یادداشت اختصاصی از زهرا کاوین
چرا ایران تسلیم نمیشود؟ از راهبرد سیاسی تا الگوی ایمانی
اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره اینکه چرا ایران با وجود فشارهای گسترده نظامی و اقتصادی تسلیم نشده، بیش از آنکه یک پرسش نظامی باشد، یک مسئله راهبردی و حتی اعتقادی است؛ پرسشی که پاسخ آن در منطق سیاسی و بنیانهای ایمانی جمهوری اسلامی نهفته است.
تعجب یا «کنجکاوی» مطرحشده از سوی دونالد ترامپ درباره ایستادگی ایران در برابر فشارهای نظامی و دریایی، در واقع نشاندهنده تفاوت دو دستگاه محاسباتی است؛ یکی مبتنی بر منطق «فشار برای امتیازگیری» و دیگری مبتنی بر «بازدارندگی و حفظ استقلال».
سالهاست که رهبر معظم انقلاب اسلامی، سید علی خامنهای، چارچوب مواجهه جمهوری اسلامی با فشار خارجی را بر سه اصل «عزت»، «حکمت» و «مصلحت» استوار کردهاند. در این چارچوب، عقبنشینی در برابر زور نهتنها بحران را حل نمیکند، بلکه طرف مقابل را برای مطالبات بیشتر جسورتر میسازد.
پس از خروج آمریکا از توافق هستهای در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، رهبر انقلاب تصریح کردند که راهبرد «فشار حداکثری» مبتنی بر یک محاسبه غلط است؛ زیرا ملت ایران در برابر زورگویی کوتاه نمیآید و تجربه تاریخی چهار دهه گذشته نشان داده هرجا فشار افزایش یافته، اراده مقاومت نیز تقویت شده است.
اما این ایستادگی صرفاً یک تصمیم تاکتیکی سیاسی نیست؛ ریشههای عمیقتری دارد. انقلاب اسلامی از آغاز بر پایه ایمان به خداوند و الهام از مکتب اهلبیت(ع) شکل گرفت. در این نگاه، عزت یک اصل قرآنی است و تسلیم در برابر سلطهطلبی، با هویت دینی و تاریخی ملت ایران سازگار نیست.
الگوی مقاومت در فرهنگ شیعی، برگرفته از سیره ائمه اطهار(ع) بهویژه قیام حضرت سیدالشهدا(ع) است؛ جایی که منطق «هزینه کمتر با تسلیم» کنار گذاشته شد و «ایستادگی با وجود سختی» بهعنوان راه عزتمندانه انتخاب شد. همین منطق در ادبیات رهبر انقلاب نیز بارها تکرار شده است که «ایستادگی هزینه دارد، اما تسلیم هزینهاش بیشتر است».
در الگوی رایج سیاست خارجی آمریکا، افزایش فشار اقتصادی یا نظامی باید به تغییر رفتار طرف مقابل منجر شود. اما جمهوری اسلامی امنیت، استقلال و توان دفاعی خود را معاملهپذیر نمیداند. از نگاه تهران، هدف فشارها تنها موضوع هستهای نیست، بلکه تغییر محاسبات داخلی، محدودسازی توان دفاعی و کاهش نفوذ منطقهای را نیز دنبال میکند.
از این رو، عقبنشینی در یک موضوع، به پایان فشارها نمیانجامد؛ بلکه دامنه مطالبات را گسترش میدهد. بنابراین پاسخ به این پرسش که «چرا ایران تسلیم نمیشود؟» در ترکیب یک راهبرد سیاسی منسجم و یک باور عمیق دینی نهفته است.
آنچه در برخی محافل غربی «فشار گسترده» توصیف میشود، در محاسبات تهران بخشی از یک بازی فرسایشی تلقی میشود. تصمیمگیران ایرانی بر این باورند که قدرت بازدارندگی، اعتماد به ظرفیتهای داخلی و تکیه بر ایمان، عناصر اصلی حفظ اقتدار ملی هستند.
در نهایت، پاسخ این پرسش نه در تعداد ناوهای مستقر در منطقه، بلکه در نوع نگاه جمهوری اسلامی به مفهوم اقتدار، استقلال و ایمان نهفته است. تا زمانی که این چارچوب فکری و اعتقادی پابرجاست، انتظار تغییر رفتار بر اساس فشار صرف، با واقعیتهای صحنه سیاست ایران همخوان نخواهد بود.
نظر شما