از میدان نبرد تا ضربه به امنیت غذایی جهان؛ قیمت اوره به ۱۰۰۰ دلار خواهد رسید؟
طبق آخرین بررسی ها، پس از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، بازار جهانی کود شیمیایی دچار شوک بیمتی شدید شده است. صعود ناگهانی قیمت اوره و اختلال در زنجیره تامین آن، برای امنیت غذایی جهان زنگ خطر را به صدا درآورد.
تنها یک هفته از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران گذشته، اما اثرات این بحران خیلی زود از میدانهای نبرد فراتر رفته و به مزارع جهان رسیده است. بازار جهانی کودهای شیمیایی، بهویژه اوره، در روزهای نخست این درگیری با کمبود عرضه و جهش قیمت روبهرو شده و همین مسئله نگرانیها درباره امنیت غذایی جهان را افزایش داده است.
اوره یکی از مهمترین نهادههای کشاورزی در دنیاست. سالانه حدود ۱۸۰ میلیون تن کود نیتروژنی در جهان مصرف میشود که بخش قابل توجهی از آن را اوره تشکیل میدهد. نزدیک به ۴۰ درصد از تولید اوره جهان در کشورهای حوزه خلیج فارس انجام میشود؛ منطقهای که اکنون درگیر تنشهای نظامی شده است.
با آغاز جنگ، تولید اوره در برخی کشورهای منطقه با اختلال مواجه شده و همزمان بسیاری از محمولههای صادراتی نیز پشت درهای بسته تنگه هرمز متوقف ماندهاند. این وضعیت باعث شده عرضه جهانی این محصول بهطور ناگهانی کاهش یابد و بازار با کمبود مواجه شود.
دومینوی بحران در بازار اوره زمانی شدت گرفت که تولید LNG در قطر متوقف شد. این مسئله بهطور مستقیم بر تامین خوراک واحدهای تولید اوره در برخی کشورها اثر گذاشت. در همین راستا، هند به عنوان یکی از قطبهای بزرگ کشاورزی جهان اعلام کرده به دلیل کمبود خوراک گازی، ناچار به کاهش تولید اوره شده است.
همزمان چین نیز صادرات این محصول را متوقف کرده؛ اقدامی که فشار بیشتری بر بازار جهانی وارد کرده و کشورهای اروپایی را با محدودیتهایی در تأمین این نهاده حیاتی روبهرو ساخته است.
در شرایط عادی، کشورهایی مانند ایران، قطر، عربستان و عمان سالانه بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن اوره به بازارهای جهانی صادر میکنند و بخش عمده این محمولهها نیز از مسیر تنگه هرمز عبور میکند. اکنون اما با افزایش ریسکهای امنیتی در این گذرگاه استراتژیک، روند صادرات با ابهام جدی مواجه شده است.
بازار نیز به سرعت به این تحولات واکنش نشان داده است. بر اساس دادههای معاملاتی، قیمت اوره فوب خلیج فارس تنها طی یک هفته حدود ۳۵ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که پیش از آغاز درگیریها، قیمت این محصول کمتر از ۴۹۰ دلار در هر تن بود، اما اکنون به حدود ۶۵۰ دلار رسیده است.
افزایش قیمت اوره در زمانی رخ داده که بسیاری از کشورهای جهان در آستانه فصل مصرف کود قرار دارند و تقاضا برای این نهاده کشاورزی به طور سنتی افزایش مییابد. همین همزمانی باعث شده نگرانیها درباره تاثیر این بحران بر تولید محصولات کشاورزی و در نهایت قیمت مواد غذایی بیشتر شود.
برخی تحلیلگران بازار معتقدند در صورت تداوم شرایط فعلی و ادامه اختلال در عرضه، قیمت اوره میتواند در کوتاهمدت به محدوده ۹۰۰ تا حتی ۱۰۰۰ دلار در هر تن برسد. با این حال، تجربه بحرانهای پیشین از جمله جنگ روسیه و اوکراین نشان میدهد که احتمال عبور پایدار قیمتها از مرز ۹۰۰ دلار چندان بالا نیست و بازار در نهایت با افزایش عرضه یا مداخلات تجاری به تعادل نسبی بازخواهد گشت.
مسلم است جنگی که در میدانهای نظامی آغاز شده، حالا سایه خود را بر امنیت غذایی جهان انداخته و سرنوشت آن میتواند مستقیماً بر هزینه تولید غذا در سراسر دنیا اثر بگذارد.
نظر شما