اختصاصی صفحه اقتصاد؛
فاجعه ۴۰ همتی؛ قطع اینترنت، نان ۱۰ میلیون نفر آجر شد!
اینترنت یک زیرساخت حیاتی مثل آب و برق است، نه یک کالای لوکس!" این هشدار محمود راشدی، کارشناس اقتصادی، در واکنش به بحران اخیر کسبوکارهای مجازی است. در شرایطی که سیاستهای جبرانی مانند "آیپی ثابت" عملاً شکست خوردهاند، قطع ارتباط میان مردم و پلتفرمها به یک بحران ۴۰ همتی منجر شده که خروجی آن چیزی جز خروج سرمایههای انسانی و سقوط آزاد بخش خدمات در اقتصاد ایران نخواهد بود.
در شرایطی که کسبوکارهای اینترنتی و مجازی به عنوان یکی از ارکان مهم اشتغال در ایران شناخته میشوند، بحرانهای اخیر در این حوزه نگرانیهای جدی برای آینده شغلی میلیونها نفر ایجاد کرده است. به دنبال قطع سراسری اینترنت در جریان اعتراضات اخیر، بسیاری از شرکتهای اینترنتی و فعالان فضای مجازی با مشکلات جدی روبهرو شدند. این اتفاق نه تنها تأثیر منفی بر فعالیتهای روزمره این شرکتها داشته است، بلکه بیکاری و اخراج نیروی انسانی را به دنبال داشته و ممکن است خسارات سنگینی به اقتصاد کشور وارد کند.
طبق گزارشات مختلف، بیش از ۱۰ میلیون نفر به طور مستقیم در کسبوکارهای اینترنتی و مجازی مشغول به کار هستند. این کسبوکارها، از فروشگاههای آنلاین گرفته تا شرکتهای فناوری اطلاعات و خدمات آنلاین، بخش بزرگی از اشتغال در بخش خدماتی اقتصاد ایران را تأمین میکنند. قطع اینترنت در سطح ملی و بسته بودن فضاهای بینالمللی اینترنت، موجب اختلالات گسترده در فعالیتهای این کسبوکارها شده است.
فشار به کسبوکارهای کوچک و خوداشتغالی
گزارشهای منتشر شده از سوی نمایندگان صنفی کسبوکارهای اینترنتی نشان میدهد که از زمان آغاز قطعی اینترنت، زیانها و عدمالنفعهای ناشی از تعطیلی فضاهای بینالمللی اینترنت به روزانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان رسیده است. این رقم چشمگیر نشاندهنده تاثیر منفی مستقیم بر درآمدهای این کسبوکارها و همچنین بحران مالی در داخل شرکتها است. عدم دسترسی به منابع بینالمللی و محدود شدن فضای کاری برای این کسبوکارها، بر بسیاری از کارکنان این بخش تأثیر گذاشته و تهدیداتی جدی برای ادامه فعالیتهای شغلی آنها به وجود آورده است.
موضوعی که به گفته محمود راشدی، کارشناس اقتصادی حوزه کسبوکارهای اینترنتی، میتواند منجر به خروج سرمایه انسانی از بخش فناوری، افزایش مهاجرت و گرایش به مشاغل کاذب شود.
به گفته محمود راشدی، زیان ناشی از قطع اینترنت بسیار فراتر از برآوردهای اولیه است. بر اساس اعلام رئیس اتحادیه کسبوکارهای اینترنتی، میزان خسارت وارده به اقتصاد دیجیتال کشور روزانه حدود سه ممیز هشت دهم هزار میلیارد تومان، معادل سه و هشت دهم همت، برآورد شده است. این در حالی است که طی ده روز گذشته، مجموع آسیب واردشده به اقتصاد دیجیتال کشور به حدود چهل همت رسیده که رقمی بسیار قابل توجه محسوب میشود.
این کارشناس اقتصادی تأکید میکند هرچند برخی کسبوکارهای بزرگ، خصولتی یا دولتی که از حمایتهای خاص برخوردارند یا در قالب پلتفرمهای بزرگی مانند دیجیکالا و اسنپ فعالیت میکنند، ممکن است در کوتاهمدت کمتر تحت تأثیر قرار بگیرند، اما هرچه به سمت کسبوکارهای کوچکتر حرکت میکنیم، شدت آسیب افزایش مییابد. به گفته او، در این بخشها انتقال سرمایه، تعدیل نیرو و حتی تعطیلی کسبوکارها بهطور جدی در حال وقوع است.
