هدف پنهان ترامپ از جنگ با ایران چه بود؟

داوود دانش‌جعفری، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در گفت‌وگو با ایرنا، با اشاره به اثر جنگ اخیر در خلیج فارس بر افزایش قیمت جهانی نفت، پاسخ داد: اتفاقاتی که در چند روز اخیر افتاده، اگر کنار هم گذاشته شوند، شاید بتوان تحلیلی در مورد افزایش قیمت جهانی نفت و موضوع‌های مرتبط با آن ارائه کرد.

وی افزود: اولین نکته این است که مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول اخیراً اعلام کرده که هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت، تورم جهانی را به میزان ۰.۴ واحد درصد افزایش می‌دهد. یعنی در واقع قیمت جهانی نفت یک اثر حراج بین‌المللی دارد و یکی از دغدغه‌های اصلی خیلی از کشورهاست. سایمون جانسون برنده جایزه نوبل ۲۰۲۴ نیز در مصاحبه‌ای گفته بود اگر تنگه هرمز باز نشود، جهان شاهد افزایش مستمر قیمت جهانی نفت خواهد بود.

مصرف کنندگان آمریکایی و اروپایی از افزایش جهانی قیمت نفت زیان می بینند

دانش‌جعفری درباره اهمیت این آبراه خاطرنشان کرد: تا پیش از بحث‌های اخیر، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می‌کرد. از این مقدار، ۳۵ درصد به چین و حدود ۲۰ درصد به هند می‌رفت. آمریکا نفت خود را از مسیرهای دیگری تأمین می‌کند و وابستگی کمتری به خلیج فارس دارد.

وی با اشاره به سیاست‌های انرژی آمریکا گفت: در دهه گذشته، حضور نفت کشورهای خلیج فارس در بازارهای آمریکا کاهش یافته است. آمریکا در سال ۲۰۱۵ قانون منع تولید نفت داخل را لغو کرد که براساس آن اجازه برداشت از منابع داخلی نفت پیدا کرد. بعد از آن، میدان‌های آلاسکا را فعال و تولید نفت شِل را آغاز کرد. هم اکنون آمریکا ظرفیت عرضه روزانه تا ۲۰ میلیون بشکه را دارد، اما همچنان واردکننده نیز هست و البته تا ۱۲ میلیون بشکه در روز از کشورهای مختلف به کشورهای امریکای لاتین وارد می‌کند تا آن را به فرآورده تبدیل و صادر کند.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: افزایش قیمت جهانی نفت منافعی برای برخی از کشورها ایجاد می‌کند و ضررهایی نیز برای برخی از کشورها به همراه دارد. شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا، که ترامپ نیز روابط نزدیکی با آنها دارد، از افزایش قیمت جهانی نفت سود می‌برند. دولت آمریکا هم درصدی از فروش نفت ـ چه تولید داخلی و چه وارداتی ـ را به‌صورت مالیات دریافت می کند و از این محل درآمد دولت امریکا افزایش پیدا میکند. اما مصرف‌کنندگان آمریکایی و حتی اروپایی زیان می‌بینند.

او تصریح کرد: افزایش قیمت جهانی نفت یعنی افزایش قیمت بنزین و سوخت، و این هزینه را مردم پرداخت می‌کنند. مثلاً دیروز خبری داشتیم که در انگلستان، قیمت نفت گرمایشی در روستاها بشدت افزایش پیدا کرده است. این‌ها اثرات مستقیم برای مصرف‌کنندگان خود در اروپا امریکا و به طور کلی کشورهای مصرق کننده نفت در جهان به همراه دارد.

ضربه به اقتصاد چین؛ هدف پنهان آمریکا از جنگ علیه ایران

وزیر اقتصاد دولت نهم مطرح کرد: به نظر من، یک هدف پنهان در ارتباط با جنگ اخیر نیز وجود دارد و آن هدف، ضربه به اقتصاد چین است. آمریکا مدت‌هاست از گسترش نقش چین در اقتصاد جهانی ناخشنود است. امریکا براین باور است که چین با استفاده از نفت ارزان، به کارخانه بزرگ جهان تبدیل شده است. هدف آمریکا این است که با گران کردن نفت، هزینه تولید در چین افزایش یابد و مزیت رقابتی آن کاهش پیدا کند.

دانش‌جعفری تأکید کرد: باید توجه داشت افزایش قیمت جهانی نفت حتی منجر به افزایش قیمت کالاهای تولیدی چین نیز خواهد شد و از آن طریق تورمی را به خود آمریکا و بقیه نقاط مصرف کننده بالای چینی تزریق می‌کند؛ این نکته‌ای که ترامپ از آن غافل بوده است.

