هشدار سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در گفتگو با "صفحه اقتصاد":
زمستان سخت گازی در راه است؛ ۳ استان در آستانه قطعی گاز، تهران هم در خطر!
نگرانی درباره تأمین پایدار گاز و مدیریت ناترازی با صحبتهای روز گذشته فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت و مطرح شدن موضوع ناترازی گاز در آستانه فصل سرد سال، افزایش یافت.
صفحه اقتصاد - سخنگوی دولت در نشست خبری خود با تشریح وضعیت تأمین گاز زمستانی اعلام کرد که میزان ناترازی گاز در سال‌های گذشته حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب بوده و آسیب‌دیدن پالایشگاه‌های گازی در جریان حملات اخیر نیز ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید کشور را از مدار خارج کرده است.
به گفته او، با فرض بازگشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیب‌دیده به چرخه تولید، پیش‌بینی می‌شود ناترازی گاز در زمستان امسال به حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب برسد.
سخنگوی دولت همچنین با اشاره به احتمال افت فشار در برخی استان‌های شمالی و شمال‌شرقی وحتی قطعی احتمالی گاز در تهران، مدیریت مصرف و صرفه‌جویی را از عوامل مؤثر در حفظ پایداری شبکه گاز عنوان کرد.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، نیزدر گفت‌وگو با «صفحه اقتصاد» از افزایش ناترازی به حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب خبر داد و توضیح داد که با وجود بازگرداندن بخشی از ظرفیت آسیب‌دیده، همچنان بخشی از تولید کشور از دسترس خارج است.
ناترازی ۴۰۰ میلیون مترمکعبی؛ حاصل کسری گذشته و آسیب به تولید
توکلی درباره میزان آسیب واردشده به ظرفیت تولید گاز کشور گفت:
حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز ما آسیب دید اما با پیگیری های انجام شده، بازسازی انجام شد و حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به مدار تولید برگشت. ۱۳۰ میلیون مترمکعب باقی‌مانده هم به ناترازی سال‌های گذشته اضافه شد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اینکه کشور پیش از این نیز در روزهای اوج مصرف با کسری قابل‌توجه گاز مواجه بوده است، افزود:
در سال‌های گذشته، در اوج مصرف حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی داشتیم. حالا ۱۳۰ میلیون مترمکعب نیز به آن اضافه شده و در مجموع با ناترازی حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعبی روبه‌رو هستیم.
او مدیریت مصرف و بهینه‌سازی را از مهم‌ترین راهکارهای عبور از این شرایط دانست و گفت:
مسئولیت کاهش مصرف تنها متوجه یک بخش نیست و صنایع، بخش خانگی و تجاری و نیروگاه‌ها باید در این زمینه مشارکت داشته باشند.
سهم ۸۰ درصدی خانگی و تجاری از گاز زمستانی
توکلی با اشاره به سهم بالای مصرف خانگی و تجاری در فصل سرد سال گفت:
در زمستان حدود ۸۰ درصد از گاز کشور به بخش خانگی و تجاری تحویل داده می‌شود. بنابراین این بخش یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌ها برای کاهش ناترازی است که ما برای آن هدف‌گذاری ۱۰ تا ۲۰ درصدی در نظر گرفته‌ایم.
او با تاکید براینکه این میزان صرفه‌جویی باید با مشارکت همه محقق شود، ادامه داد:
بخشی از کار بر عهده ماست که از طریق فرهنگ‌سازی، اقدامات ترویجی و مردمی‌سازی مدیریت مصرف در سطح کشور انجام می‌شود. بخش دیگری نیز متناسب با ظرفیت‌ها و فرصت‌های هر استان، شهرستان و شهر دنبال می‌شود.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به نقش شرکت‌های گاز استانی و اپراتورهای انرژی در ارتباط با مصرف‌کنندگان اظهار کرد:
شرکت‌های گاز و اپراتورهای انرژی که ارتباط ما با مصرف‌کنندگان را رقم می‌زنند، می‌توانند متناسب با ظرفیت هر منطقه، فرصت‌هایی برای مدیریت مصرف ایجاد کنند. این اقدامات در حال انجام است و امسال پس از چند سال، به‌طور کامل عملیاتی شده است. این مسیر نیز ادامه خواهد داشت.
برق جایگزین گاز هست، اما جایگزینی گران‌تر
توکلی در پاسخ به این پرسش که آیا کاهش مصرف گاز در بخش خانگی ممکن است به افزایش استفاده از برق برای گرمایش منجر شود، گفت:
درست است که برق می‌تواند کالای جایگزین گاز باشد، اما مردم برای استفاده از برق در سیستم‌های گرمایشی ملاحظات بیشتری دارند و دلیل اصلی آن هم قیمت است.
او برای توضیح این موضوع به تفاوت هزینه استفاده از وسایل گرمایشی اشاره کرد و افزود:
اگر در خانه هم بخاری داشته باشید و هم اسپلیت، وقتی هوا سرد می‌شود کدام را روشن می‌کنید؟ معمولاً بخاری را انتخاب می‌کنید، چون هزینه استفاده از آن کمتر است. اما اگر توان مالی بیشتری داشته باشید و کیفیت هوا برایتان اهمیت داشته باشد، ممکن است اسپلیت را انتخاب کنید.
