صفحه اقتصاد از نبرد بر سرطلای سیاه گزارش می دهد:
از کودتای ۱۳۳۲ تا تهاجم ۲۰۲۶، اعتراف رسمی واشنگتن به غارت نظاممند انرژی ایران
تهاجم نظامی مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به خاک جمهوری اسلامی ایران که از بامداد ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد.اکنون با افشای ابعاد جدیدی از اهداف اقتصادی واشنگتن وارد مرحله تازهای از تحلیلهای جهانی شده است. اسنادی که نشان میدهد ،مساله هستهای تنها پوششی برای بزرگترین سرقت انرژی در قرن بیست و یکم بوده است.
در حالی که جهان در انتظار نتایج مذاکرات میانجیگرانه برای کاهش تنشها بود از بامداد ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) تهاجم نظامی مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران معادلات جهانی را وارد عصر جدیدی از ناامنی کرد. این اقدام که با شهادت والاترین مقام کشور امام خامنهای همراه بود نه تنها یک رویارویی نظامی، بلکه بر اساس شواهد موجود تلاشی سیستماتیک برای بازپسگیری سلطه بر منابع انرژی منطقه است. اظهارات اخیر مدیر اجرایی شورای انرژی ملی آمریکا درباره خارج کردن نفت ایران از دست این کشور بار دیگر بحث درباره اهداف واقعی سیاستهای واشنگتن در منطقه خاورمیانه را داغ کرده است. این سخنان در شرایطی مطرح میشود که تنشهای منطقهای افزایش یافته و بازار جهانی انرژی با نوسانات قابل توجهی روبهرو شده است.
اعتراف کمسابقه در رسانه آمریکایی
جرد ایجن مدیر اجرایی شورای انرژی ملی آمریکا در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز اعلام کرد که ایالات متحده در پی خارج کردن ذخایر عظیم نفت ایران از کنترل این کشور است. وی در این گفتوگو مدعی شد: آنچه ما قصد داریم انجام دهیم این است که این ذخایر عظیم نفت در ایران را از دست آنها خارج کنیم. در آن صورت دیگر لازم نیست درباره مسائل مربوط به تنگه هرمز نگرانی داشته باشیم زیرا ما همه نفت را از دست آنها بیرون خواهیم آورد.
او در بخش دیگری از سخنان خود به سیاستهای انرژی واشنگتن در آمریکای لاتین نیز اشاره کرد و گفت ایالات متحده با تضمین قراردادهای انرژی در ونزوئلا به دنبال محدود کردن منابع مالی دولتهای بهاصطلاح خصمانه و تقویت امنیت انرژی خود برای نسلهای آینده است.
واکنش تحلیلگران به اظهارات مقام کاخ سفید
اظهارات این مقام آمریکایی در حالی مطرح شده که تنشهای سیاسی و امنیتی در منطقه خاورمیانه افزایش یافته است. بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی و روابط بینالملل معتقدند چنین مواضعی میتواند نشاندهنده ابعاد ژئوپلیتیکی رقابت بر سر منابع انرژی در منطقه باشد.
در همین زمینه حسین موسویان دیپلمات پیشین و تحلیلگر مسائل بینالملل در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که مدیر اجرایی شورای انرژی کاخ سفید رسما هدف آمریکا را کنترل کامل بر ذخایر نفتی ایران اعلام کرده است.
موسویان با اشاره به اهمیت این اظهارات سه نکته را مورد توجه قرار داد. به گفته وی نخست آنکه این سخنان نشان میدهد مسئله اصلی در تنشهای میان آمریکا و ایران در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نه موضوع انرژی هستهای، بلکه مسئله نفت و منابع انرژی بوده است.
وی در ادامه با اشاره به سابقه تاریخی رقابت بر سر منابع انرژی ایران افزود:هدف کودتای سال ۱۹۵۳ آمریکا و بریتانیا علیه دولت محمد مصدق نیز تضمین کنترل بر منابع نفتی ایران بود.
