هزینه درمان آنفلوانزا در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
با افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا در آبان ۱۴۰۵ و سهم قابل توجه کودکان از مبتلایان، هزینه درمان این بیماری به یکی از فشارهای تازه بر بودجه خانوارها تبدیل شده است.
صفحه اقتصاد - با ورود به فصل سرد سال، موج ابتلا به بیماری‌های تنفسی بار دیگر نظام سلامت و خانوارها را با چالش مواجه کرده است. افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا و عبور شاخص‌های بیماری از مرز هشدار، در شرایطی اتفاق می‌افتد که بخش قابل توجهی از مبتلایان را کودکان تشکیل می‌دهند؛ گروهی که به دلیل حضور در مدارس و مهدکودک‌ها، تماس نزدیک با یکدیگر و آسیب‌پذیری بیشتر در برابر برخی عوارض بیماری، در معرض ابتلای گسترده قرار دارند.
گزارش‌های منتشرشده از وضعیت بیماری در آبان ۱۴۰۵ حاکی از آن است که سهم کودکان از موارد ابتلا به آنفلوانزا به حدود نیمی از مبتلایان رسیده است. این موضوع علاوه بر نگرانی‌های بهداشتی، هزینه‌های جدیدی را به سبد مخارج خانوارها تحمیل می‌کند؛ به‌ویژه خانواده‌هایی که چند فرزند دارند یا هم‌زمان با ابتلای اعضای خانواده، ناچار به مراجعه به پزشک و تهیه دارو هستند.
مساله فقط افزایش تعداد بیماران نیست. هزینه مراجعه به پزشک، خرید داروهای تب‌بر، مسکن، کپسول‌های سرماخوردگی و در موارد خاص داروهای ضدویروس، مجموع مخارج درمان را افزایش داده است. در چنین شرایطی، حتی یک دوره بیماری نسبتاً ساده نیز می‌تواند برای خانوارهایی که با کاهش قدرت خرید مواجه‌اند، به هزینه‌ای قابل توجه تبدیل شود.
هزینه ویزیت؛ نخستین فشار بر بیمار
یکی از نخستین هزینه‌هایی که بیمار هنگام ابتلا به آنفلوانزا با آن مواجه می‌شود، مراجعه به پزشک است. مقایسه تعرفه ویزیت پزشکان در بخش خصوصی نشان می‌دهد هزینه دریافت خدمات پزشکی طی سال‌های گذشته افزایش قابل توجهی داشته است.
تعرفه ویزیت پزشک عمومی در سال ۱۴۰۱ حدود ۲۳ هزار و ۳۰۰ تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۹۰ هزار تومان و در سال ۱۴۰۳ به ۱۲۶ هزار تومان رسید. در سال ۱۴۰۴ نیز تعرفه ویزیت پزشک عمومی ۲۳۰ هزار و ۱۰۰ تومان اعلام شد.
در سال ۱۴۰۵، با افزایش مجدد تعرفه‌ها، هزینه ویزیت پزشک عمومی در بخش خصوصی به حدود ۳۵۸ هزار تومان رسیده است. این افزایش به معنای آن است که حتی پیش از تهیه دارو، بیمار باید مبلغ قابل توجهی برای دریافت خدمات پزشکی پرداخت کند.
البته همه بیماران به پزشک متخصص یا فوق‌تخصص مراجعه نمی‌کنند، اما در مواردی که بیماری با عوارض جدی‌تر همراه باشد یا بیمار در گروه‌های پرخطر قرار بگیرد، هزینه مراجعه به پزشک متخصص نیز به مخارج درمان اضافه خواهد شد.
داروهای پرمصرف؛ از استامینوفن تا داروهای ضدویروس
بخش دیگری از هزینه درمان آنفلوانزا به تهیه دارو اختصاص دارد. استامینوفن، ایبوپروفن و در برخی موارد ناپروکسن از داروهایی هستند که برای کنترل تب و درد مورد استفاده قرار می‌گیرند. کپسول‌های سرماخوردگی بزرگسالان نیز برای کاهش برخی علائم بیماری مصرف می‌شوند.