راشدی با اشاره به اینکه تنها بخش محدودی از کسبوکارها که از قبل برای شرایط بحرانی برنامهریزی کرده بودند توانستهاند دوام بیاورند، میگوید: حتی اگر یک سازمان یا پلتفرم به اینترنت دسترسی داشته باشد، زمانی که کاربران امکان اتصال نداشته باشند یا دسترسی آنها با اختلال مواجه شود، عملاً چرخه ارتباط و ارائه خدمات قطع میشود.
وی ایده ارائه اینترنت با آیپی ثابت به شرکتهای احراز هویتشده را ناکارآمد دانسته و معتقد است این سیاستها مشکل اصلی را حل نمیکند، چرا که ارتباط میان مردم و کسبوکارها همچنان مختل باقی میماند و این مسئله نشاندهنده یک چرخه اشتباه در سیاستگذاری است.
به گفته محمود راشدی، این خسارتها صرفاً پیشبینی نیست و تاکنون محقق شده است. وی با استناد به گزارش رئیس اتحادیه کسبوکارهای اینترنتی، آقای رضا الفتنسب، تأکید میکند که ادامه این وضعیت میتواند تبعات اقتصادی و اجتماعی گستردهتری به همراه داشته باشد.
این کارشناس اقتصادی همچنین به تعویق در تصمیمگیری شرکتهای بزرگ برای تعدیل نیرو اشاره کرده و میگوید: نخستین پیامد این وضعیت، سلب اعتماد عمومی است. قطع اینترنت، حتی در بسترهای داخلی که هزینههای زیادی برای توسعه آنها صرف شده، نشاندهنده ضعف در حکمرانی دیجیتال است.
راشدی با مقایسه اینترنت با زیرساختهایی مانند آب، برق و گاز، تأکید میکند قطع اینترنت تبعاتی جدی و غیرقابل جبران دارد و اینترنت باید بهعنوان یک زیرساخت حیاتی در نظر گرفته شود. او همچنین به توسعه اینترنت ماهوارهای اشاره کرده و معتقد است همانطور که تلاشها برای حذف ماهواره در گذشته ناکام ماند، در آینده نیز نمیتوان مانع پیشرفت فناوریهای نوین ارتباطی شد.
به گفته این کارشناس، بهجای حل ریشهای مسئله، صورت مسئله پاک میشود و نهادی که باید پاسخگو باشد، با قطع اینترنت واکنش نشان میدهد. وی اینترنت را ابزاری دو لبه توصیف میکند که نحوه استفاده از آن اهمیت دارد، نه اصل وجود آن.
نگرانی از آینده مشاغل خانگی و زنان خانهدار
محمود راشدی با اشاره به توقف گسترده کسبوکارهای آنلاین و حتی رکود در فروشگاههای فیزیکی میگوید: بازار گسترده آنلاین که به وسعت یک کشور بود، اکنون به چند رهگذر محدود شده و بسیاری از فعالان اقتصادی ناچار شدهاند از پسانداز شخصی خود برای ادامه فعالیت استفاده کنند.
او هشدار میدهد در صورت تداوم این شرایط، تبعات اقتصادی بهصورت تصاعدی افزایش خواهد یافت و وعدههای حمایتی دولت از پلتفرمهای داخلی نیز به احتمال زیاد به کسبوکارهای خرد نخواهد رسید.
این کارشناس اقتصادی در پایان با ابراز نگرانی جدی نسبت به وضعیت کسبوکارهای خانگی و خرد، بهویژه کسبوکارهایی که توسط زنان خانهدار و اقشار کمدرآمد اداره میشد، تأکید میکند قطع اینترنت این مشاغل را عملاً نابود کرده و میتواند زمینهساز بیکاری گسترده، فشارهای اقتصادی و نارضایتیهای اجتماعی در آینده نزدیک شود.
این بحران نه تنها برای کسبوکارهای آنلاین بلکه برای کل اقتصاد ایران تهدیدی جدی است. سیاستهای ناکارآمد و قطع مکرر اینترنت آسیبهای زیادی به همراه دارد و میتواند تبعات اجتماعی و اقتصادی بلندمدتی را ایجاد کند. برای جلوگیری از تشدید این بحران و آسیبهای بیشتر به اشتغال و اقتصاد، باید اینترنت به عنوان یک زیرساخت حیاتی در نظر گرفته شده و اقداماتی جدی برای حل مشکلات این بخش اتخاذ شود.
نظر شما