چرخش در مواضع ترامپ؛ عقب نشینی یا فریبکاری؟
چرخش در مواضع جنگ طلبانه ترامپ علیه ایران این سئوال را ایجاد کرده که آیا چنین رویکردی بخشی از یک جنگ روانی برای فریب و غافلگیری است یا تحرکات سیاسی و نظامی ایران که طی آن اعلام کرده بود درصورت مشاهده نشانههایی از آمادگی برای تهاجم، ضد آن دست به اقدام پیشدستانه خواهد زد ،کاخ سفید را به این درک رساند که اقدام نظامی علیه ایران قماری با ریسک بسیار بالایی است؟
طی هفته اخیر و هم زمان با تغییر ماهیت برخی تجمعات اعتراضی محدود به اغتشاشات خشن و اقدامات تروریستی کم سابقه ،دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا و برخی مقامات این کشور اظهار نظرهای خصمانه متعددی را با مضمون تهدید به اقدام نظامی علیه ایران مطرح کردند. کار تا جایی پیش رفت که در اقدامی هماهنگ سفارت چند کشور اروپایی و هند و ژاپن با پیامهایی با مفهوم تعطیلی موقت سفارت یا اعلام هشدار برای خروج از ایران و یا سفر نکردن به کشورمان ضریب توسعه فضای جنگ را بالا بردند.
در چنین شرایطی و با گذشت چند ساعت از اعلام مواضعی که آشکارا بر انجام اقدام نظامی بر علیه کشورمان خبر می داد و در حالی که رئیسجمهور آمریکا یک روز بعد از اینکه خطاب به اغتشاشگران گفته بود « نهادهای حکومتی را تصرف و کنترل کنید» و «کمک در راه است» رویکرد و ادبیات خود را تغییر داد و اظهار داشت:«اول معترضان به سمت ماموران شلیک کردند و بعد از آن طرف شلیک شده».
هم زمان با چرخش آشکار ترامپ نسبت به مواضع قبلی خود، وزیر خزانهداری آمریکا به تنظیمات کارخانه ای برگشت و از تحریم ۱۴ مقام ایرانی از جمله علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی خبر داد.
اما سوال مهمی که اکنون و در چارچوب تحلیل اظهارات کاملا متناقض ترامپ و مقامات آمریکا مطرح می باشد این است که آیا واقعا رویکرد آمریکا در قبال ایران تغییر کرده یا باید این چرخش سریع را نیز بخشی از جنگ روانی واشنگتن علیه ایران در نظر گرفت؟
البته برای باور پذیر جلوه کردن موضع جدید ترامپ ، سناتور لیندزی گراهام، سناتور تندرو جمهوریخواه که طی روزهای اخیر همه تلاش خود را برای متقاعد کردن ترامپ برای حمله به ایران به کار بسته بود، پس از انتشار اخباری درباره مذاکره چند پادشاهی جنوب خلیج فارس با ترامپ برای عدم اجرای عملیات نظامی در منطقه گفت: «مداخله به اصطلاح متحدان عرب ما به نمایندگی از ایران برای جلوگیری از اقدام نظامی قاطع رئیسجمهور ترامپ علیه ایران، بسیار نگران کننده است. اگر این درست باشد از جانب من تجدید نظر چشمگیری در مورد ماهیت اتحادها در حال حاضر و در آینده صورت خواهد گرفت.»
گراهام با این اظهار نظر سعی کرد ضمن حفظ مواضع جنگ طلبانه و خصمانه خود نسبت به کشورمان به صورت غیر مستقیم اتخاذ رویکرد جدید از سوی ترامپ را در چارچوب ملاحظات سیاسی و منافع آمریکا تحلیل کند و نه عقب نشینی!
برای واکاوی دقیق تر رفتار سینوسی ترامپ توجه به چند گزاره مهم، ضروری است:
۱- از غروب یکشنبه با تسلط کامل نیروهای حافظ امنیت در شهرهای مختلف ،تقریبا اقدامات مسلحانه تروریستهای اجاره ای با انجام اقدامات میدانی اطلاعاتی و قضایی به پایان رسید. برگزاری اجتماعات مردمی میلیونی در سراسر کشور و بدنبال آن تشییع باشکوه شهدای امنیت در اقصی نقاط ایران در روزهای دوشنبه و سه شنبه نشان داد که آرزوهای تخیلی ترامپ و ضدانقلاب خارج نشین زمینه ای برای تحقق ندارد و اظهارات آنان مبنی بر به پایان رسیدن نظام جمهوری اسلامی بیش از آن که رنگی از واقعیت داشته باشد به عاملی برای مضحکه آنان مبدل شده است.
