صفحه اقتصاد بررسی می کند
چرخش تحولآفرین در مدیریت مصرف گاز با اجرای طرح شرکتهای کارور
با هدف مدیریت پایدار مصرف و هدایت منابع گازی به سمت چرخهای مولد صنعتی، طرح جدیدی با مشارکت بخش خصوصی در حال اجراست که در آن شرکتهای کارور با اعمال اقدامات اصلاحی و بهینهسازی مصرف مشترکان خانگی، گواهیهای صرفهجویی دریافت کرده و آن را در بورس انرژی معامله میکنند. این سازوکار که با اختلاف قیمت چشمگیر بین مصرف خانگی و بازار بورس تضمین سودآوری میکند، ضمن کاهش هزینههای مردم و ارتقای تجهیزات، زمینه را برای چرخش چرخ صنعت فراهم آورده و یک بازی برد-برد برای دولت، مصرفکنندگان و بخش خصوصی محسوب میشود.
توسعه روزافزون صنایع و افزایش نیاز به انرژی در کشور، همواره مدیران ارشد حوزه نفت و گاز را به سمت یافتن راهکارهای نوین برای تعادل بخشیدن به عرضه و تقاضا سوق داده است. در این میان، رویکرد جدیدی با تکیه بر توان بخش خصوصی و مکانیزمهای بازار، در حال شکلگیری است که میتواند الگویی موفق در مدیریت مصرف انرژی باشد.
این طرح با بهرهگیری از تجربههای جهانی، نقش واسطههای هوشمند را در زنجیره تامین انرژی پررنگ کرده و بستری را فراهم آورده تا ضمن کاهش مصرف در بخش خانگی، منابع آزاد شده به سمت چرخهای مولد صنعتی هدایت شود. این استراتژی که مبتنی بر اصول اقتصادی و بهرهوری است، نه تنها بار مالی را از دوش دولت برمیدارد، بلکه با ایجاد انگیزههای مالی سودآور، بازیگران بخش خصوصی را برای مشارکت فعال در این عرصه ترغیب میکند.
سودآوری اقتصادی و انگیزههای بازار برای بهینهسازی
مهمترین محرک برای ورود شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی به این عرصه، تضمین سودآوری و جذابیت اقتصادی طرح است. در این مدل، شرکتهای خدمترسان یا همان کاروران انرژی، وظیفه دارند با اعمال اقدامات اصلاحی و استفاده از تجهیزات نوین، الگوی مصرف مشترکان خانگی را بهینه کنند. نکته حائز اهمیت در این سازوکار، تفاوت فاحش قیمتها است؛ به طوری که ارزش هر مترمکعب گاز صرفهجویی شده در بازار بورس انرژی، بسیار فراتر از قیمت مصوب مصرفی در بخش خانگی است. این اختلاف قیمت به عنوان مشوق اصلی عمل کرده و سود حاصل از آن به شرکت کارور تعلق میگیرد.
به گفته سعید پاکسرشت مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، این شرکتها با دریافت گواهیهای صرفهجویی معادل مقدار گاز کاهش یافته نسبت به سالهای گذشته، میتوانند این اسناد را در بورس انرژی به قیمتهای بسیار بالاتر معامله کنند. این مکانیزم تضمین میکند که فعالیتهای بهینهسازی، صرفاً یک اقدام خیریه یا فرهنگی نباشد، بلکه به عنوان یک کسبوکار پرسود، جذابیت سرمایهگذاری داشته باشد.
هدایت هوشمند منابع به سمت صنعت و بازی برد-برد
اجرای این طرح منافع گستردهای را برای تمامی ذینفعان به همراه دارد. کاهش مصرف گاز در بخش خانگی به معنای آزادسازی حجم عظیمی از سوخت است که میتواند به جای سوزاندن در سیستمهای گرمایشی نامناسب، به صنایع مولد و تولیدی اختصاص یابد. این امر مستقیماً به رونق اقتصادی و چرخش چرخ صنعت کمک میکند و از دید حاکمیت، یک ارزش استراتژیک محسوب میشود.
از سوی دیگر، مصرفکنندگان نهایی نیز از این فرآیند متضرر نمیشوند؛ بلکه با دریافت تجهیزات نوین و بهینه، هزینههای پرداختی خود را کاهش میدهند. این وضعیت یک بازی برد-برد را شکل میدهد که در آن دولت با مدیریت بحران انرژی، صنعت با تامین سوخت پایدار، مردم با کاهش هزینهها و شرکتهای خصوصی با کسب سود از بازار گاز، همگی منتفع میشوند.
قراردادهای نوین و گسترش زیرساختهای توزیع
بنابر اعلام مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، برای اجرایی شدن این طرح، دو نوع قرارداد تعریف شده که هر کدام ماهیت و زیرساختهای خاص خود را میطلبند. قرارداد نوع دوم که بر پایه مدیریت مصرف مشترکان و صدور گواهی صرفهجویی استوار است، به دلیل آماده بودن زیرساختها، سریعتر وارد فاز اجرایی میشود.
در حال حاضر ۲۷ شرکت کارور برای آغاز فعالیت در تمام استانها آمادهسازی شدهاند و هفت استان به عنوان پایلوتهای اجرایی این طرح معرفی شدهاند. با این حال، قرارداد نوع یک که سطح تعاملات را فراتر میبرد، اجازه میدهد شرکتهای کارور گاز را به صورت عمده خریداری کرده و مدیریت توزیع فیزیکی آن را در محدودههای جغرافیایی مشخص بر عهده بگیرند. در این مدل، شرکت کارور نقش توزیعکننده را بازی میکند و گاز صرفهجویی شده به صورت فیزیکی قابل فروش است، نه صرفاً به صورت گواهی. اگرچه قرارداد نوع یک نیازمند توسعه زیرساختهای بیشتری است، اما پتانسیل بالاتری برای تحول در بازار خردهفروشی گاز دارد و میتواند آیندهای روشن را در صنعت گاز کشور رقم بزند.
نظر شما