هشدار فائو درباره بحران خلیج فارس؛ اختلال در تنگه هرمز امنیت غذایی جهان را تهدید می‌کند

ماکسیمو توررو در یک نشست خبری تأکید کرد که آثار جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران به‌طور مستقیم بر تولیدات کشاورزی در جهان سایه انداخته و علاوه بر کشاورزان، معیشت میلیون‌ها کارگر مهاجر را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به اهمیت عامل زمان در مدیریت این بحران گفت: فرصت برای مهار تبعات این وضعیت محدود است و باید هرچه سریع‌تر راهکاری برای کاهش تنش‌ها و بازگشت ثبات به بازارهای جهانی اتخاذ شود.

اختلال در تنگه هرمز و شوک به بازار جهانی کشاورزی

بر اساس این گزارش، از زمان آغاز درگیری‌ها تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است.

در شرایط عادی، روزانه حدود ۳۵ درصد از جریان جهانی نفت خام معادل ۲۰ میلیون بشکه، به همراه حدود ۳۰ درصد تجارت جهانی کودهای شیمیایی و نزدیک به یک‌پنجم گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کند.

این اختلال گسترده باعث شده بخش کشاورزی با «شوک دوگانه» ناشی از افزایش قیمت سوخت و رشد هزینه نهاده‌های تولید از جمله کودهای شیمیایی روبه‌رو شود؛ موضوعی که می‌تواند زنجیره تأمین غذا در سطح جهانی را با چالش‌های جدی مواجه کند.

سناریوهای پیش‌رو برای بازار جهانی غذا

اقتصاددان ارشد فائو با اشاره به سناریوهای احتمالی پیش‌رو اظهار کرد: اگر بحران به‌سرعت مدیریت شود، بازارهای جهانی ممکن است طی حدود سه ماه به ثبات نسبی بازگردند، اما ادامه انسداد مسیرهای حیاتی می‌تواند پیامدهای عمیق‌تری در میان‌مدت ایجاد کند.

به گفته وی، تداوم این وضعیت احتمال کاهش عملکرد محصولات کشاورزی در فصل‌های آینده و تغییر الگوهای تولید را افزایش می‌دهد.

توررو همچنین هشدار داد در صورتی که قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند، رقابت برای تولید سوخت‌های زیستی تشدید خواهد شد؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند به افزایش بیشتر قیمت مواد غذایی و فشار مضاعف بر مصرف‌کنندگان منجر شود.

تأثیر بحران خلیج فارس بر ایران و کشورهای منطقه

وی کشورهای آفریقایی وابسته به واردات کودهای شیمیایی را از جمله آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر این بحران دانست، اما تأکید کرد حتی اقتصادهای بزرگ صادرکننده محصولات کشاورزی مانند آرژانتین، برزیل و ایالات متحده نیز از پیامدهای آن در امان نخواهند بود.

اقتصاددان فائو همچنین از افزایش شدید قیمت مواد غذایی در ایران خبر داد و گفت: با وجود آنکه حدود ۷۰ درصد نیاز غذایی ایران در داخل تولید می‌شود، وابستگی به واردات برای تأمین بخش باقی‌مانده باعث شده این کشور نیز از تحولات اخیر تأثیر بپذیرد.

به گفته او، کشورهای واردکننده عمده غذا در منطقه از جمله قطر و امارات متحده عربی نیز به دلیل کاهش شدید تردد کشتی‌ها با چالش‌های جدی در تأمین برخی اقلام اساسی مواجه شده‌اند.

پیامدهای اجتماعی بحران و کاهش حواله‌های ارزی

در ادامه این گزارش به پیامدهای اجتماعی بحران نیز اشاره شده است. کشورهای حوزه خلیج فارس میزبان میلیون‌ها کارگر مهاجر از جنوب آسیا و شرق آفریقا هستند و تداوم تنش‌ها می‌تواند منجر به کاهش حواله‌های ارزی ارسالی این کارگران به کشورهای مبدأ شود.

درخواست فائو برای اقدام فوری جهانی

اقتصاددان ارشد فائو در پایان با تأکید بر ضرورت اقدام فوری جامعه جهانی، خواستار ایجاد مسیرهای جایگزین برای حمل‌ونقل دریایی در کوتاه‌مدت و ارائه حمایت‌های مالی اضطراری به کشورهای وابسته به واردات غذا شد.

وی همچنین بر تنوع‌بخشی به منابع تأمین کودهای شیمیایی، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای در زمینه ذخایر غذایی و پرهیز از اعمال محدودیت‌های صادراتی تأکید کرد و افزود: افزایش تاب‌آوری نظام‌های غذایی باید به‌عنوان یک اولویت راهبردی در دستور کار کشورها قرار گیرد.

با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، هرچند دشمن در اقدامات اولیه با شهادت مقام معظم رهبری و برخی فرماندهان نظامی و نیز بمباران برخی نقاط کشور موفقیت‌هایی اولیه به‌دست آورد، اما پاسخ سریع و مقتدرانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران معادلات دشمن را به‌طور جدی دگرگون کرد، استراتژی‌هایی که امام شهید از پیش برای چنین روزی پیش‌بینی کرده و دستورات لازم آن را صادر کرده بودند، سبب شد ساختار دفاعی کشور دچار فروپاشی نشود. این آمادگی راهبردی موجب شد موفقیت‌های اولیه دشمن رنگ ببازد و آنان خود را درگیر جنگی طولانی و فرسایشی ببینند؛ جنگی که بسیاری از محاسبات اولیه آنان درباره پیروزی سریع را با شکست مواجه ساخت.