یادداشت اختصاصی از دکتر معصومه حسین زاده
ریشه یابی علل اصلی شکست بورس طی دوسال پایانی دولت روحانی
ریشه یابی علل اصلی شکست بورس طی دوسال پایانی دولت روحانی. سواد اقتصادی مهمترین نیاز دولت جدید است چرا که کم سوادان شیطان های اقتصادی میباشند.
صفحه اقتصاد - این باور که دولت ها میتوانند در تغییر شرایط اقتصادی با روش نظام دستوری بر اوضاع مسلط شوند و یا عنان اختیار بازار بورس و بانکها و هرگونه نقدینگی و قوانین حاکم بر بازار را دردست گیرند باید کلا از رشه پاک شود. این گزینه جای آن را بگیرد در بازار نظم خودجوشی وجود دارد که هرگاه دولتها در آن دخالت کردند و نقش های فعالتری را برعهده گرفتند زمینه برای نظریه توطئه توسط مردم که عوامل اصلی و گردانندگان و ذینفعان اصلی این بازی هستند گشوده میشود.
طی ۱۰ سال اخیر و یا حداقل ۸ سال گذشته به صورت اخص این پیش بینی و نظریه کینز ابطال خود را به اثبات رساند که دخالت بیشتر دولت در امور اقتصادی را توصیه میکرد. همان توصیه ای که مشاوران اقتصادی احمدی نژاد و روحانی بر آن پافشاری میکردند را باید به کناری گذاشت و باور داشت که نقش دولت فقط باید حمایتی و هدایتی باشد آن هم نه به صورت مستقیم و نه بصورت سرمایه گذاری از سوی دولت به عنوان یک سرمایه گذار که البته در ایران دولت با نقش یک شرط بند در لاتاری خود را بیشتر معرفی کرده است.
بسته ۳+۷ که درانتهای دوره دولت روحانی ارائه شد این دیدگاه را به صورت ضمنی تقویت کرد که دولت میتواند بر بازار بورس تاثیر گذار باشد و دولت میتواند با تزریق پول به بازار سهام آن را نجات دهد.
امری که کاملا خطا بود و یا شاید می توانست سپر تورمی ایجاد کند و با اصول عام اقتصاد در تناقض بود و برای مردم این سوال را بوجود آورد که اگر چنین دخالت های دولت تا این حد موثر است چرا دولت زودتر از این فعالیت های خود را انجام نداده است؟
از عواقب این دخالت که شاید از آخرین اشتباهات و بلکه بزرگترین اشتباهات دولت قبلی بود میتوان اشاره کرد به :
قوت نظریه توطئه درمردم و قطع عمیق اعتماد به دولت موجود و نگاهی نامطمئن به دولت های بعدی و ترویج این فکر درسطح گسترده دربین مردم مبنی براینکه از راههای میانبر برای دور زدن نظام دستوری دولت بیشتر استفاده کنند و اساسا ازاین پس هرآنچه را که دولت در قالب (( باید ها)) عنوان میکند آنها توجه ای نکنند و خلاف آنرا اجرا کنند.
و اینک بازگرداندن اعتماد به بازار سرمایه و مردم منوط به بازگرداندن اعتماد به قشرهای میانی رو به پایین است همان قشری که مطالعه و پردازش شناختی کامل همه اطلاعات و آلارم های بازار را ندارند.
و نظریه توطئه درآنها به راحتی جای میگیرد و با سطحی ترین شواهد مورد قبولشان واقع میشود.
اما دولت به این موضوع توجه میکند که زمانی که کسری بودجه دارد و امکان رشد تفدینگی میسر است باید به بازارهایی که درآن منافعی دارد و یا صندوق هایی که درآن تسلط دارد ورود پیدا کند مانند ورود به بازار سرمایه در دوران کرونا که باافت شدید مواجهه شد و دولت با خرید آنها و فروش مجدد در بازار به سود قابل توجهی دست یافت.
اما غافل از آنکه در دنیای امروز اگر طبقه پایین دست جامعه نسبت به یک بیماری اپیدمی پیداکرده باشد تا واکسینه کامل در آن جامعه صورت نگیرد این چرخه بیماری ضررش به دولت های داخلی و اقتصاد جهانی نیز میرسد.
پس اگر در بازار سرمایه منافع حداقلی اقشار کم درآمد و باسواد اندک تامین نشود حتی آن منفعت اندک دولت نیز درادامه به کام تورم حاصل از دخالت دولت در بازار میرود و بلعیده میشود.
همانگونه که کشورهای فقیر نمیتوانند به سرعت واکسینه شوند و اپیدمی بیماری مجدد به تمام جهان سرایت میکند. پس باید بدانیم که منافع فرد بر منافع جامعه و یا منافع ملی یک کشور و یا منافع جهانی اولویت دارد چرا که منافع کلی از جمع منفعت های فردی و رضایتمندی جمعی حاصل میشود که هم باید توجیه علمی داشته باشد و هم باید همه پسند و همه فهم باشد درغیر اینصورت تبدیل به اعتراضات و اعتصابات و فلج شدن اقتصاد داخلی و جهانی میگردد.
همانگونه که مارکس گفته :
اقتصاد زیربنای سیاست است. اما در کشور ما ایران و کشورهایی مانند ایران این سیاست است که زیربنای همه چیز است. دردولت های قبلی تا حدودی دیدیم و در دولت آقای رئیسی بسیار بیشتر که یک فردی که هیچ گونه تخصصی در اقتصاد ندارد سکان امور اقتصادی را به دست گرفته است و با چنان قاطعیتی میگوید که بازده سرمایه گذاری در ایران از کشور چین بالاتر است!!!!
