مجید موافق قدیری رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان کشور
بحران امنیت غذایی، اولویت راهبردی کشورها شده است
به گفته رئیس انجمن خوراک دام، طیور و آبزیان، کشورهای حوزه خلیج فارس با چالش بنیادین کمبود آب و زمین قابل کشت، اقلیم خشک، وابستگی شدید به واردات و رشد سریع جمعیت روبهرو هستند که این موضوع این کشورها را به شدت آسیبپذیر کرده است.
مجید موافق قدیری رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان کشور گفت: در ذهن بسیاری از ناظران، خاورمیانه هنوز با نفت تعریف میشود؛ منبعی که دههها محور قدرت، ثروت و حتی منازعه بوده است، اما واقعیت در حال تغییر است چراکه رقابت بر سر امنیت غذایی کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر است.
به گفته وی، زمانی با دلارهای نفتی بازار انرژی جهان را شکل میدادند، اکنون در حال بازتعریف قدرت خود بر پایه دسترسی به غذا هستند.
از نفت تا نان: تغییر پارادایم قدرت
موافق قدیری ادامه داد: کشورهای حوزه خلیج فارس با چالش بنیادین کمبود آب و زمین قابل کشت، اقلیم خشک، وابستگی شدید به واردات و رشد سریع جمعیت روبرو هستند که این موضوع این کشورها را به شدت آسیبپذیر کرده است. بحرانهایی مانند همهگیری کرونا و جنگ اوکراین، بهخوبی نشان داد که زنجیرههای تأمین جهانی تا چه اندازه شکنندهاند. همین تجربهها باعث شد امنیت غذایی از یک دغدغه اقتصادی به یک اولویت راهبردی تبدیل شود.
این فعال بخش خصوصی با بیان اینکه عربستان به کشاورزی در دیگر کشورها روی آورده است، افزود: عربستان که در دهههای گذشته تلاش ناموفقی برای خودکفایی کشاورزی در داخل داشت، اکنون مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. این کشور با سرمایهگذاری گسترده در زمینهای کشاورزی در آفریقا و آسیا، عملاً در حال برونسپاری تولید غذا است. از سودان تا اوکراین، شرکتهای سعودی زمین میخرند یا اجاره میکنند تا محصولات استراتژیک مانند ذرت، گندم و برنج را برای مصرف داخلی تولید کنند.
وی ادامه داد: امارات، با درک محدودیتهای طبیعی خود بهجای گسترش زمینهای کشاورزی، بر فناوری تمرکز کرده است. کشاورزی عمودی، گلخانههای هوشمند و استفاده از هوش مصنوعی برای بهینهسازی مصرف آب، بخشی از راهبرد این کشور است. همزمان، امارات با سرمایهگذاری در بنادر و شبکههای لجستیکی، تلاش میکند به یک هاب جهانی غذا تبدیل شود؛ جایی که نهتنها مصرفکننده، بلکه توزیعکننده اصلی مواد غذایی در منطقه باشد.
وی با بیان اینکه محاصره اقتصادی قطر در سال ۲۰۱۷ نقطه عطفی در سیاست غذایی این کشور بود، افزود: قطع ناگهانی مسیرهای وارداتی، دوحه را وادار کرد تا به سرعت به سمت خودکفایی نسبی حرکت کند، سرمایهگذاری در تولید داخلی لبنیات، توسعه مزارع مدرن و تنوعبخشی به منابع واردات، از جمله اقداماتی بود که قطر را به یکی از نمونههای موفق در مدیریت بحران غذایی تبدیل کرد.
سرمایهگذاری در زمینهای خارجی: فرصت یا تهدید؟
رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان درباره سرمایه گذاری در حوزه کشت فراسرزمینی بیان کرد: خرید یا اجاره زمین در کشورهای دیگر که تحت عنوان کشت فراسرزمینی در کشورمان مطرح است، اگرچه راهحلی سریع برای تأمین غذاست، اما پیامدهای پیچیدهای دارد. در برخی موارد، این سرمایهگذاریها به اتهام «زمینخواری مدرن» منجر شدهاند؛ جایی که جوامع محلی از دسترسی به منابع خود محروم میشوند. از سوی دیگر، این روند میتواند تنشهای ژئوپلیتیکی جدیدی ایجاد کند، بهویژه اگر رقابت بر سر زمینهای حاصلخیز شدت بگیرد. اما به هر حال موضوع مهمی است که باید سیاستگذاران اقتصادی کشورمان به آن توجه ویژه داشته باشند.
موافق قدیری ادامه داد: با افزایش تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و رشد جمعیت، رقابت بر سر غذا بهمراتب جدیتر خواهد شد، در چنین شرایطی کشورهایی که بتوانند زنجیره تأمین پایدار و متنوع ایجاد کنند، دست بالا را خواهند داشت و در مقابل، وابستگی بیش از حد به واردات میتواند به یک نقطه ضعف استراتژیک تبدیل شود.
گفتنی است جنگهای آینده شاید دیگر بر سر چاههای نفت نباشد، بلکه بر سر رودخانهها، زمینهای کشاورزی و حتی فناوریهای تولید غذا شکل بگیرد. خلیج فارس که زمانی نماد قدرت نفتی بود، اکنون به آزمایشگاهی برای آیندهای تبدیل شده است که در آن نان مهمتر از نفت خواهد بود.
نظر شما