صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
بازار جهانی نفت در آستانه توفان انرژی؛ از حمله ۲۸ فوریه تا بحران تنگه هرمز و رقابت قدرتها برای ذخیرهسازی
بهدنبال حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، بازار جهانی نفت با نوسانات شدید روبهرو شده است. هرچند قیمتها صعودی بوده، اما واکنش بازار کمتر از حد انتظار بوده است. فریدون برکشلی، تحلیلگر بینالمللی حوزه نفت و انرژی، معتقد است آرامش فعلی بازار، سکوتی پیش از توفان بزرگ جهانی انرژی است؛ توفانی که از خلیج فارس آغاز خواهد شد و تأثیر آن تا والاستریت و پالایشگاههای شانگهای گسترده میشود.
فریدون برکشلی، تحلیلگر بینالمللی حوزه نفت و انرژی در تحلیل خود از روند تاریخی بحرانهای انرژی گفت: تقریباً تمام تنشهای خاورمیانه در ۷۵ سال گذشته با جهشهای قیمتی نفت همراه بوده است. از جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران در دهه ۱۹۵۰ تا بحران نفتی دهه ۱۹۷۰، جنگ اوکراین، جنگ غزه و حمله اسرائیل به خاک ایران در تابستان پارسال، هر موج سیاسی و نظامی، بازار را به شدت متلاطم کرده است.
به گفته او، در حمله جدید ۲۸ فوریه نیز بهای نفت برنت ابتدا به ۸۱.۴۵ دلار در هر بشکه رسید، سپس در هفته نخست مارس تا ۱۲۰ دلار جهش کرد و در ادامه بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار در نوسان بوده است. این نوسان شدید نشاندهنده نااطمینانی ساختاری بازار انرژی جهان است.
نفت در خاورمیانه، قیمتگذاری در والاستریت؛ نقش روایتسازی آژانس بینالمللی انرژی
برکشلی تأکید کرد که اگرچه تولید اصلی نفت در خاورمیانه انجام میشود، تعیین قیمت آن در بورسهای نیویورک و لندن صورت میگیرد. به گفته او، «بازار جهانی نفت روایت خود را از آژانس بینالمللی انرژی در پاریس میگیرد؛ نهادی که در واقع باشگاه بزرگ مصرفکنندگان است.»
بنابراین، روایتسازی مصرفکنندگان بزرگ نقش تعیینکنندهای در هدایت نوسانات بازار دارد، نه تولیدکنندگان. این تضاد تاریخی میان محور تولید (خاورمیانه) و محور مصرف (غرب) همواره عامل شکلگیری بحرانهای ساختاری در بازار نفت بوده است.
رقابت قدرتهای مصرفکننده برای ذخیرهسازی نفت؛ چین در صدر جدول
در فاصله جنگ ۱۲ روزه پارسال و تحولات اخیر، کشورها به سرعت برای افزایش ذخایر نفتی اقدام کردند.
طبق تحلیل برکشلی، چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت دنیا، ذخایر خود را به ۱.۴ میلیارد بشکه رسانده و اکنون برای شش ماه مصرف داخلی خود نفت ذخیره کرده است. آمریکا، اروپا، ژاپن و کره جنوبی نیز ذخایر خود را افزایش دادهاند و بخش زیادی از نفتکشهای حامل نفت روسیه، ایران و ونزوئلا در نزدیکی سواحل چین و جنوب شرق آسیا در حالت انتظار قرار دارند.
در همین راستا، کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی روز ۱۲ مارس تصمیم به آزادسازی ۸۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی خود گرفتهاند تا فشار بازار کنترل شود.
تنگه هرمز؛ حلقه حیاتی انرژی جهان و محور ژئواکونومی جدید
تحلیلگر حوزه انرژی تأکید کرد که عامل مغفول در محاسبات آمریکا، تنگه هرمز است؛ جایی که روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور میکند و حدود ۸۰ درصد این محمولهها راهی آسیا میشوند.
بهگفته او، «اروپا وابستگی چندانی به نفت خلیج فارس ندارد، اما زنجیره پالایشگاهی و فرآوردههای انرژی جهانی هنوز به نفت خاورمیانه متکی است.»
هرچگونه اختلال در عبور حدود ۴۰ نفتکش غولپیکر و دهها کشتی LNG و فرآورده روزانه از این مسیر میتواند اقتصاد جهانی را فلج کند.
افزایش قیمتها و آسیب زیرساختهای LNG؛ انرژی جهان دچار زلزله دوگانه
از آغاز جنگ اخیر، شاخص برنت و غرب تگزاس (WTI) هر دو رشد ۳۰ درصدی را ثبت کردهاند؛ اما در خلیج فارس، نفت خام دوبی جهشی ۷۰ درصدی داشته است که بیش از دو برابر نوسانات در اروپا و آمریکا است.
برکشلی اضافه کرد: «تنگه هرمز مسیر عبور یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان (LNG) است و پس از آغاز جنگ، قیمت LNG بیش از دو برابر نفت جهش کرده است.»
او هشدار داد که آسیب دیدگی تأسیسات LNG قطر، عمان و امارات در دو هفته اخیر، بازسازی آنها را ماهها یا حتی بیش از یک سال به تعویق خواهد انداخت و چشمانداز بازار انرژی پاک را تحتتأثیر شدید قرار میدهد.
بازار هنوز در فاز هیجانی نیست؛ ذخایر بالا مانع جهش قیمت شدهاند
در حالی که حملات هوایی به ایران وارد هفته سوم شده، بازار جهانی نفت هنوز وارد فاز هیجانی نشده است. وجود ذخایر بالا و ظرفیت مازاد تولید ۳ میلیون بشکهای و تصمیم آمریکا برای توقف تحریم خرید نفت روسیه به آرامش نسبی کمک کردهاند.
برکشلی تصریح کرد: «در حال حاضر بازار نفت در محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار قابل تحمل است، اما عبور از این سطح تبعات کلان اقتصادی دارد؛ از تورم تا تغییر نرخ بهره و افت ارزش دلار.»
سیاست و انرژی؛ از دکترین ترامپ تا سنجش محبوبیت با قیمت بنزین
برکشلی با اشاره به تأثیر مستقیم قیمت نفت بر سیاست داخلی آمریکا گفت: «در ایالات متحده، محبوبیت رئیسجمهوری با قیمت بنزین سنجیده میشود؛ عبور از سه دلار در هر گالن زنگ خطر سیاسی است.»
او یادآور شد که دونالد ترامپ همواره مخالف افزایش بهای نفت بوده و در سال ۲۰۱۵ گفته بود: «اگر نفت شیل با ۴۰ دلار صرفه اقتصادی ندارد، باید تولیدش متوقف شود.» حتی پیشنهاد تعطیلی بورس نفت را داده بود تا از مداخله در قیمت مواد اولیه جلوگیری شود.
دکترین اقتصادی ترامپ موسوم به “آمریکای بزرگ” با محور تولید صنعتی و کارخانهداری، نیازمند انرژی ارزان است؛ و نفت گران میتواند این الگو را کاملاً برهم زند.
پیشدرآمد توفان بزرگ انرژی؛ آرامش امروز، لرزههای فردا
در پایان، فریدون برکشلی پیشبینی کرد که آرامش فعلی بازار جهانی نفت دوام نخواهد داشت. بهگفته او:
«آرامش امروز، شاید تنها پیشدرآمد توفانی بزرگ در بازار انرژی جهان باشد؛ توفانی که از خلیج فارس آغاز میشود و لرزههای آن از قلب نیویورک تا پالایشگاههای شانگهای را در بر خواهد گرفت.»
نظر شما