از چین بالاتر است؟؟؟
چین که بالاترین رشد اقتصادی در جهان را دارد از آن بیشتر است؟!
این نشانه عدم شناخت علم اقتصاد است و همین کم سوادی های اقتصادی است که نمیگذارد پازل های اقتصاد در این کشور در کنار هم جفت و جور شود…
حال مثالی دیگر از مدلی دیگر از تقدم سیاست در کشور بر اقتصاد برایتان می زنم:
فرض کنید ما در مذاکرات برجام دست بالا را بگیریم و برنده مذاکرات باشیم چه اتفاقی میفتد؟
گروه هایی مانند شرکت های خودرو سازی وشرکت های بیمه و لیزینک ها و صنایعی که تحت تاثیر تحریمات بودند رشد میکنند که نتیجه آن میشود بازار سرمایه در این بخش که اختصاصی و انحصاری عمل میکند و بانکها فعال میشوند و گردش های مالی دولتی و خصولتی و خصوصی میشود.
حال اگر ما در برجام موفق نشویم چه می شود؟ تحریمات همچنان باقی می ماند در آن صورت بازار با اولویت سهام و دلار محور توسعه پیدا میکند و انتظارات تورمی افزایش نرخ ارز تاثیر خود را بر بازار سهام خواهد گذاشت و همانگونه میشود که در دولت روحانی بوده است. یعنی مردم به خرید دلار و سکه روی می آورند و سپس بعد از ناامید شدن از شرکت های اعتباری و طلب مطالبات خود به سمت بورس میروند و وقتی از بورس ناامید شدند به سمت رمز ارزها میروند چرا؟
زیرا بدون مطالعه دست به اقداماتی میزنند که ریسک پذیری کمتری دارد و مخالف جهت خواسته های دولت است.
علت اصلی ناکامی دولت روحانی در بازار سرمایه کاملا تابع سلطه سیاست های خارجی و داخلی حاکم بر اقتصاد بود که دولتمردان در تعیین آن نقش چندانی نداشتند.
حال اگر مدیران و نمایندگان دولت جدید بر اساس سخنان رئیس جمهور رئیسی مبنی برساخت خانه های ارزان قیمت برای قشر کم درآمد به بازار سهام آهن آلات و مصالح ساختمانی روی آورند فکر میکنید مردم و قشر عظیم ذینفعان در بورس چه راهی را درپیش میگیرند؟
قطعا مردم اقدام به خارج کردن سهام خود در این اقلام میکنند چرا که مردم هنوز در خاطره خود کاهش بیش از ۴۷٪ درصدی بورس را که در ۱۹ مرداد ماه ۱۳۹۹ اتفاق افتاد دارند.
خلاصه کلام اینکه :
۴ عامل مهم در بورس و بازار سرمایه عبارتند از:
قیمت های جهانی که دولت نمیتواند در مورد آن چندان کاری انجام دهد مانند قیمت جهانی طلا
در مورد قیمت گذاری ارز
ارزش گذاری سهام
و سیاست های پولی
نقش دولت سیاسی بسیار مهم است و کسری بودجه دولت مهمترین عامل رشد پایه پولی و نقدینگی و افزایش تورم است.
همانگونه که دولت روحانی در بهار ۱۴۰۰ تیر خلاص را به مغز اقتصاد درحال مرگ ایران زد وکسری بودجه ۵۵ هزار میلیارد تومانی خود را با رشد پایه پولی و استقراض از بانک مرکزی تامین کرد و دولت را تحویل داد.
دولت روحانی با نظام دستوری در اقتصاد و حمله به بورس ضررهای سنگینی به بنگاههای اقتصادی خودرو سازی داخلی و زیان انباشته ای بالغ بر ۵۶ هزار میلیارد تومان تا پایان بهار ۱۴۰۰ برروی دست این صنعت گذاشت و رفت.
دولت روحانی با ابزارهای مختلف آخرین رمق را از المانهای اقتصادی کشور گرفت از جمله :
تولید هیجانات مخرب ناشی از قبول یا رد تقاضاهای ایران در برجام با کمک پیر دیر و خانقاه سیاست خارجی یعنی آقای ظریف هر روز این طناب را برگردن ملت تنگ وتنگ تر کردند.
نظام دستوری مستقیم بر بورس.
حضور مدیران دولتی ناکارآمد و نماینده دولت در بورس.
دخالت بر نرخ گذاری ارز و سیاست متوهم ارز ۴۲۰۰ تومانی جهانگیری که راه میانبری برای رانت های داخلی بوده است.
ارزش گذاری سهام.
افزایش پایه پولی کاذب.
جبران کسری بودجه با استقراض از بانک مرکزی و سوء استفاده از صندوق های بازنشستگی که حیات خلوت دولت گذشته بوده
که همگی در نابودی بورس و افزایش تورم و احتکار و نابودی معیشت مردم موثر بوده و سبب ایجاد دیوار بلند عدم اطمینان مردم به دولت بعدی و بعدی ها شده است….
سواد اقتصادی مهمترین نیاز دولت جدید است چرا که کم سوادان مهمترین و راحت ترین لقمه ی شیطان های اقتصادی میباشند.