۲- نمی شود به این فرضیه نیز بی توجه بود که شاید تیم ترامپ برای بازسازی دوباره یک مبارزه خیابانی توسط تیمهای دست نخورده و از دست نرفته در هفته اخیر به دنبال خرید زمان هستند و در شرایطی که با شکست روبرو شده اند با عقب نشینی تاکتیکی قصد دارند آسیب پذیری خود را کاهش دهند تا در شرایطی مناسب تر اقدامات جدیدی را برای دستیابی به هدف یعنی سرنگونی نظام جمهوری اسلامی سازمان دهند.
۳- موضوع مهم دیگر که در کنار تسلط کامل نیروهای حافظ امنیت در شهرهای مختلف و مقابله جدی و موثر با تروریستهای مسلح باید مورد توجه قرار گیرد،آمادگی ذهنی و عملی ایران برای مقابله با عملیات نظامی آمریکا است.
تحرکات سیاسی و نظامی ایران و ارسال پیامهای پیدا و پنهان قاطع به برخی کشورهای همسایه و همچنین مسیرهای رسمی انتقال پیام به واشنگتن این واقعیت را برای تیم امنیت ملی ترامپ درباره جدیت ایران در اعمال آنچه در پیامها ارسال شده را آشکار کرد و کاخ سفید را به این درک رساند که اقدام نظامی علیه ایران قماری با ریسک بسیار بالا بوده و می تواند عواقب غیر قابل پیش بینی بدنبال داشته باشد
بر این اساس احتمال اینکه تغییر در ادبیات ترامپ ناشی از تغییر در وضعیت آرایش دفاعی و امنیتی ایران است باید به عنوان فرض مهمی مورد توجه قرار گیرد.
۴-برخی اخبار پیدا و پنهان نشان میدهد رژیم صهیونیستی نیز به دلیل آنکه خود را بخشی از پاسخ انتقامجویانه ایران در برابر هرعملیات نظامی آمریکا می داند، از آمریکا درخواست کرده تا هرگونه عملیات نظامی علیه را به تعویق بیندازد. انتشار خبر باز شدن پناهگاهها در سراسر سرزمین های اشغالی و همچنین جابجایی های گسترده در پایگاههای هوایی این کشور و صدور دستور به اعضای کابینه رژیم در خصوص خودداری از اعلام نظر در خصوص اغتشاشات داخلی در ایران گزاره هایی است که می تواند این فرضیه را تقوبت کند
تجربیات چندین ساله ایران در مواجهه با آمریکا به ویژه سابقه جنگ ۱۲ روزه و مواضع غیرواقعی ترامپ درباره نزدیکی توافق با ایران و سپس دست زدن به عملیات نظامی موجب شده که تصمیم سازان و تصمیم گیران در ساختارهای سیاسی و امنیتی ایران همواره به مواضع آمریکا با دیده تردید نگاه کنند.بر این اساس فارغ از نیت واقعی ترامپ ،در ایران موضع ترامپ صرفا در چهارچوب عملیات فریب تحلیل خواهد شد و نمی تواند تاثیر معنا داری در کاهش آمادگی های دفاعی و امنیتی همه جانبه داشته باشد.
در شرایط فعلی در کنار حفظ و تقویت آمادگی های دفاعی و امنیتی و تداوم تحرکات سیاسی ،آنچه که باید در اولویت قرار گیرد بازآرایی و تجدید قوای اجتماعی ایران با دفاع از معیشت عموم جامعه و تقویت سرمایه اجتماعی آسیب دیده است، مسئلهای که حتی جلوتر از ظرفیتهای نظامی و سیاسی با ایجاد بازدارندگی قابل توجه، طمع دشمنان برای آسیب زدن به انسجام اجتماعی، وحدت ملی و امنیت سرزمینی را به حداقل خواهد رساند.
نظر شما