قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار ماندگار شد؟
روز سه شنبه، قیمت نفت با وجود تخلیه هیجانات اولیه بازار جهانی در نخستین ساعات معاملاتی هفته، امروز هم بالای سطح ۱۰۰ دلار ماندگار است.
ناظران اقتصادی معتقدند، سیاستگذاران بازار جهانی انرژی در تله اطمینان کور و بیش از حد خوشبینانه نسبت به ظرفیت مازاد اوپک گرفتار شدهاند، بدون آنکه متوجه جغرافیای منطقه باشند!
قیمت نفت برنت که معاملات هفتگی را روی ۱۰۶ دلار در هر بشکه آغاز کرده بود، به تدریج شاهد کاهش هیجانات بازار انرژی بود و ابتدا به سطح ۱۰۴ دلار و سپس به ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسیده است.
ناظران اقتصادی معتقدند، بخشی از این کاهش قیمت طی ۲۴ ساعت گذشته، به دلیل تخلیه هیجانات شروع بازار بوده است و بخشی دیگر به خبردرمانیهای توئیتری طرفهای آمریکایی بازمیگردد. در این بین همچنین، سهمی از نیاز فعلی بازار با عرضه نفت شناور روسیه به طور موقت پاسخ داده شده است. صادرات نفت ایران به چین نیز در جریان است و هند نیز با مجور ایران، بخشی از خریدهای خود از کشورهای خلیج فارس را تحویل گرفته است.
با این حال، این روند همچنان شکننده و ناپایدار به نظر میرسد. ناظران بینالمللی معتقدند وضعیت بازار نفت و عبور کشتیها از تنگه هرمز باید از طریق مذاکره با ایران حل و فصل شود و نسخههایی نظیر حملات نظامی یا حتی آزادسازی ذخایر استراتژیک، کمکی به چالش بازار نفت نخواهد کرد.
بازار انرژی در توهم پشتیبانی نفتی عربستان و امارات
منتقدان سیاستهای حوزه انرژی معتقدند بازار جهانی به برخی معیارهای کهنه در این بازار، بیش از اندازه اعتماد کرده است. از جمله به اشباع بازار نفت که حالا، افسانهای پایان یافته به نظر میرسد. بخشی از این فرضیه به اتکای بیش از اندازه به تولید، توزیع و مازاد ذخایر نفت در کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات باز میگردد.
همانطور که اکثر مردم میدانند، سیستم بازار جهانی نفت برای دههها به این نظریه و اظهارات تولیدکنندگان اوپک مبنی بر وجود یک مکانیسم تثبیتکننده ساده متکی بوده است؛ ظرفیت مازاد اوپک. بازیگر اصلی در این عرصه همیشه عربستان سعودی، با حمایت دیگران مانند امارات متحده عربی بوده است. هر زمان که قیمتها به شدت افزایش مییافت، ریاض میتوانست چندین میلیون بشکه در روز به بازار تزریق کند.
اما آنچه فراموش شده است جغرافیاست! ظرفیت مازاد تنها زمانی اهمیت دارد که نه تنها واقعاً وجود داشته باشد، بلکه بتواند به کار گرفته شود و به بازارها برسد. همانطور که بحران فعلی نشان میدهد، ضریب اطمینان واقعی در حال حاضر بسیار پایینتر است، یا حتی وجود ندارد!
مدیریت سادهانگارانه بازار انرژی بر اساس فرضیات
قبل از حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، ظرفیت مازاد تولید اوپک بین ۳ تا ۴ میلیون بشکه در روز تخمین زده میشد که یک تکیهگاه بسیار امن است. بیشتر این مقدار در عربستان سعودی و امارات متحده عربی متمرکز است. باید در نظر داشت که بیشتر ارقام ظرفیت تولید مازاد، نظری هستند، زیرا بر اساس شرایط ایدهآل و زیرساختهایی که با حداکثر کارایی کار میکنند، محاسبه شدهاند. موارد اخیر، یعنی شرایط ایدهآل و کارایی، در سالهای اخیر اثبات نشدهاند، اما همیشه توسط معاملهگران و سیاستگذاران بدیهی فرض شدهاند.
در عین حال، باید درک میشد که در عمل، ظرفیت مازاد را نمیتوان مانند چراغ روشن کرد. برای رسیدن به این سطوح، میادین غیرتولیدی باید افزایش یابند، پایانههای صادراتی باید به طور عادی کار کنند و در سطوح تعیینشده فعالیت کنند، و باید یک گذرگاه امن برای تانکرها از طریق خطوط کشتیرانی وجود داشته باشد.
در یک درگیری خلیج فارس، به ویژه با بسته شدن تنگه هرمز، حملات به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و احتمال فزاینده دخالت حوثیهای یمن، دیگر این شرایط وجود ندارد!
وقتی اکنون ارزیابی مجددی انجام میدهیم، که البته باید قبلاً انجام میشد، همه موارد فوق به این معنی است که سیستم جهانی نفت بسیار نزدیکتر به سقف تولید خود عمل کرده است؛ بهویژه نسبت به آنچه معاملهگران، تحلیلگران و آژانسهای انرژی فرض میکردند.
نظر شما