تلاش رسانه ای آمریکا برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت

وی درباره رفتارهای اخیر آمریکا پاسخ داد :در چند روز گذشته، آمریکا تلاش کرده از فشار سنگین رسانه‌ها بکاهد. مثلاً گفت که حاضرم کشتی‌های نفتی را در تنگه هرمز اسکورت کنم، اما شرکت‌های نفتی که درخواست اسکورت داده بودند، هیچ پاسخی از آمریکا دریافت نگرفتند. ترامپ بعداً تغییر موضع داد و گفت چون خلیج فارس ناامن است، از این اقدام صرف نظر کرده است. این‌ها سیاست‌های رسانه‌ای است و در عمل رییس جمهور آمریکا کار مثبتی برای بازگشت ارامش و عبور نفتکش ها از خلیج فارس انجام نداده است.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: نکته قابل توجه این است که حتی شرکت‌های بیمه بین المللی کشتی های نفتی حاضر نیستند کشتی‌های نفتی عبوری از تنگه هرمز را بیمه کنند و آمریکا ادعا کرده می‌خواهد این نقش را ایفا کند، اما هیچ نشانه‌ای از اجرای موفقیت آمیز تا به امروز وجود ندارد.

دانش‌جعفری بیان کرد: در مجموع برداشت جهانی این است که اقداماتی که ترامپ در منطقه انجام داده، باعث افزایش انتظارات نسبت به رشد بیشتر قیمت جهانی نفت شده است. ترامپ گمان نمی‌کرد ملت ایران در برابر تجاوز آمریکا و اسرائیل ایستادگی ‌کنند، اما مقاومت جانانه ایران همه معادلات او را بر هم زد. حالا بازارها انتظار افزایش قیمت را دارند و احتمال تداوم این روند زیاد است.

آمریکا هنوز جرات نکرده از ذخایر استراتژیک نفت خود استفاده کند

وزیر اقتصاد دولت نهم اضافه کرد: آمریکا بیشترین ذخایر استراتژیک نفت را در اختیار دارد ـ حدود ۴۰۰ میلیون بشکه در بخش دولتی و تقریباً به همین میزان در بخش خصوصی امریکا. البته یکی از برنامه های ترامپ این بوده که از این ذخایر برای کنترل قیمت جهانی نفت استفاده شود، اما هنوز جرات نکرده از این ذخایر استفاده کند. البته تبلیغات چند روز گذشته ترامپ که قول داد این تدابیر را اتخاد می کند یک کاهش مقطعی در قیمت جهانی نفت ایجاد کرد، اما چون این قول قرارها پشتوانه اجرایی نداشت، مجدداً روند صعودی آغاز خواهد شد.

پیشنهاد ایران برای صادرات نفت با همکاری کشورهای منطقه

او در تشریح راه‌حل‌های ممکن افزود: یکی از پیشنهادات ایران این است که کشورهای منطقه با همکاری هم طرحی برای صادرات نفت خود تدوین کنند. این طرح می‌تواند به کاهش فشارها کمک کند. تنها راه توقف انتظارات تورمی و بازگشت آرامش به بازار نفت این است که ترامپ به اشتباه خود اعتراف کند. همان‌طور که در ماه‌های گذشته تعرفه‌های بازرگانی کشورهای مختلف جهان را افزایش داد و سپس عقب‌نشینی کرد، باید در این مورد هم بپذیرد که آغاز جنگ اشتباه بوده است. در آن صورت آرامش به خلیج فارس و کشورهای منطقه بازمی‌گردد و بازارهای نفتی بتوانند به وضعیت شکوفایی و رضایت تولیدکننده و مصرف‌کننده بازگردند.

راه حل: بازگشت به ریشه های بحران

عضو تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به این پرسش، ادامه چنین وضعیتی چه پیامدهایی برای اقتصاد جهانی و به‌ویژه کشورهای واردکننده انرژی خواهد داشت؟ گفت: کشورهای جهان از نظر نفت یا مصرف‌کننده هستند یا تولیدکننده. تولیدکنندگان، به‌ویژه کشورهای خلیج فارس، چون نمی‌توانند در حد دلخواه صادرات داشته باشند، متضرر می‌شوند. برخی کشورها مانند کویت تولید داخلی خود را افزایش داده‌اند تا نیاز داخلی را تأمین کنند. اما کشورهای مصرف‌کننده بیشتر از ناحیه افزایش قیمت نفت آسیب می‌بینند.

او افزود: در این کشورها قیمت خرده‌فروشی انرژی بالا رفته است؛ همانند افزایش سه‌برابری قیمت سوخت گرمایشی در روستاهای انگلیس. بنابراین، مصرف‌کننده بیشترین ضربه را می‌بیند.

دانش‌جعفری در پایان خاطر نشان کرد: راه‌حل، بازگشت به ریشه‌های بحران است. این بحران حاصل توطئه‌ای بود که ترامپ با همکاری شرکت‌های بزرگ نفتی طراحی کرد تا از طریق افزایش قیمت نفت، سودهای کلان ببرد و یا همانند ونزوئلا به ذخایر نفتی ایران دسترتسی پیدا کند. این روند باید متوقف شود تا هم مصرف‌کننده و هم تولیدکننده به رفاه قبلی خود بازگردند.