در گفت گو با محمود نیکو صورت گرفت:
تشریح نقش راهبردی نگهداری و تعمیرات شرکت پالایش نفت تهران در پایداری تولید و تحقق اهداف کلان
در صنعت پالایش نفت، پایداری تولید و تحقق اهداف راهبردی سازمان، بیش از هر چیز به سلامت، قابلیت اطمینان و آمادگی عملیاتی تجهیزات وابسته است. در مجموعهای راهبردی همچون شرکت پالایش نفت تهران، نظام نگهداری و تعمیرات نه تنها یک فعالیت پشتیبان، بلکه یکی از ارکان اصلی خلق ارزش، مدیریت ریسک و صیانت از سرمایههای فیزیکی و انسانی به شمار میرود.
رویکردهای نوین مهندسی نگهداری پیشگیرانه و پیشبینانه به ابزارهای کلیدی برای افزایش ضریب اطمینان، کاهش توقفهای اضطراری، بهینهسازی هزینه چرخه عمر تجهیزات و ارتقای شاخصهای HSE تبدیل شدهاند.
در این گفتوگو با مدیر تعمیرات و نگهداری شرکت پالایش نفت تهران، به بررسی جایگاه راهبردی این حوزه در پایداری تولید، چالشهای فنی و تأمین نیرو و تجهیزات، نقش فناوریهای نوین و سرمایه انسانی، و نیز تجربههای عملی در اجرای تعمیرات اساسی و مدیریت تجهیزات حیاتی میپردازیم؛ موضوعاتی که تصویر روشنی از مسیر آینده نگهداری و تعمیرات در پالایشگاه نفت تهران و صنعت پالایش نفت کشور ترسیم خواهد کرد.
-نقش نگهداری و تعمیرات را در پایداری تولید چگونه ارزیابی می کنید و این واحد چه سهمی در تحقق اهداف کلان سازمان دارد؟
نگهداری و تعمیرات یکی از ارکان اصلی پایداری تولید در پالایشگاه ها به شمار می رود. اجرای منظم برنامههای تعمیراتی پیشگیرانه و پیشبینانه به کاهش توقفات اضطراری و افزایش پایداری واحدهای فرایندی و حفظ ظرفیت عملیاتی منجر میشود. از منظر راهبردی نیز این واحد نقش مهمی در تحقق اهداف کلان سازمان از جمله افزایش بهره وری، کاهش هزینه های عملیاتی، ارتقای ایمنی و حفظ سرمایه های فیزیکی ایفا میکند و به عنوان یک بازوی پشتیبان برای حفظ تولید و ارزش افزوده پایدار عمل مینماید.
۲-مهمترین چالش های نگهداری و تعمیرات در پالایشگاه نفت تهران چیست و مدیریت شما برای تبدیل این چالش ها به فرصت چه بوده است؟
از مهمترین چالش های مدیریت تعمیرات، علاوه بر کمبود نیروی انسانی و فرسودگی بخشی از تجهیزات، می توان به محدودیت تأمین قطعات خاص، شرایط سخت عملیاتی و ضرورت حفظ تولید پایدار همزمان با اجرای تعمیرات، اشاره کرد که به برنامه ریزی دقیق و تصمیم گیری سریع نیاز دارد. این نگرانی ها با افزایش سن نیروهای موجود و راه اندازی واحدهای جدید بیشتر میشود که نیازمند جذب سریع و با کیفیت پرسنل جدید، آموزش های لازم برای آن ها و تامین بهموقع قطعات و تجهیزات یدکی با کیفیت است. برای مدیریت این چالش ها، رویکردهای مبتنی بر مدیریت دارایی های فیزیکی، اولویت بندی تجهیزات حیاتی، بومی سازی قطعات، استفاده از توان داخلی و بهینه سازی برنامه های تعمیرات اساسی در دستور کار قرار گرفته است. البته با جذب نیروی موقت تحت عنوان تعمیرات اساسی مخازن، بخشی از چالش کمبود نیروی انسانی رفع شده است ولی بدلیل ناهماهنگی های ناخواسته در جذب این نیرو ها، این مدیریت نا خواسته درگیر مشکلاتی هم شده ولی در مجموع مزایای آن برای سازمان قابل توجه میباشد.