در کودکان، شربت یا قطره استامینوفن از داروهای رایج برای کنترل تب است. با این حال، مصرف دارو در کودکان باید متناسب با سن و وزن و با رعایت دستورالعمل پزشکی انجام شود.
در موارد خاص نیز ممکن است پزشک اوسلتامیویر را برای بیمار تجویز کند. این دارو برخلاف داروهای معمول تب‌بر، یک داروی ضدویروس است و برای تمام مبتلایان به آنفلوانزا ضرورت ندارد. تجویز آن به شرایط بیمار، زمان شروع علائم و تشخیص پزشک بستگی دارد.
نکته مهم آن است که افزایش قیمت داروها را نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد اقلام مصرفی توضیح داد. تغییر قیمت مواد اولیه، هزینه تولید، بسته‌بندی، واردات و توزیع نیز در افزایش قیمت تمام‌شده دارو نقش دارند.
هزینه درمان بزرگسالان؛ از ۳۵۴ هزار تومان تا ۲ میلیون تومان
برآورد هزینه یک دوره درمان معمول آنفلوانزا نشان می‌دهد مجموع هزینه ویزیت پزشک عمومی و تهیه داروهای علامتی در سال‌های گذشته افزایش قابل توجهی داشته است.
برای محاسبه این هزینه، یک سبد درمانی شامل ویزیت پزشک عمومی، داروی تب‌بر و مسکن، کپسول سرماخوردگی و داروهای کمکی متناسب با علائم در نظر گرفته شده است.
| سال | هزینه تقریبی دارو و ویزیت بزرگسال |
| ۱۴۰۰ | ۳۵۴ هزار تومان |
| ۱۴۰۱ | ۴۹۶ هزار تومان |
| ۱۴۰۲ | ۷۲۳ هزار تومان |
| ۱۴۰۳ | یک میلیون و ۱۸ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | یک میلیون و ۳۴۹ هزار تومان |
| ۱۴۰۵ | ۲ میلیون تومان |
* این ارقام شامل هزینه آزمایش‌های تشخیصی، تصویربرداری، بستری یا درمان عوارض بیماری نیست و صرفاً هزینه یک دوره درمان معمول را نشان می‌دهد
بر اساس این برآورد، هزینه یک دوره درمان بزرگسالان از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ حدود ۴۶۵ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، هزینه‌ای که یک خانوار برای درمان یک بیمار بزرگسال در سال ۱۴۰۰ پرداخت می‌کرد، در سال ۱۴۰۵ به حدود پنج‌ونیم برابر رسیده است.
درمان کودکان؛ هزینه‌ای جداگانه برای خانواده‌ها
در سوی دیگر، خانواده‌هایی قرار دارند که فرزندانشان به آنفلوانزا مبتلا می‌شوند. هزینه درمان کودکان به دلیل تفاوت در نوع دارو، شکل مصرف و نیاز به مراجعه پزشکی، با بزرگسالان متفاوت است.
در این گروه، شربت یا قطره استامینوفن، داروهای کمکی متناسب با علائم و ویزیت پزشک عمومی در محاسبات لحاظ شده است. برآوردها نشان می‌دهد هزینه درمان یک دوره بیماری در کودکان در سال ۱۴۰۵ به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسد.
| سال | هزینه تقریبی دارو و ویزیت کودک |
| ۱۴۰۰ | ۲۱۲ تا ۲۶۵ هزار تومان |
| ۱۴۰۱ | ۲۹۸ تا ۳۷۲ هزار تومان |
| ۱۴۰۲ | ۴۳۴ تا ۵۴۳ هزار تومان |
| ۱۴۰۳ | ۶۱۱ تا ۷۶۳ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | ۸۰۹ هزار تا یک میلیون و ۱۱ هزار تومان |
| ۱۴۰۵ | یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان |
این برآورد نشان می‌دهد هزینه درمان کودکان نیز در فاصله سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ حدود ۴۶۵ درصد افزایش یافته است.