به اعتقاد این کارشناس هدف گستردهتر سیاستهای آمریکا در منطقه نیز میتواند کنترل منابع انرژی خلیج فارس بهعنوان ابزاری برای مهار قدرتهای رقیب بهویژه چین باشد.
تاثیر تنشها بر بازار جهانی انرژی
همزمان با افزایش تنشها در منطقه بازار انرژی نیز با نوسانات قابل توجهی روبهرو شده است. بر اساس اعلام انجمن خودروی آمریکا،میانگین قیمت بنزین در ایالات متحده روز شنبه به وقت محلی با افزایش ۹ سنتی به ۳٫۴۱ دلار در هر گالن رسید که بالاترین سطح از اوت ۲۰۲۴ تاکنون محسوب میشود.
گزارشها نشان میدهد قیمت بنزین در آمریکا تنها طی یک هفته گذشته ۴۳ سنت افزایش یافته است؛ افزایشی که بزرگترین جهش هفتگی از اوایل مارس ۲۰۲۲ به شمار میرود؛ زمانی که جنگ روسیه و اوکراین بازار جهانی انرژی را با شوک قیمتی مواجه کرد.
شبکه خبری سیانان در گزارشی اعلام کرد که این افزایش قیمت تا حد زیادی ناشی از تحولات امنیتی در خلیج فارس و اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز است گذرگاهی راهبردی که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند.
افزایش سریع قیمت گازوئیل در آمریکا
در کنار بنزین قیمت گازوئیل نیز در آمریکا روند افزایشی چشمگیری را تجربه کرده است. بر اساس گزارش انجمن خودروی آمریکا میانگین قیمت گازوئیل با افزایش ۱۸ سنتی به ۴٫۵۱ دلار در هر گالن رسیده است، به این ترتیب این سوخت تنها در یک هفته با افزایش ۷۵ سنتی مواجه شده است.کارشناسان هشدار میدهند در صورت تداوم تنشها در منطقه خلیج فارس احتمال افزایش بیشتر قیمت سوخت در بازارهای جهانی وجود دارد.
جهش کمسابقه در بازار نفت
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، بازار نفت خام نیز تحت تأثیر این تحولات قرار گرفته است. قیمت هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمدیتWTI بهعنوان شاخص معیار نفت آمریکا روز جمعه با افزایش ۱۲٫۲ درصدی به ۹۰٫۹۰ دلار، در هر بشکه رسید که بزرگترین افزایش یکروزه آن از ماه مه ۲۰۲۰ در دوران همهگیری کووید-۱۹ محسوب میشود.
در مجموع این شاخص نفتی طی یک هفته با رشد ۳۶ درصدی روبهرو شده که بزرگترین افزایش هفتگی قراردادهای آتی آن دستکم از سال ۱۹۸۳ تاکنون به شمار میرود.
پاسخ ایران به تحولات نظامی
در پی افزایش تنشهای نظامی در منطقه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که در چارچوب حق دفاع مشروع به اقدامات نظامی پاسخ داده است. بر اساس اعلام مقامات ایرانی در این چارچوب مواضع نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی در مناطق مختلف فلسطین اشغالی و همچنین برخی پایگاهها و مراکز استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه با حملات موشکی پهپادی و هوایی هدف قرار گرفته است.
مقامات جمهوری اسلامی ایران تاکید کردهاند این عملیاتها در چارچوب ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و با هدف بازدارندگی جلوگیری از تداوم تجاوز و تحمیل هزینه به متجاوزان انجام شده است. تهران همچنین هشدار داده است که هرگونه تداوم یا گسترش اقدامات نظامی علیه ایران با پاسخی شدیدتر و گستردهتر مواجه خواهد شد، مسئلهای که به اعتقاد تحلیلگران میتواند پیامدهای گستردهای برای امنیت منطقه و بازار جهانی انرژی به همراه داشته باشد.
نظر شما