۳-به نظر شما دیجیتال سازی و استفاده از فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی، پایش وضعیت آنلاین و سیستم های (مکانیزه مدیریت نگهداری و تعمیرات) چه تأثیری بر آینده نگهداری و تعمیرات در صنعت پالایش خواهد داشت؟
تحول دیجیتال، آینده اداره نگهداری و تعمیرات را متحول کرده است. استفاده از سامانههای مدیریت نگهداری و تعمیرات (سیستم مکانیزه مدیریت نگهداری و تعمیرات)، پایش وضعیت آنلاین تجهیزات، تحلیل داده های عملیاتی و بهره گیری از هوش مصنوعی، امکان پیش بینی خرابی ها و تصمیم گیری دقیق تر را فراهم می کند. در عصر حاضر یکی از مهم ترین عوامل سودآوری و پایداری تولید، قابلیت تصمیمگیری سریع مبتنی بر اطلاعات درون سازمانی و درک شرایط و تغییرات در محیط خارجی است. این مهم، نیازمند توسعه سریع سامانه های اطلاعاتی نظیر CMMS و ERP همراه با طرح ریزی مکانیزم های تصمیم سازی مبتنی بر هوش مصنوعی است. این فنآوریها، به کاهش هزینه های غیر ضروری، افزایش عمر تجهیزات و بهبود بهره وری نیروی انسانی منجر می شوند و مسیر حرکت به سمت تعمیرات هوشمند را هموار میسازند.
۴-چگونه بین کاهش هزینه های نگهداری و افزایش ضریب اطمینان تجهیزات، تعادل برقرار می کنید؟
طرح ریزی برنامه های پیشگیرانه و پیش بینانه می بایست مبتنی بر درک اهمیت دارایی، شناخت ریسک های احتمالی و اندازه گیری اثربخشی فعالیت های تعمیراتی انجام گیرند طوری که به تدریج فعالیت های کم ارزش حذف شوند و فعالیت های با ارزش افزوده بیشتر که به افزایش قابلیت اطمینان و اثربخشی تجهیزات منجر می شوند، افزایش یابند. در عمل، تمرکز بر تعمیرات پیشگیرانه هدفمند و حذف فعالیت های کم اثر، به بهینه سازی منابع و افزایش بهره وری منجر میشود. همچنین با شناسایی تجهیزات حیاتی و تخصیص منابع به بخش های حساس, ضمن کنترل هزینه ها, سطح پایداری تولید و ایمنی تجهیزات بهبود می یابند.
۵-نقش نیروی انسانی متخصص در موفقیت نظام نگهداری و تعمیرات را چگونه می بینید و چه برنامه هایی برای آموزش، جانشین پروری و انتقال دانش فنی اجرا کرده اید؟
نیروی انسانی متخصص، مهمترین سرمایه واحد تعمیرات است. تجربه , مهارت فنی و تعهد کاری کارکنان، نقش مستقیمی در کیفیت اجرای تعمیرات و کاهش خطاهای عملیاتی دارد. برگزاری دوره های آموزشی مستمر، انتقال دانش فنی، جانشین پروری و ایجاد انگیزه سازمانی از اولویت های اصلی برای ارتقای سرمایه انسانی محسوب میشود. .
۶-در تعمیرات اساسی پالایشگاه، چه شاخصهایی را برای ارزیابی موفقیت پروژه مد نظر قرار
میدهید و مهمترین درسآموخته های شما از آخرین تعمیرات اساسی چه بوده است؟
موفقیت تعمیرات اساسی با شاخصهایی مانند رعایت زمان بندی پروژه، عدم یا کم بودن آمار حوادث و شبه حوادث، تحقق شاخص های HSE، کنترل هزینهها، عدم وقوع تعمیرات اضطراری پس از راه اندازی واحد و تحقق ظرفیت طراحی، پس از راه اندازی ارزیابی میشود. همچنین میزان کاهش توقفات اضطراری پس از تعمیرات اساسی و افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، از معیارهای کلیدی عملکرد محسوب می شوند .
