایستاد.هیچ رد راداری از شلیک موشک ثبت نشده، هیچ ادعای مسئولیتی از سوی هیچ طرفی منتشر نشده است. صرفاً یک انفجار مهندسیشده، در نقطای دقیق، که کشتی را فلج کرد بیآنکه غرق شود.
۳۰ کشتی بعدی که در فاصله چند مایل دریایی پشت سر آنها در حرکت بودند، ظاهراً سرنوشت پیشقراولان را از طریق کانالهای ارتباطی اضطراری دنبال کرده بودند. این ۳۰ کشتی بدون دریافت فرمان از مرکز فرماندهی عملیات آزادی، چرخش کردند و بار دیگر در آبهای عمیق خلیج فارس لنگر انداختند. هیچکدام از آنها توضیحی به رسانهها ندادند.سپس، ۱۰ ساعت و ۳۳ دقیقه بعد پس از کنفرانس خبری وزیر دفاع که در آن عملیات «موفقیتآمیز» خوانده شده بود، دونالد ترامپ شخصاً دستور توقف عملیات را صادر کرد.بیبیانیه، بینشست خبری. یک مقام کاخ سفید که نخواست نامش فاش شود در گفتوگو با شبکه NBC تأیید کرد که «رئیسجمهور به این نتیجه رسید که ادامه عملیات در این مقطع هزینههای غیرقابل توجیهی خواهد داشت.»شطرنج بر فراز آبهای تنگه هرمز ادامه دارد. آمریکا و متحدانش تاکنون دو بار نقشههای خود را نقشبرآب دیدهاند. یک بار وقتی محاسبه ۶ درصدی با الحاق فجیره به جغرافیای کنترل ایران بیاعتبار شد، و بار دیگر وقتی «عملیات آزادی» با از کار افتادن سه کشتی و انصراف بقیه کاروان به بنبست رسید. کریس کریستی، فرماندار سابق ایالت نیوجرسی میگوید که رئیسجمهور دارد چکرز بازی میکند، نه شطرنج. او فکر میکرد این قضیه مثل ونزوئلا خواهد شد. ایران ونزوئلا نیست.حالا مشخص نیست آمریکا دست از شرارت بر میدارد یا نه اما تا اینجای کار، ارقام و گاهشمار رویدادها روایتی را تعریف میکنند که نیازی به صفت «شکست» ندارد؛ فکتها بلندتر از هر تیتری، فریاد میزنند.
نظر شما