میزان افزایش هزینه درمان طی شش سال
| شاخص | سال ۱۴۰۰ | سال ۱۴۰۵ | میزان افزایش |
| درمان بزرگسالان | ۳۵۴ هزار | ۲ میلیون | حدود ۴۶۵ درصد |
| درمان کودکان | ۲۱۲ تا ۲۶۵ هزار | ۱.۲ تا ۱.۵ میلیون | حدود ۴۶۵ درصد |
اوسلتامیویر؛ هزینه‌ای که می‌تواند به سبد درمان اضافه شود
یکی از داروهایی که در برخی موارد ابتلا به آنفلوانزا تجویز می‌شود، اوسلتامیویر است. این دارو برای همه مبتلایان ضروری نیست، اما در برخی بیماران پرخطر یا افرادی که احتمال بروز عوارض جدی در آنها بیشتر است، پزشک ممکن است استفاده از آن را ضروری بداند.
بنابراین هزینه این دارو باید جدا از سبد معمول درمان محاسبه شود. در صورتی که بیمار به داروی ضدویروس نیاز داشته باشد، هزینه نهایی درمان می‌تواند از ارقام جدول بالاتر برود.
از سوی دیگر، ابتلای هم‌زمان چند عضو خانواده به بیماری، هزینه‌ها را چند برابر می‌کند. برای مثال، اگر یک خانواده سه‌نفره شامل دو بزرگسال و یک کودک هم‌زمان به بیماری مبتلا شوند، مجموع هزینه درمان آنها بر اساس همین برآورد می‌تواند به حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برسد.
این رقم در شرایطی به خانوار تحمیل می‌شود که هزینه‌های جاری زندگی، از خوراک و مسکن تا حمل‌ونقل و آموزش، بخش بزرگی از درآمد ماهانه خانواده‌ها را مصرف می‌کند.
بیماری فصلی یا بحران اقتصادی خانوار؟
آنفلوانزا بیماری تازه‌ای نیست و هر سال با سرد شدن هوا، موارد ابتلا به آن افزایش پیدا می‌کند. با این حال، آنچه در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده، افزایش هزینه مدیریت بیماری است.
در شرایطی که مراجعه به پزشک و تهیه دارو به هزینه‌ای جدی برای خانوارها تبدیل شده، احتمال به تعویق انداختن مراجعه پزشکی یا محدود کردن خرید دارو نیز وجود دارد. این مسئله به‌ویژه برای خانواده‌های کم‌درآمد و افرادی که پوشش بیمه‌ای مناسبی ندارند، اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، پوشش بیمه پایه لزوماً به معنای رایگان شدن درمان نیست. میزان پرداخت از جیب بیمار به نوع بیمه، قرارداد داروخانه یا مرکز درمانی، نوع دارو و میزان تعهد بیمه‌گر بستگی دارد. به همین دلیل، هزینه واقعی درمان برای همه خانوارها یکسان نخواهد بود.
در نهایت، افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا در کنار رشد هزینه‌های درمان، ضرورت توجه هم‌زمان به دو موضوع را نشان می‌دهد: از یک طرف تقویت برنامه‌های پیشگیری، واکسیناسیون گروه‌های واجد شرایط و کنترل انتقال بیماری در مدارس و محیط‌های پرتردد و از طرف دیگر، دسترسی مناسب خانوارها به خدمات پزشکی و داروهای ضروری.
وقتی هزینه درمان یک بیماری فصلی در فاصله چند سال چند برابر می‌شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً مخارج کوتاه‌مدت و کم‌اهمیت دانست. برای بسیاری از خانواده‌ها، ابتلای هم‌زمان چند عضو خانواده می‌تواند به معنای تحمیل هزینه‌ای باشد که تعادل بودجه ماهانه آنها را برهم می‌زند.