۷-ایمنی، بهداشت و محیط زیست چه جایگاهی در تصمیم گیری های واحد نگهداری و تعمیرات دارد و چگونه این فرهنگ در میان کارکنان نهادینه شده است؟
موضوعات مرتبط با ایمنی، بهداشت و محیط زیست، در عمل جنبه های کلیدی از انجام فعالیت اصلی محسوب میشوند و کارایی و اثربخشی اقدامات، منوط به رعایت الزامات ایمنی، بهداشتی و محیط زیستی است. در این راستا تمامی عملیات با انجام ارزیابی ریسک، رعایت دستورالعمل های ایمنی و آموزش کارکنان انجام می شود. هدف اصلی، پیشگیری از حوادث، حفاظت از نیروی انسانی و کاهش اثرات زیست محیطی در کنار حفظ تولید پایدار است. .
۸-با توجه به فرسودگی بخشی از تجهیزات پالایشگاهی در کشور , چه استراتژی هایی برای افزایش عمر مفید دارایی ها اتخاذ کرده اید ؟
طرح ریزی و توسعه فعالیت های پیش بینانه و پیشگیرانه نظیر پایش وضعیت، روانکاری اصولی، تعویض زمانبندیشده قطعات و اصلاح فرایندهای بهره برداری همراه با بهینه سازی برنامه های نگهداری و تعمیرات و استفاده از قطعات با کیفیت بالاتر از اقدامات کلیدی در این حوزه می باشند. در این راستا بازسازی تجهیزات فرسوده و به روز رسانی فناوری های قدیمی نقش موثری در افزایش عمر مفید و بهبود عملکرد دارایی در سراسر چرخه عمر آنها ایفا
می نمایند.
۹-به نظر شما تفاوت مدیریت نگهداری و تعمیرات در پالایشگاه های نفت با سایر صنایع سنگین چیست؟
در پالایشگاه ها به دلیل پیوستگی فرایند تولید، حساسیت ایمنی بالا، پیچیدگی تجهیزات و استراتژیک بودن محصولات اصلی، نگهداری و تعمیرات، نقش بسیار با اهمیتی ایفا می نماید، بنابراین، مدیریت تعمیرات نیازمند دقت بیشتر، هماهنگی گسترده بین واحدها و آمادگی برای شرایط اضطراری است. این ویژگی ها باعث
می شود تصمیم گیری ها سریع تر، مبتنی بر ریسک و با رویکرد پیشگیرانه انجام شود.
۱۰-جایگاه مدیریت دارایی های فیزیکی در شرکت پالایش نفت تهران را چطور ارزیابی می کنید و تاکنون چه اقداماتی در این خصوص صورت گرفته است؟
بدون تردید یکی از اهداف غایی شرکت، مدیریت بهینه داراییها، صیانت از منابع و خلق ارزش افزوده از دارایی ها با نگاه بلند مدت است. در این خصوص طی سال جاری، با ایجاد ساختار سیستم مدیریت دارایی در نمودار سازمانی اداره نگهداری و تعمیرات، گام بلندی برای نهادینه نمودن تفکر استراتژیک در حوزه مدیریت بهینه داراییها و بهینه سازی منابع برداشته شده است. در حال حاضر کارگروه استقرار سیستم مدیریت دارایی با همکاری تمامی ادارات به ویژه بهره برداری، خدمات فنی و مهندسی، نگهداری و تعمیرات، برنامه ریزی، ریسک و تعالی سازمانی، معاونت مالی، تامین منابع و سرمایه گذاری، مدیریت بازرگانی، توسعه سرمایه انسانی و بهداشت، ایمنی و محیط زیست، تشکیل شده و طرح ریزی و پیاده سازی سیستم مدیریت دارایی بر مبنای استاندارد ISO55001 ویرایش 2024 در حال پیگیری است. در این ارتباط کلیه برنامههای پیش بینانه و پیش گیرانه تعمیراتی مربوط به تجهیزات پر اهمیت یا دارای ریسک عملیاتی بالا بررسی و بهینه شده و صلاحیت های لازم برای نگهداشت و بهره برداری بهینه از آن ها شناسایی میشود. این پروژه با همراهی تمامی پرسنل شرکت، همکاری خاص اعضای کارگروه استقرار سیستم مدیریت دارایی و حمایت مدیران سازمان در حال پیگیری است و انتظار میرود تا مهر ماه سال 1405 سیستم مدیریت دارایی در شرکت پالایش نفت تهران با کیفیت مناسب آماده ممیزی برون سازمانی شود. هدف نهایی ایجاد یک سیستم نگهداشت و تعمیرات چابک، هوشمند، بهینه و پایدار در راستای اهداف کلان صنعت پالایش کشور است.
نظر شما