مرتضی افقه در گفتگو با "صفحه اقتصاد":
هشدار درباره چاپ پول؛ کسری بودجه می‌تواند تورم را شعله‌ورتر کند!
افزایش مداوم قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید خانوارها، سیاست‌های حمایتی دولت را با چالش جدی روبه‌رو کرده است. یارانه نقدی و کالابرگ که با هدف جبران بخشی از هزینه‌های زندگی اجرا می‌شوند، در برابر تورم فزاینده به‌تدریج قدرت اثرگذاری خود را از دست می‌دهند. از سوی دیگر، محدودیت منابع درآمدی دولت این امکان را کاهش داده که حمایت‌ها متناسب با رشد هزینه‌های خانوار افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، خطر تشدید فقر و تأمین کسری بودجه از مسیرهای تورم‌زا به یکی از نگرانی‌های مهم اقتصاد کشور تبدیل شده است.
صفحه اقتصاد - مرتضی افقه، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفت‌وگو با «صفحه اقتصاد» درباره وضعیت معیشت خانوارها و توان دولت برای حمایت از اقشار کم‌درآمد اظهار کرد:
با توجه به تورم‌های موجود، نمی‌توان انتظار داشت سیاست‌های حمایتی دولت کارآمدی بالایی داشته باشند. محدودیت فروش نفت ناشی از محاصره اقتصادی، منابع دولت را کاهش داده و از سوی دیگر، افزایش مکرر تورم باعث شده اثرگذاری حمایت‌های مالی با سرعت بیشتری از بین برود.
او با اشاره به تناقض پیش‌روی دولت توضیح داد:
از یک طرف تورم به‌شدت افزایش پیدا کرده و دولت باید سیاست‌های حمایتی خود را متناسب با این تورم تقویت کند؛ اما از طرف دیگر، منابع کافی برای انجام این کار در اختیار ندارد. در نتیجه، فاصله میان نرخ تورم و قدرت خرید خانوارها روزبه‌روز بیشتر می‌شود.
افقه تأکید کرد:
تا زمانی که مشکلات ناشی از جنگ و محاصره اقتصادی حل نشود، دولت توانایی کافی برای جبران کاهش قدرت خرید مردم از طریق سیاست‌های حمایتی نخواهد داشت.
کاهش اثرگذاری یارانه و کالابرگ
این اقتصاددان درباره ابزارهایی مانند یارانه نقدی و کالابرگ نیز گفت:
اگر جنگ، محاصره اقتصادی و تحریم‌ها ادامه پیدا کنند، اثرگذاری سیاست‌های حمایتی عملاً به سمت صفر میل خواهد کرد. در چنین شرایطی، کاهش قدرت خرید به گسترش فقر و انتقال تعداد بیشتری از خانوارهای بالای خط فقر به زیر این خط منجر می‌شود.
او افزود:
حمایت‌های مالی زمانی می‌توانند در حفظ قدرت خرید خانوارها مؤثر باشند که منابع لازم برای تأمین آن‌ها وجود داشته باشد؛ در غیر این صورت، با افزایش مداوم قیمت‌ها، ارزش واقعی این حمایت‌ها کاهش پیدا می‌کند و نمی‌توانند شکاف ایجادشده میان درآمد و هزینه خانوار را جبران کنند.
خطر استقراض از بانک مرکزی و افزایش تورم
افقه در ادامه با اشاره به چشم‌انداز منابع مالی دولت هشدار داد:
در صورت ادامه این روند، دولت در آینده حتی منابع ناپایدار دیگری هم نخواهد داشت و ممکن است ناچار شود به سمت استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول برود.
او با تأکید بر پیامدهای این مسیر گفت:
استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول به معنای افزایش تورم و وخیم‌تر شدن شرایط اقتصادی است.
این اقتصاددان با ابراز نگرانی از محدود شدن توان اقتصادی دولت برای اداره کشور افزود:
بعید می‌دانم در صورت تداوم شرایط فعلی، دولت با چالش جدی روبرو خواهد شد؛ مگر اینکه سیاست‌گذاران بپذیرند ریزش مکرر طبقات مختلف جامعه به زیر خط فقر ادامه پیدا کند. اما این وضعیت تا چه زمانی می‌تواند ادامه داشته باشد؟
افقه در مجموع معتقد است:
محدودیت منابع دولت در کنار تورم فزاینده، هم توان اجرای سیاست‌های حمایتی را کاهش می‌دهد و هم خطر تأمین کسری بودجه از مسیرهای تورم‌زا را افزایش می‌دهد؛ وضعیتی که در صورت تداوم، فشار بیشتری بر قدرت خرید خانوارها وارد خواهد کرد.