ایران در صدر شدت مصرف انرژی؛ مشکل فقط به رفتار مردم محدود نمی‌شود
توکلی با اشاره به شاخص شدت مصرف انرژی در کشور گفت:
شدت مصرف انرژی در ایران روند افزایشی دارد و در این شاخص در جایگاه بسیار بالایی قرار داریم. این مسئله دلایل مختلفی دارد و بخشی از آن به زیرساخت‌ها و تجهیزات مربوط می‌شود.
او فرسودگی خودروها، راندمان پایین تجهیزات و تأسیسات و رعایت نشدن کامل مقررات ملی ساختمان را از جمله عوامل افزایش مصرف انرژی دانست و افزود:
در بخش ساختمان، مقررات مبحث ۱۹ به اندازه کافی رعایت نشده است. در بخش کشاورزی نیز نوع تجهیزات گرمایشی مورد استفاده در گلخانه‌ها، وضعیت عایق‌بندی و حتی ارتفاع گلخانه‌ها بر میزان مصرف انرژی تأثیر می‌گذارد.
توکلی در ادامه به نقش رفتارهای مصرفی خانوارها اشاره کرد و گفت:
بخشی از مسئله فرهنگی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
او عایق‌کردن دریچه‌های کولر، کاهش شعله بخاری، تنظیم دمای خانه در محدوده آسایش و خاموش کردن وسایل گرمایشی در اتاق‌هایی که استفاده چندانی از آن‌ها نمی‌شود را از جمله راهکارهای ساده اما مؤثر برای کاهش مصرف انرژی برشمرد و گفت:
دمای آسایش خانه بین ۱۸ تا ۲۱ درجه است و رعایت همین محدوده می‌تواند در کاهش مصرف تأثیرگذار باشد.
کاهش یک درجه دمای خانه؛ صرفه‌جویی به اندازه یک فاز عسلویه
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با تأکید بر ظرفیت بالای صرفه‌جویی در بخش خانگی، به تأثیر کاهش دمای منازل در روزهای سرد اشاره کرد و گفت:
در سال‌های گذشته اگر یک درجه سانتی‌گراد دمای منازل کاهش پیدا می‌کرد، به اندازه یک فاز عسلویه صرفه‌جویی می‌شد. یعنی این میزان صرفه‌جویی معادل اضافه شدن یک فاز عسلویه به شبکه گاز کشور بود.
او با اشاره به اینکه ظرفیت تولید یک فاز عسلویه حدود ۲۵ میلیون مترمکعب است، افزود:
اگر دمای منازل دو درجه کاهش پیدا کند، صرفه‌جویی حاصل‌شده می‌تواند به حدود دو فاز عسلویه نزدیک شود. بنابراین لازم است از خودمان شروع کنیم. کاهش یک یا دو درجه‌ای دمای خانه اقدام دشواری نیست، اما اثر قابل‌توجهی بر پایداری شبکه دارد.
۱۱ استان درگیر تنش گازی؛ وضعیت سه استان حادتر است
توکلی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه کدام استان‌های در معرض خطرقطعی گاز قرار دارند گفت:
ما در ۱۱ استان تنش گازی داریم که از میان آن‌ها، وضعیت سه استان حادتر است؛ مازندران، گلستان و خراسان شمالی.
او در توضیح علت شرایط دشوارتر این استان‌ها اظهار کرد:
این مسئله به موقعیت جغرافیایی این استان‌ها در شبکه گازرسانی و همچنین موقعیت آن‌ها نسبت به منابع تولید گاز مربوط می‌شود.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در پاسخ به این پرسش که آیا احتمال قطعی گاز در این استان‌ها وجود دارد، گفت:
اگر مردم به ما کمک نکنند احتمال قطعی وجود دارد، بالاخره باید شرایط را در نظر بگیریم؛ ما با حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی مواجه هستیم.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مازندران، گلستان و خراسان شمالی در فصل سرد سال با افزایش تقاضای گاز برای گرمایش روبه‌رو هستند و موقعیت آن‌ها در شبکه انتقال نیز تأمین پایدار گاز را با حساسیت بیشتری همراه می‌کند.
تهران، البرز و سمنان هم باید در مصرف گاز صرفه‌جویی کنند
توکلی در بخش پایانی این گفت‌وگو به وضعیت تهران و استان‌های اطراف آن اشاره کرد و گفت:
تلاش ما این است که در تهران قطعی گاز نداشته باشیم، اما مردم تهران، البرز و سمنان نیز باید به پایداری شبکه کمک کنند.
او با تأکید بر اینکه کاهش مصرف لزوماً به معنای تحمل شرایط دشوار نیست، افزود:
اگر مردم در تهران، البرز و سمنان یک یا دو درجه دمای خانه را کاهش دهند، کمک بسیار بزرگی به شبکه گاز کشور کرده‌اند. دو درجه کاهش دما اقدام زیادی نیست، اما تأثیر آن بر میزان صرفه‌جویی قابل‌توجه است.
اظهارات مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران نشان می‌دهد زمستان پیش رو برای شبکه گاز کشور با محدودیت‌های جدی همراه خواهد بود؛ محدودیت‌هایی که علاوه بر بخش خانگی، صنایع و نیروگاه‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. با این حال، تأکید بر صرفه‌جویی خانگی به‌تنهایی پاسخگوی تمام ابعاد ناترازی نیست و مدیریت مصرف در بخش‌های صنعتی و نیروگاهی، افزایش راندمان تجهیزات و بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده تولید نیز در عبور از این شرایط نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.
